PL EN DE FR ES IT PT RU JA ZH NL UK TR KO CS SV AR VI FA ID HU RO NO FI

Biểu tình Iran 2025–2026

Biểu tình Iran 2025–2026
Một phần của các cuộc biểu tình phản đối Chính phủ Cộng hòa Hồi giáo Iran và cuộc Khủng hoảng kinh tế Iran
Knownlyx encyclopedia image
Các cuộc biểu tình được báo cáo tại các thành phố ở Iran
Ngày28 tháng 12 năm 2025 – nay (1 tháng và 29 ngày)
Địa điểm
Nhiều thành phố trên khắp Iran, chủ yếu Tehran (Đại Bazaar và khu vực thương mại), Ahvaz, Arak, Dargahan, Farsan, Fasa, Fuladshahr, Hamadan, Isfahan, Izeh, Kermanshah, Mashhad, Marlik, Najafabad, Nourabad, Qeshm, Qom, Shiraz, và những thành phố khác[a]
Nguyên nhânCác vấn đề chính trị

Các vấn đề

Khủng hoảng kinh tế Iran

  • Lạm phát cao (42.2% vào tháng 12 năm 2025)
  • Sự mất giá trầm trọng của đồng Rial Iran (mức thấp kỉ lục ~1.45 triệu rial đổi được 1 USD)
  • Sự tăng giá của lương thực và các nhu yếu phẩm
  • Thiếu nước và năng lượng
  • Áp lực kinh tế từ các lệnh trừng phạt quốc tế và các xung đột gần đây trong khu vực
Mục tiêu
  • Lật đổ chế độ Cộng hòa Hồi giáo
    • Khôi phục ngôi vị của hoàng tử lưu vong Reza Pahlavi
    • Thành lập một chính quyền chuyển tiếp 100 ngày với Pahlavi giữ vai trò lãnh đạo
  • Kết thúc sự quản lý kinh tế tệ hại
    • Ổn định tỉ giá hối đoái
    • Giải quyết được sự khó khăn cùng cực của người dân và các hộ kinh doanh
  • Kết thúc các lệnh trừng phạt toàn cầu nhắm vào Iran
Hình thức
  • Biểu tình trên đường phố, mái nhà và tuần hành
  • Khẩu ngữ và biểu ngữ
  • Đình công và đóng cửa tiệm hàng hóa (dẫn đầu bởi các hộ kinh doanh từ ở Đại Bazzar, Tehran)
  • Hoạt động trực tuyến
  • Hoạt động sinh viên
Tình trạng
Các phe trong cuộc xung đột dân sự

Knownlyx archive image Chế độ Cộng hòa Hồi giáo Iran

Nhân vật thủ lĩnh
Không có lãnh đaọ chủ chốt Ali Khamenei
Số lượng
Hơn mười ngàn người
(được ước tính tại khắp các thành phố; lớn nhất kể từ biểu tình Mahsa Amini)
Được triển khai diện rộng
(IRGC, Basij, cảnh sát, lực lượng nước ngoài; con số chính xác không rõ)
Thương vong
Người chết12.000–20.000 người biểu tình (theo CBS News thông qua các nhóm hoạt động)[1] 16.500-18.000 tổng cộng

(theo The Sunday Times)[2] 12.000 người biểu tình (theo Iran International)[3] 3.308–7.690 tổng cộng (theo HRANA)[b] 2.000–3.000 tổng cộng

(theo các quan chức chính phủ Iran)[c]
Bắt giữ24.266[d]
Số thương vong chính xác không rõ do lệnh cắt internet và điện thoại do chính phủ áp đặt từ ngày 8 tháng 1 năm 2026

Kể từ ngày 28 tháng 12 năm 2025, hàng loạt cuộc biểu tình đã bùng nổ tại nhiều thành phố trên khắp Iran nhằm phản đối chính phủ Cộng hòa Hồi giáo. Đây được xem là cuộc nổi dậy quy mô nhất kể từ sau cuộc Cách mạng Hồi giáo năm 1979.[e] Chiến dịch đàn áp khốc liệt diễn ra ngay sau đó — được thực thi theo mệnh lệnh trực tiếp từ Giáo chủ Ali Khamenei và các quan chức cấp cao — đã dẫn đến những vụ thảm sát khiến hàng ngàn người biểu tình thiệt mạng; đây được ghi nhận là một trong những vụ thảm sát đẫm máu nhất lịch sử Iran hiện đại.[3][1][14]

Khởi phát từ sự phẫn nộ trước tình trạng lạm phát cao kỷ lục, giá lương thực leo thang và đồng nội tệ mất giá, các cuộc biểu tình đã nhanh chóng chuyển biến thành một phong trào rộng lớn đòi chấm dứt chế độ hiện hành.[15] Bắt đầu từ giới Bazaari (các tiểu thương và chủ tiệm) tại khu Grand Bazaar ở Tehran và tiếp nối bởi sinh viên đại học, làn sóng biểu tình sớm lan rộng không chỉ ở các đô thị lớn mà còn tới các khu dân cư nhỏ. Tại đây, người dân đã hô vang nhiều khẩu hiệu chống chính phủ[16][17][18] đồng thời phá hủy các biểu tượng của chính quyền và lực lượng IRGC.[19][20] Tuy về cơ bản là phong trào tự phát không có thủ lĩnh, các cuộc biểu tình đã leo thang vào ngày 8 tháng 1, hưởng ứng lời kêu gọi biểu tình đồng loạt của Reza Pahlavi và lời kêu gọi tổng đình công ngay sau đó từ Đảng Komala của Kurdistan Iran.[21][22][23] Ông Pahlavi đã kêu gọi một quá trình chuyển giao quyền lực trong hòa bình và tổ chức trưng cầu dân ý để quyết định thể chế chính trị tương lai của Iran.[24] Về phía chính phủ Iran, họ đã cắt đứt truy cập Internet và dịch vụ điện thoại nhằm nỗ lực ngăn chặn người biểu tình tổ chức và liên lạc.[23] Chính quyền cáo buộc Hoa Kỳ và Israel đang thổi bùng ngọn lửa biểu tình,[19] giới phân tích nhận định đây có thể là chiến thuật nhằm kích động các lực lượng an ninh sẵn sàng thẳng tay sát hại người biểu tình.[25]

Tính đến ngày 9 tháng 1, hàng triệu người đã đổ xuống đường biểu tình trên khắp 31 tỉnh thành. Đến ngày 10 tháng 1 năm 2026, Iran International đưa tin ít nhất 2.000 người biểu tình đã thiệt mạng trên toàn quốc trong vòng 48 giờ trước đó giữa bối cảnh internet bị cắt đứt, khi lực lượng an ninh Iran leo thang sử dụng đạn thật để trấn áp người biểu tình.[26] Các bệnh viện tại Tehran và Shiraz được báo cáo là đã rơi vào tình trạng quá tải do lượng người biểu tình bị thương, trong đó nhiều người chịu vết thương do đạn bắn.[27] Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran xác nhận lực lượng an ninh đã nổ súng vào người biểu tình, dấy lên mối lo ngại quốc tế về vấn đề nhân quyền.[28] Ngoài ra, hàng ngàn người đã bị bắt giữ trong các đợt trấn áp bạo lực này.[29] Bất chấp tình trạng mất mạng Internet, vào ngày 10 tháng 1 năm 2026, tờ The Guardian đã ghi nhận nhiều báo cáo về việc lực lượng an ninh khai hỏa vào người biểu tình, với một nhân chứng kể lại rằng họ đã nhìn thấy "hàng trăm thi thể" nằm rải rác khắp Tehran.[30] Vào ngày 11 tháng 1, tạp chí Time đưa tin một nhóm các học giả và chuyên gia hải ngoại ước tính số người chết đã lên tới 6.000, dựa trên các báo cáo từ bệnh viện, con số này chưa bao gồm những thi thể được đưa thẳng đến nhà xác thay vì bệnh viện.[31] Vào ngày 13 tháng 1, Iran International đưa tin ít nhất 12.000 người đã thiệt mạng; cùng ngày, CBS News cho biết các nhóm hoạt động tại Iran ước tính có ít nhất 12.000 người chết và con số này có thể lên tới 20.000.[1][3] Đến ngày 17 tháng 1, The Sunday Times đưa tin một mạng lưới các bác sĩ Iran trong nước đã tổng hợp số liệu cho thấy "ít nhất 16.500 đến 18.000" người đã bị giết hại.[2]

Bối cảnh

Khủng hoảng kinh tế ở Iran

Ngày 29 tháng 12, đồng rial Iran rơi xuống mức thấp kỷ lục khoảng 1,44 triệu rial đổi 1 USD, so với 860.000 rial vào năm 2024.[32]

Phản ứng

Trong nước

Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian đã phát biểu trên một cuộc phỏng vấn truyền hình rằng, “Chúng tôi đang trong môt cuộc chiến tranh toàn diện với Hoa Kỳ, Israel và châu Âu. Họ không muốn đất nước chúng tôi được ổn định”, ông Pezeshkian nói.[33]

Sau khi đồng rial Iran đạt mức thấp kỷ lục, Mohammad Reza Farzin đã từ chức vị trí Thống đốc Ngân hàng Trung ương Iran và được thay thế bởi Cựu bộ trưởng Kinh tế Abdolnaser Hemmati.[34]

Ali Shamkhani, một thành viên Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran kiêm cố vấn của Lãnh tụ tối cao Iran Ali Khamenei, khẳng định an ninh quốc gia là “lằn ranh đỏ” và cảnh báo mọi hành động can thiệp từ bên ngoài sẽ phải đối mặt với phản ứng mạnh mẽ.[35]

Ali Larijani, thư ký Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran, đã đáp lại Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump và cảnh báo bất kỳ sự can thiệp nào của Hoa Kỳ vào công việc nội bộ của Iran đều có nguy cơ gây bất ổn trên diện rộng tại Trung Đông.[35]

Quốc tế

Cơ quan tình báo Mossad của Israel đã ủng hộ những người biểu tình trên tài khoản X bằng tiếng Ba Tư, đồng thời tuyên bố các điệp viên của họ đang hiện diện ngay trong đám đông. “Hãy cùng nhau xuống đường. Thời khắc đã đến. Chúng tôi ở bên các bạn. Không chỉ từ xa hay bằng lời nói. Chúng tôi cũng ở bên các bạn ngay trên thực địa”, Mossad viết.[32]

Ngày 2 tháng 1, Trump tuyên bố Hoa Kỳ sẽ can thiệp nếu Iran đàn áp những người biểu tình. “Nếu Iran bắn và giết hại những người biểu tình, điều mà họ thường làm, thì Hoa Kỳ sẽ đến giải cứu họ. Chúng tôi đã sẵn sàng khai hỏa hành động”, ông tuyên bố trên bài đăng tải thông điệp trên mạng xã hội Truth Social của mình.[36]

Xem thêm

Ghi chú

  1. ^ Các cuộc biểu tình đã được báo cáo ở ít nhất 72 địa điểm, bao gồm Shiraz, Isfahan, Malard, Karaj, Zahedan, Kermanshah, Tehran, Tabriz, Mashhad, Shush, Hamadan, Dargahan, Najafabad, Yazd, Gorgan, Kerman, Arak, Nurabad, Foladshahr, Urmia, Izeh, Malayer, Shahrekord, Kazeroon, Farsan, Ahvaz, Sabzevar, Fasa, Dehloran, Asadabad, Ramhormoz, Shirvan, Eslamshahr, Zanjan, Saveh, Dezful, Eslamabad-e Gharb, Kuhdasht, Marlik, Mamasani, Nahavand, Dorud, Yasuj, Aligoodarz, Khorramabad, Rasht, Jonghan, Babol, Kish Island, Lali, Baghmalek, Junaqan, Lordegan, Marvdasht, Juyabad, Bandar Ganaveh, Jahrom, Harsin, Qom, Kavar (tỉnh Fars), Ilam, Azna, Vakilabad, Maali Abad, Firuzabad, Nishapur, Chaharbagh, Bandar Abbas, Robat Karim, Pardis, Esfarayen, Qazvin, Abdanan.
  2. ^ Bao gồm 3.097 người biểu tình, 166 cá nhân thuộc các tổ chức chính phủ (quân sự và phi quân sự), 23 thường dân không tham gia biểu tình, 22 trẻ vị thành niên và 4.382 trường hợp tử vong được báo cáo đang xem xét.[4]
  3. ^ Ước tính thấp hơn theo một quan chức trả lời Reuters, ước tính cao hơn theo một quan chức trả lời The New York Times.[5][6] Bao gồm 121 nhân viên an ninh, theo truyền thông nhà nước Iran.[7]
  4. ^ Bao gồm 800 cá nhân đã nhận án tử hình.[4]
  5. ^ Được trích dẫn bởi nhiều nguồn: [8][9][10][11][12][13]

Tham khảo

  1. ^ a b c "Over 12,000 feared dead after Iran protests, as video shows bodies lined up at morgue". CBS News. ngày 13 tháng 1 năm 2026. Truy cập ngày 13 tháng 1 năm 2026.
  2. ^ a b Lamb, Christina. "Iran report says 16,500 dead in 'genocide under digital darkness'". The Sunday Times. Truy cập ngày 17 tháng 1 năm 2026.
  3. ^ a b c Lỗi chú thích: Thẻ <ref> sai; không có nội dung trong thẻ ref có tên Iran International-2026j
  4. ^ a b "Day Twenty-One of the Protests: Islamic Republic's Leader Acknowledges "Thousands Killed" as Internet Shutdown Continues". HRANA. ngày 17 tháng 1 năm 2026. Truy cập ngày 17 tháng 1 năm 2026.
  5. ^ "About 2,000 killed in Iran protests, official says". Reuters. ngày 13 tháng 1 năm 2026. Truy cập ngày 13 tháng 1 năm 2026.
  6. ^ "'Shoot to Kill': Accounts of Brutal Crackdown Emerge From Iran". The New York Times. ngày 13 tháng 1 năm 2026. Truy cập ngày 13 tháng 1 năm 2026.
  7. ^ "Iran Says It's Quelled Protests After Hundreds Reported Killed". Bloomberg News. ngày 12 tháng 1 năm 2026.
  8. ^ "Protests erupt in Iran over currency's plunge to record low". AP News (bằng tiếng Anh). ngày 29 tháng 12 năm 2025. Truy cập ngày 30 tháng 12 năm 2025.
  9. ^ Salem, Mostafa (ngày 30 tháng 12 năm 2025). "Iran's ailing supreme leader resorts to his only playbook as crises mount and protests erupt". CNN (bằng tiếng Anh). Truy cập ngày 31 tháng 12 năm 2025.
  10. ^ Barin, Mohsen (ngày 31 tháng 12 năm 2025). "Iran's economic crisis, political discontent threaten regime". Deutsche Welle. Truy cập ngày 31 tháng 12 năm 2025.
  11. ^ "Iran Nationwide Protests Challenge Regime Amid Economic Crisis". mezha (bằng tiếng Anh). ngày 8 tháng 1 năm 2026. Truy cập ngày 8 tháng 1 năm 2026.
  12. ^ Sparks, John (ngày 9 tháng 1 năm 2026). "Iran's leaders facing most serious threat since 1979 revolution". Sky News (bằng tiếng Anh). Truy cập ngày 9 tháng 1 năm 2026.
  13. ^ Lỗi chú thích: Thẻ <ref> sai; không có nội dung trong thẻ ref có tên Shamim
  14. ^ "Khamenei ordered killings with approval of top state bodies, sources say". iranintl.com (bằng tiếng Anh). ngày 13 tháng 1 năm 2026. Truy cập ngày 14 tháng 1 năm 2026.
  15. ^ Lỗi chú thích: Thẻ <ref> sai; không có nội dung trong thẻ ref có tên Parent-2025
  16. ^ "گزارشگر منوتو از خرم‌آباد ویدیویی از سردادن شعار«این آخرین نبرده، پهلوی برمی‌گرده»" (bằng tiếng Ba Tư). Manoto. tháng 12 năm 2025. Truy cập ngày 1 tháng 1 năm 2026.
  17. ^ "Protesters in Isfahan chant 'death to the dictator'". Iran International. ngày 30 tháng 12 năm 2025. Truy cập ngày 1 tháng 1 năm 2026.
  18. ^ Lỗi chú thích: Thẻ <ref> sai; không có nội dung trong thẻ ref có tên Iran International-2025d
  19. ^ a b Chouire, Tarek (ngày 9 tháng 1 năm 2026). "Iran downplays risk of military escalation, accuses US, Israel of fueling unrest". Anadolu Agency. Truy cập ngày 11 tháng 1 năm 2026.
  20. ^ "Iran's top judge warns protesters of 'no leniency' as unrest persists". Reuters. ngày 7 tháng 1 năm 2026. Lưu trữ bản gốc ngày 7 tháng 1 năm 2026. Truy cập ngày 7 tháng 1 năm 2026.
  21. ^ "Iranians protest for 12th day as Kurdish opposition calls for general strike". France 24 (bằng tiếng Anh). ngày 8 tháng 1 năm 2026. Truy cập ngày 11 tháng 1 năm 2026.
  22. ^ Parent, Deepa; Christou, William (ngày 7 tháng 1 năm 2026). "'They are killing us': authorities use force against protesters in Kurdish regions of Iran". The Guardian (bằng tiếng Anh). ISSN 0261-3077. Truy cập ngày 11 tháng 1 năm 2026.
  23. ^ a b Gritten, David (ngày 9 tháng 1 năm 2026). "Huge anti-government protests in Tehran and other Iranian cities, videos show". BBC News. London. Truy cập ngày 10 tháng 1 năm 2026.
  24. ^ Lỗi chú thích: Thẻ <ref> sai; không có nội dung trong thẻ ref có tên Reza Pahlavi-2026
  25. ^ "Iran Update, January 11, 2026". Institute for the Study of War. Truy cập ngày 13 tháng 1 năm 2026. The regime may be framing protesters as "terrorists" and linking them to the United States and Israel to increase security forces' willingness to use lethal force against protesters and reduce the risk of defections.
  26. ^ "Mass killings reported as security forces use live fire on Iran protesters". Iran International. ngày 10 tháng 1 năm 2026. Lưu trữ bản gốc ngày 11 tháng 1 năm 2026. Truy cập ngày 10 tháng 1 năm 2026.
  27. ^ Lỗi chú thích: Thẻ <ref> sai; không có nội dung trong thẻ ref có tên BBC-2026
  28. ^ "سخنگوی وزارت خارجه جمهوری اسلامی «شلیک مستقیم» به شهروندان معترض را تایید کرد". Iran International (bằng tiếng Ba Tư). ngày 12 tháng 1 năm 2026. Truy cập ngày 12 tháng 1 năm 2026.
  29. ^ Christou, William; Parent, Deepa (ngày 10 tháng 1 năm 2026). "New protests erupt in Iran as supreme leader signals upcoming crackdown". The Guardian (bằng tiếng Anh). ISSN 0261-3077. Truy cập ngày 10 tháng 1 năm 2026.
  30. ^ Lỗi chú thích: Thẻ <ref> sai; không có nội dung trong thẻ ref có tên Christou-2026a
  31. ^ Vick, Karl; Serjoie, Kay Armin (ngày 11 tháng 1 năm 2026). "Death Toll in Iran May Already Be in the Thousands". Time. Truy cập ngày 12 tháng 1 năm 2026. However, starting with reports from a handful of Tehran hospitals, an informal, expatriate group of academics and professionals calculated that protester deaths could have reached 6,000 through Saturday. The calculation does not include bodies carried by authorities not to hospitals but directly to morgues—such as the hundreds lain on the floors and parking lot of the Kahrizak Forensic Center, outside the capital. According to a social media post, the scene shows only bodies killed on Thursday night.
  32. ^ a b Lỗi chú thích: Thẻ <ref> sai; không có nội dung trong thẻ ref có tên TTXVN 1
  33. ^ Trí Đỗ (ngày 28 tháng 12 năm 2025). "Tổng thống Iran bất ngờ tuyên bố đang chiến tranh toàn diện với Israel, Mỹ, châu Âu". Thanh Niên. Truy cập ngày 4 tháng 1 năm 2026.
  34. ^ Lỗi chú thích: Thẻ <ref> sai; không có nội dung trong thẻ ref có tên VnExpress 1
  35. ^ a b Trí Đỗ (ngày 3 tháng 1 năm 2026). "Mỹ, Iran leo thang khẩu chiến giữa làn sóng biểu tình tại Tehran". Thanh Niên. Truy cập ngày 4 tháng 1 năm 2026.
  36. ^ Hồng Nhung (ngày 3 tháng 1 năm 2026). "Biểu tình bùng phát, Iran vừa xoa dịu công chúng vừa tỏ thái độ cứng rắn với Mỹ". Đài Tiếng nói Việt Nam. Truy cập ngày 4 tháng 1 năm 2026.

Liên kết ngoài

Knownlyx archive image
Wikimedia Commons có thêm hình ảnh và phương tiện về Biểu tình Iran 2025–2026.

Content available under CC BY-SA 4.0.

Source: Wikipedia.