PL EN DE FR ES IT PT RU JA ZH NL UK TR KO CS SV AR VI FA ID HU RO NO FI

SM UB-77

Knownlyx archive imageTen artykuł dotyczy okrętu podwodnego UB-77 z 1917 roku. Zobacz też: inne okręty o tej samej lub podobnej nazwie.
SM UB-77
Ilustracja
SM UB-64, okręt siostrzany UB-77
Klasa

okręt podwodny

Typ

UB III

Projekt

44

Historia
Stocznia

Blohm & Voss, Hamburg Cesarstwo Niemieckie

Położenie stępki

1916

Wodowanie

5 maja 1917

Knownlyx archive image Kaiserliche Marine
Nazwa

SM UB-77

Wejście do służby

2 października 1917

Wycofanie ze służby

listopad 1918

Los okrętu

poddany w 1919 Wielkiej Brytanii, złomowany w 1922

Dane taktyczno-techniczne
Wyporność
• na powierzchni
• w zanurzeniu


516 ton
648 ton

Długość

55,3 metra

Szerokość

5,8 metra

Zanurzenie

3,68 metra

Zanurzenie testowe

50 metrów

Rodzaj kadłuba

dwukadłubowy

Napęd
2 silniki wysokoprężne o łącznej mocy 809 kW (1100 KM)
2 silniki elektryczne o łącznej mocy 580 kW (788 KM)
2 śruby
Prędkość
• na powierzchni
• w zanurzeniu


13,6 węzła
7,8 węzła

Zasięg

na powierzchni: 8680 Mm przy 8 węzłach
w zanurzeniu: 55 Mm przy 4 węzłach

Uzbrojenie
1 działo kal. 8,8 cm, 10 torped
Wyrzutnie torpedowe

5 × 500 mm

Załoga

34

Knownlyx archive image Multimedia w Wikimedia Commons

SM UB-77 – niemiecki okręt podwodny z okresu I wojny światowej, jedna z 96 zbudowanych jednostek typu UB III.

Okręt miał wyporność 516 ton w położeniu nawodnym i 648 ton pod wodą, a jego główną bronią było 10 torped o kalibrze 500 mm wystrzeliwanych z pięciu wyrzutni. Napędzana silnikami wysokoprężnymi i elektrycznymi jednostka rozwijała prędkość 13,6 węzła na powierzchni i 7,8 węzła w zanurzeniu, osiągając zasięg nawodny wynoszący 8680 Mm przy prędkości 8 węzłów (i 55 Mm przy prędkości 4 węzłów pod wodą).

UB-77 został zwodowany 5 maja 1917 roku w stoczni Blohm & Voss w Hamburgu, a do służby w Kaiserliche Marine wcielono go 2 października 1917 roku. W czasie służby operacyjnej w 5. Flotylli U-Bootów i 1. Flotylli U-Bootów Hochseeflotte odbył siedem patroli bojowych, podczas których zatopił jeden statek o pojemności 14 348 BRT i uszkodził dwa o łącznej pojemności 28 174 BRT. SM UB-77 został poddany Wielkiej Brytanii w styczniu 1919 roku w wyniku podpisania rozejmu w Compiègne, a następnie złomowany w Swansea w 1922 roku.

Projekt i budowa

Wydane w kwietniu 1915 roku przez Inspektorat U-Bootów memorandum wzywało kierownictwo Cesarskiej Marynarki Wojennej do zaprojektowania i budowy uproszczonego typu okrętu podwodnego, który miał zostać wykorzystany w działaniach blokadowych Wielkiej Brytanii[1]. Budowa dużych, oceanicznych okrętów podwodnych zabierała zbyt wiele czasu, podobnie jak produkcja używanych do ich napędu silników wysokoprężnych o dużej mocy. Konsekwencją był duży niedobór jednostek tej klasy w niemieckiej flocie[1][2]. Wznowienie na początku 1916 roku nieograniczonej wojny podwodnej sprawiło, że konieczne stało się opracowanie średniej wielkości okrętu podwodnego uzbrojonego w torpedy, który można było szybko zbudować[3]. Przybrzeżne okręty typu UB II były zbyt słabo uzbrojone i miały niewystarczający zasięg, przez co ich użycie ograniczone było przeważnie do wód Morza Północnego i kanału La Manche, natomiast nowo projektowane torpedowe okręty podwodne musiały być zdolne do operowania wokół Wysp Brytyjskich i na Morzu Śródziemnym[4][5]. Zrezygnowano z wcześniejszego schematu prostych jednostek jednokadłubowych z zewnętrznymi zbiornikami balastowymi na rzecz konstrukcji dwukadłubowej[6][7].

Projekt nowego okrętu podwodnego średniej wielkości oparto na konstrukcji udanych podwodnych stawiaczy min typu UC II[2][4]. Dziobowej części okrętu nadano nowy profil, a szyby minowe zastąpiono przedziałem torpedowym z czterema wewnętrznymi wyrzutniami torped; powiększono również wyposażony w dwa peryskopy kiosk[4]. Znacznie zwiększono moc silników spalinowych i elektrycznych, jak i pojemność zbiorników paliwa, jednak odbyło się to kosztem zmniejszenia o 40% wielkości baterii akumulatorów i o blisko 30% ich pojemności w stosunku do SM U-16(inne języki), przez co spadła prędkość podwodna i zasięg[4]. Okręty charakteryzowały się doskonałą manewrowością i krótkim czasem zanurzania, wynoszącym 30 sekund[8][9]. Budowa okrętów o nadanym przez Inspektorat U-Bootów numerze projektu 44, zwanych później typem UB III, miała rozpocząć się po zrealizowaniu przez stocznie kontraktów na budowę jednostek typu UB II i UC II, czyli najwcześniej wiosną 1917 roku[4].

Przyszły UB-77 zamówiony został 23 września 1916 roku jako jedna z liczącej 16 jednostek II serii okrętów typu UB III[10][11]. Powstał w stoczni Blohm & Voss w Hamburgu jako jeden z 26 okrętów typu UB III zbudowanych w tej wytwórni[12]. UB-77 otrzymał numer stoczniowy 306 (Werk 306)[10][13]. Stępkę okrętu położono w 1916 roku[13], a zwodowany został 5 maja 1917 roku[14][15]. Koszt budowy okrętu wyniósł 3338 tys. marek[16].

Dane taktyczno-techniczne

Wnętrze przedziału torpedowego siostrzanego okrętu podwodnego UB-110
Wnętrze przedziału torpedowego siostrzanego okrętu UB-110(inne języki)

SM UB-77 był średniej wielkości okrętem podwodnym o konstrukcji dwukadłubowej[7][17]. Długość całkowita wynosiła 55,3 metra, szerokość 5,8 metra i zanurzenie 3,68 metra[7][16]. Kadłub sztywny miał 40,1 metra długości i 3,9 metra szerokości[16][18]. Podzielony był grodziami na następujące przedziały (od dziobu): przedział torpedowy, pomieszczenia załogi, centrala, pomieszczenia załogi, przedział silników spalinowych, przedział silników elektrycznych oraz rufowy przedział torpedowy[19]. Wysokość (od stępki do szczytu kiosku) wynosiła 8,25 metra[16][18]. Dziób jednostki przystosowany był do przecinania sieci przeciwpodwodnych[20]. Wyporność w położeniu nawodnym wynosiła 516 ton, a w zanurzeniu 648 ton[7][16].

Okręt napędzany był na powierzchni przez dwa 6-cylindrowe, czterosuwowe silniki wysokoprężne MAN S6V35/35 o łącznej mocy 809 kW (1100 KM) przy 450 obr./min, zaś pod wodą poruszał się dzięki dwóm silnikom elektrycznym SSW o łącznej mocy 580 kW (788 KM) przy 362 obr./min[7][21]. Dwa wały napędowe obracały dwie śruby o średnicy 1,4 metra każda[9]. Jednostka wyposażona była w dwa stery kierunku i dwa podwójne stery głębokości[22]. Okręt osiągał prędkość 13,6 węzła na powierzchni i 7,8 węzła w zanurzeniu[7][16]. Zasięg wynosił 8680 Mm przy prędkości 8 węzłów w położeniu nawodnym oraz 55 Mm przy prędkości 4 węzłów pod wodą[7][16]. Zbiorniki mieściły 73 tony paliwa[13][16][a], a energia elektryczna magazynowana była w dwóch bateriach akumulatorów po 62 ogniwa, zlokalizowanych pod przednim i tylnym pomieszczeniem mieszkalnym załogi[22]. Dopuszczalna głębokość zanurzenia wynosiła 50 metrów[13][23], zaś czas wykonania manewru zanurzenia 30 sekund[8][24].

Głównym uzbrojeniem okrętu było pięć wewnętrznych wyrzutni torped kalibru 500 mm: cztery dziobowe i jedna na rufie, z łącznym zapasem 10 torped[5][9]. Broń artyleryjską stanowiło umieszczone przed kioskiem działo pokładowe kalibru 8,8 cm TK C/08 L/30, z zapasem amunicji wynoszącym od 160 do 296 naboi[9][13]. Okręt wyposażony był w dwa peryskopy: wachtowy i bojowy[20]. Wyposażenie ratownicze stanowiła umieszczona na pokładzie łódź ratunkowa[9].

Załoga okrętu składała się z trzech oficerów oraz 31 podoficerów i marynarzy[8][22][b].

Służba

SM[c] UB-77 został wcielony do służby w Kaiserliche Marine 2 października 1917 roku[10][14]. Dowódcą jednostki został mianowany kpt. mar. (niem. Kapitänleutnant) Wilhelm Meyer[25]. Po okresie szkolenia U-Boot 30 listopada wszedł w skład 5. Flotylli U-Bootów Hochseeflotte z bazą w Bremerhaven[10][26]. W 1918 roku w miejsce działa kalibru 8,8 cm zamontowano działo kalibru 10,5 cm Utof C/16 L/45 (zapas pocisków wynosił od 108 do 192)[9][13].

5 lutego 1918 roku w odległości 7 Mm na północ od wyspy Rathlin UB-77 storpedował bez ostrzeżenia zbudowany w 1914 roku uzbrojony brytyjski transportowiec „Tuscania”(inne języki) o pojemności 14 348 BRT, płynący w konwoju HX-20 z Nowego Jorku do Liverpoolu z ładunkiem drobnicy i żołnierzami US Army na pokładzie (łącznie na statku znajdowało się 2397 ludzi)[27][28]. Trafiony statek zatonął na pozycji 55°37′N 6°26′W/55,616667 -6,433333, a w wyniku ataku zginęło 166 osób, w tym 44 członków załogi[27][29].

31 marca w odległości 11 Mm na południe od Wyspy Man U-Boot storpedował zbudowany w 1901 roku brytyjski transatlantyk „Celtic”(inne języki) o pojemności 20 904 BRT, przewożący pocztę z Liverpoolu do Nowego Jorku[30]. Uszkodzona jednostka została sztrandowana, a później podniesiona i naprawiona; na jej pokładzie zginęło sześciu członków załogi[30].

17 kwietnia UB-77 został włączony do 1. Flotylli U-Bootów Hochseeflotte[10][31]. 15 czerwca dowódcą U-Boota został por. mar. (niem. Oberleutnant zur See) Franz Maurer[32]. 28 sierpnia w odległości 4 Mm na wschód od Newcastle upon Tyne okręt uszkodził w ataku torpedowym zbudowany w 1914 roku brytyjski zbiornikowiec „Lompoc” (7270 BRT), który wypłynął pod balastem z South Shields (na pokładzie śmierć poniosła jedna osoba)[33].

Po zakończeniu działań wojennych, w myśl postanowień rozejmu w Compiègne, SM UB-77 został 16 stycznia 1919 roku poddany Brytyjczykom, a w 1922 roku złomowano go w Swansea[34][35][d].

Podsumowanie działalności bojowej

Podczas wojny SM UB-77 odbył siedem patroli bojowych, podczas których zatopił jeden statek o pojemności 14 348 BRT i uszkodził dwa statki o łącznej pojemności 28 174 BRT[10][36]. Na pokładach zatopionych jednostek zginęły co najmniej 173 osoby, w tym 166 na pokładzie brytyjskiego transportowca „Tuscania”[27][36]. Pełne zestawienie bojowych osiągnięć okrętu przedstawia poniższa tabela[36]:

Lista zatopionych i uszkodzonych jednostek
Data Nazwa Państwo Tonaż[e] Los jednostki
5 lutego 1918 „Tuscania”(inne języki) Knownlyx archive image Wielka Brytania 14 348 zatopiony
31 marca 1918 „Celtic”(inne języki) Knownlyx archive image Wielka Brytania 20 904 uszkodzony
28 sierpnia 1918 „Lompoc” Knownlyx archive image Wielka Brytania 7270 uszkodzony
RAZEM zatopione: 1
uszkodzone: 2

Uwagi

  1. ↑ Gardiner i Gray 1985 ↓, s. 181 podają, że zbiorniki okrętu mieściły od 78 do 86 ton paliwa.
  2. ↑ Fontenoy 2007 ↓, s. 111 podaje, że załoga okrętu liczyła 36 ludzi.
  3. ↑ SM – Seiner Majestät – [okręt] Jego Mości.
  4. ↑ UB 77 ↓ podaje, że złomowanie odbyło się jeszcze w 1919 roku.
  5. ↑ Tonaż statków handlowych i innych cywilnych jednostek podany jest w tonach rejestrowych brutto.

Przypisy

  1. ↑ a b Rössler 1989 ↓, s. 56.
  2. ↑ a b Kaack 2023 ↓, s. 44.
  3. ↑ Rössler 1989 ↓, s. 56–57.
  4. ↑ a b c d e Rössler 1989 ↓, s. 57.
  5. ↑ a b Perepeczko 2000 ↓, s. 362.
  6. ↑ Fontenoy 2007 ↓, s. 111.
  7. ↑ a b c d e f g Möller i Brack 2004 ↓, s. 50.
  8. ↑ a b c Kaack 2023 ↓, s. 45.
  9. ↑ a b c d e f Gröner 1985 ↓, s. 53.
  10. ↑ a b c d e f UB 77 ↓.
  11. ↑ Rössler 1989 ↓, s. 66.
  12. ↑ Blohm & Voss ↓.
  13. ↑ a b c d e f Gogin 2025 ↓.
  14. ↑ a b Gröner 1985 ↓, s. 54.
  15. ↑ Fontenoy 2007 ↓, s. 110.
  16. ↑ a b c d e f g h Gröner 1985 ↓, s. 52.
  17. ↑ Gardiner i Gray 1985 ↓, s. 181.
  18. ↑ a b UB III ↓.
  19. ↑ Williamson 2016 ↓, s. 28–29.
  20. ↑ a b Williamson 2016 ↓, s. 29.
  21. ↑ Gröner 1985 ↓, s. 52–53.
  22. ↑ a b c Rössler 1989 ↓, s. 53.
  23. ↑ Herzog 1993 ↓, s. 59.
  24. ↑ Gibson i Prendergast 2014 ↓, s. 313.
  25. ↑ Wilhelm Meyer ↓.
  26. ↑ Herzog 1993 ↓, s. 139.
  27. ↑ a b c Tuscania ↓.
  28. ↑ Perepeczko 2000 ↓, s. 406.
  29. ↑ Wwlossesbrms 3 2011 ↓.
  30. ↑ a b Celtic ↓.
  31. ↑ Herzog 1993 ↓, s. 136.
  32. ↑ Franz Maurer ↓.
  33. ↑ Lompoc ↓.
  34. ↑ Gröner 1985 ↓, s. 53–54.
  35. ↑ Herzog 1993 ↓, s. 94.
  36. ↑ a b c uboatsucc ↓.

Bibliografia

Okręty podwodne typu UB III

Kaiserliche Marine

Content available under CC BY-SA 4.0.

Source: Wikipedia.