PL EN DE FR ES IT PT RU JA ZH NL UK TR KO CS SV AR VI FA ID HU RO NO FI

Wybory parlamentarne na Nauru w 2019 roku

Wybory parlamentarne na Nauru w 2019 roku – wybory do parlamentu Republiki Nauru przeprowadzone 24 sierpnia 2019 roku. Wyniki ogłoszono dzień później (25 sierpnia) z wyjątkiem okręgu Ubenide, w którym głosy musiały być ponownie policzone (ogłoszono je 26 sierpnia). Podczas wyborów wybierano wszystkich dziewiętnastu członków parlamentu. Przewodniczącym nowego parlamentu Nauru został Marcus Stephen.

Termin wyborów i organizacja

Wybory odbyły się 24 sierpnia 2019[1]. Data wyborów została ogłoszona przez przewodniczącego parlamentu 12 lipca 2019[2].

Kalendarz wyborów

Wszystkie daty i godziny podane są w czasie Nauru – UTC+12.

Data Wydarzenie
12 lipca 2019 ogłoszenie terminu wyborów
17 lipca 2019 opublikowanie pełnej listy wyborców
3 sierpnia 2019 17:00 zamknięcie możliwości dopisywania się do listy wyborców
10 sierpnia 2019 opublikowanie listy przenośnych lokali wyborczych[a]
10 sierpnia 2019 17:00 zamknięcie możliwości dopisywania się do listy kandydatów
13 sierpnia 2019 17:00 zamknięcie możliwości rezygnacji z kandydatury
13 sierpnia 2019 ostateczna publikacja listy kandydatów, stacjonarnych lokali wyborczych
14 sierpnia 2019 12:00 losowanie kolejności kandydatów na kartach wyborczych
15 sierpnia 2019 12:00 rozpoczęcie przedterminowego głosowania
22 sierpnia 2019 9:00 zamknięcie możliwości składania wniosków o głosowanie w przenośnym lokalu wyborczym
23 sierpnia 2019 9:00 zamknięcie możliwości składania wniosków o głosowanie przez pełnomocnika
23 sierpnia 2019 17:00 zakończenie przedterminowego głosowania
24 sierpnia 2019 9:00-18:00 wybory
25 sierpnia 2019 zakończenie przeliczania głosów (z wyjątkiem Ubenide[3])
26 sierpnia 2019 zakończenie ponownego przeliczania głosów w okręgu Ubenide[3]
Źródło:[2]

Obserwatorzy zagraniczni

Wybory obserwowali zaproszeni przez Nauruańską Komisję Wyborczą(inne języki)[4] obserwatorzy zagraniczni reprezentujący dwie organizacje: Forum Wysp Pacyfiku oraz Sekretariat Wspólnoty Narodów i pięć misji dyplomatycznych: misję brytyjską, ambasadę Republiki Chińskiej (Tajwanu), ambasadę Stanów Zjednoczonych, NZFAT (ministerstwo spraw zagranicznych i handlu Nowej Zelandii) oraz AUHC (Australian High Commission in Nauru, ambasadę Australii). Obserwatorzy Forum Wysp Pacyfiku uznali wybory za wolne i sprawiedliwe (free and fair), zwracając jednak uwagę na pojawiające się pogłoski o przekupstwie wyborczym, wysoką liczbę zmian okręgu głosowania (ponad 25% wyborców zmieniło okręg głosowania, znaczna większość za opłatą w wysokości 150 dolarów australijskich[2]), wymaganie od kandydatów rezygnacji ze stanowisk urzędniczych zgodnie z Electoral Act 2016[4] na trzy miesiące przed wyborami, a także niski odsetek kobiet wśród kandydatów oraz parlamentarzystów[5].

Kandydaci

Do udziału w wyborach zgłosiło się sześćdziesięciu kandydatów, z czego zdecydowaną większość stanowili mężczyźni[6][2]. Na jedno miejsce w parlamencie przypadało ok. 3,16 kandydata.

Najwięcej kandydatów (12) zgłosiło się w okręgu wyborczym Ubenide, a najmniej (5) w okręgach Boe i Yaren[6].

Ordynacja wyborcza

Wybory przeprowadzone zostały zgodnie z ustawą Electoral Act 2016 oraz powiązanymi ustawami[4][2].

System Dowdalla

Na Nauru używany jest tzw. system Dowdalla (modyfikacja metody Bordy) – zaznacza się kandydata, którego najbardziej się popiera jako pierwszy wybór, potem drugi wybór, potem trzeci itd. Należy w ten sposób uszeregować wszystkich kandydatów[7][8]. Kandydat będący pierwszym wyborem otrzymuje 1 pkt, drugi wybór 1/2 pkt, trzeci 1/3 pkt itd. – za głos szeregujący kandydata na n-tym miejscu otrzymuje ten 1/n głosów, tj. n-ty wyraz szeregu harmonicznego. O nieważności głosu stanowi zarówno nieuszeregowanie wszystkich kandydatów, umieszczenie liczb w sposób błędny oraz pozostawienie informacji mogących świadczyć o tożsamości wyborcy[7]. Nauru podzielone jest na osiem okręgów wyborczych. Sześć z nich (Aiwo, Anabar, Anetan, Boe, Buada i Yaren) wybiera dwóch deputowanych, jeden (Meneng) wybiera trzech i także jeden (Ubenide) wybiera czterech. Wyniki podawane są przez Nauruańską Komisję Wyborczą (ang. Nauru Electoral Commission, także Naoero Electoral Commission[3]) z dokładnością do jednej tysięcznej (0,001) punktu[9], a mandat uzyskuje odpowiednia liczba kandydatów o największej liczbie uzyskanych punktów[8].

Margines zwycięstwa

Dodatkową wartością obliczaną podczas przeliczenia głosów jest „margines zwycięstwa” (margin), obliczany jako wynik dzielenia różnicy między ostatnim kandydatem, który uzyskał mandat, a pierwszym, który mandatu nie uzyskał przez łączną sumę punktów uzyskanych przez wszystkich kandydatów (będącą sumą tylu pierwszych wyrazów szeregu harmonicznego, ilu było kandydatów w danym okręgu, pomnożoną przez liczbę głosów)[2][4]. Wyrażany jest on w procentach oraz, zgodnie z Electoral Act 2016, wartość marginesu zwycięstwa w danym okręgu wynosząca poniżej 0,25% jest podstawą do automatycznego zarządzenia ponownego przeliczenia głosów[4], co Nauruańska Komisja Wyborcza uzasadnia podatnością przeliczania głosów oddanych wg systemu Dowdalla na błędy arytmetyczne[2]. Nauruańska Komisja Wyborcza nie publikuje wyników sprzed ponownego liczenia[2].

Prawa do głosowania

Głosować może każdy mieszkający na terenie kraju obywatel Nauru w wieku powyżej 20 lat. Głosowanie jest obowiązkowe dla osób posiadających prawa wyborcze (nie muszą głosować osoby nieprzebywające na terenie Nauru i poważnie chore), a nieoddanie głosu w wyborach w razie braku wystarczającego powodu skutkuje karą w wysokości sześciu dolarów australijskich[8][10]. Kandydaci muszą spełniać te same wymogi, co głosujący, dodatkowo nie mogą być bankrutami, chorzy psychicznie, skazani na śmierć lub w przeszłości pozbawieni wolności na czas 1 roku lub dłużej[11]. Zgłoszenie kandydata może nastąpić najpóźniej 14 dni przed dniem wyborów, a nominacja musi być podpisana przez kandydata i dwóch mających uprawnienia do głosowania mieszkańców z dystryktu, w którym kandydat będzie startować w wyborach. Obowiązuje opłata za nominację w wysokości 500 dolarów australijskich[8].

Zmiana okręgu wyborczego

Zgodnie z Electoral Act 2016 obywatele Nauru zmienić mogą swój okręg wyborczy (ściślej: dystrykt – jednak okręgi wyborcze zawierają dystrykty w całości, a zmiana dystryktu wewnątrz okręgu nie niesie za sobą żadnych skutków dla głosowania) na dwa sposoby:

  • za opłatą 150 dolarów australijskich[b][2][4]
  • bez opłaty, jeżeli wpis na listę wyborców, wskutek którego wyborca znalazł się w danym okręgu, został dokonany automatycznie[4].

Zmiana nastąpić może z następujących powodów:

  • wyborca mieszka w okręgu, do którego chce się przenieść, i zamieszkuje tam co najmniej od 1 miesiąca
  • wyborca mieszka poza Nauru oraz w momencie wyjazdu poza Nauru mieszkał od co najmniej 1 miesiąca w docelowym okręgu
  • miejsce urodzenia wyborcy znajduje się w docelowym okręgu
  • powiązania rodzinne lub zwyczajowe (odnoszące się do nauruańskich zwyczajów plemiennych) z docelowym okręgiem, które za znaczące (substantial) uzna Nauruańska Komisja Wyborcza[4].

Przedterminowe głosowanie

Nauruańska Komisja Wyborcza, zgodnie z Electoral Act 2016 oraz Electoral Regulations (Early Voting) 2019 umożliwiała głosowanie przedterminowe (ang. early voting)[2][4]. Udział w głosowaniu przedterminowym jest możliwy po złożeniu odpowiedniego wniosku umotywowanego jednym z następujących powodów:

  • wyborca w dniu wyborów będzie przebywał za granicą
  • głosowanie w dniu wyborów uniemożliwiają wyborcy jego przepisy religijne
  • wyborca jest chory, przebywa w szpitalu bądź jest w ciąży
  • nie jest w stanie opuścić miejsca pracy w trakcie otwarcia lokali wyborczych w dniu wyborów[2][4].

Głosowanie przez pełnomocnika

Nauruańska Komisja Wyborcza, zgodnie z Electoral Act 2016 oraz Electoral Regulations (Proxy Voting) 2016 umożliwiała głosowanie przez pełnomocnika (ang. proxy voting). Zgodnie z poprawką Electoral Regulations (Proxy Voting) 2019 (Amendment) jeden pełnomocnik oddać mógł głosy w imieniu maksymalnie czterech osób oraz musiał znajdować się na liście wyborców w tym samym okręgu, co wnioskujący. Aby głosować przez pełnomocnika nie jest wymagany powód. Możliwe było również składanie wniosków o pełnomocnictwo przebywając poza granicami Nauru w obecności świadka będącego osobą wyznaczoną przez Nauruańską Komisję Wyborczą bądź jednym z reprezentantów dyplomatycznych Nauru[2][4].

Okręgi wyborcze

Knownlyx archive image Osobny artykuł: Okręgi wyborcze Nauru.
Dystrykt Okręg wyborczy Liczba miejsc
Aiwo Aiwo 2
Anabar Anabar
Anibare
Ijuw
Anetan Anetan
Ewa
Boe Boe
Buada Buada
Meneng Meneng 3[c][12]
Baiti Ubenide 4
Denigomodu
Nibok
Uaboe
Yaren Yaren 2
Źródło[11][4]:

Wyniki wyborów

Nazwiska i wyniki kandydatów wybranych do parlamentu zostały pogrubione. Numer wyboru w głosowaniu oznacza kolejność wyboru na karcie (np. 1 oznacza liczbę osób, które wybrały danego kandydata jako pierwszy wybór).

Aiwo

Ze względu na margines zwycięstwa poniżej 0,25% łącznej sumy punktów w Aiwo przeprowadzono ponowne liczenie zgodnie z Electoral Act 2016. Nauruańska Komisja Wyborcza nie publikuje wyników sprzed ponownego przeliczenia głosów[2][4].

Numer wyboru w głosowaniu Rezultaty
Nazwisko 1 2 3 4 5 6 7 8 Wynik Miejsce Uwagi
Lance Mavrick Agir 8 78 129 119 127 133 101 97 195,870 8
Rennier Gadabu 177 189 106 81 69 54 97 35 368,115 1 wybrany
Dantes Ingin Tsitsi 33 58 118 144 137 154 100 64 212,686 6
Aaron Stein Cook 170 128 74 55 41 55 133 152 327,783 3 brak reelekcji
Milton Ross Dube 193 94 54 55 56 50 106 200 331,426 2 reelekcja
Evi Kenan Agir 26 89 99 108 153 150 121 62 211,136 7
Delvin Oneil Thoma 99 113 159 168 102 87 55 25 296,382 4
Preston Devine Jovany Thoma 102 59 69 78 123 125 95 157 252,630 5
Źródło: [13][14]

Anabar

Numer wyboru w głosowaniu Rezultaty
Nazwisko 1 2 3 4 5 6 Wynik Miejsce Uwagi
Maverick Eoe 157 128 56 51 56 65 286,117 1 wybrany
Jeb Nobob Eric Bop 29 116 158 104 96 50 193,200 5
Ludwig Derangadage Scotty 113 37 54 56 59 231 216,800 3 były prezydent
Transom Duburiya 18 92 109 172 94 68 173,467 6
Pyon Deiye 150 107 95 64 68 69 276,267 2 wybrany
Riddell Akua 83 73 61 86 180 70 209,000 4 brak reelekcji
Źródło[15][14]:

Anetan

Knownlyx encyclopedia image
Marcus Stephen, były prezydent oraz wybrany kandydat z okręgu Anetan[16] mianowany przewodniczącym parlamentu[17]
Numer wyboru w głosowaniu Rezultaty
Nazwisko 1 2 3 4 5 6 7 8 Wynik Miejsce Uwagi
Marcus Ajemada Stephen 158 100 72 59 51 65 214 190 322,105 2 wybrany, były prezydent, nowy przewodniczący parlamentu
Timothy John Ika 412 253 49 22 20 24 79 50 585,869 1 wybrany
Vaiuli Amoe 3 133 269 218 111 87 54 34 262,331 5
Antonius Atuen 118 118 103 92 114 174 160 30 312,740 3
Konrad Ika 37 78 178 186 194 143 51 42 257,002 6
Cyril Buramen[d] 163 71 47 34 50 84 91 369 305,792 4 brak reelekcji
Joseph Mwarin Harris 15 109 96 175 216 130 121 47 233,277 7
Darryl Tom 3 47 95 123 152 202 139 147 194,415 8
Źródło[16][14]:

Boe

Knownlyx encyclopedia image
Baron Divavesi Waqa – dotychczasowy prezydent i jeden z kandydatów w okręgu Boe, który w 2019 nie dostał się do parlamentu[18]
Numer wyboru w głosowaniu Rezultaty
Nazwisko 1 2 3 4 5 Wynik Miejsce Uwagi
Asterio Appi 204 201 142 174 90 413,333 2 reelekcja
Baron Divavesi Waqa 188 79 58 132 354 350,633 3 brak reelekcji, ustępujący prezydent
Martin Porky Hunt 261 164 161 130 95 448,167 1 wybrany
Mathew Batsiua 144 98 189 232 148 343,600 4
Brett Satto 14 269 261 143 124 296,050 5
Źródło[19][14]:

Buada

Numer wyboru w głosowaniu Rezultaty
Nazwisko 1 2 3 4 5 6 7 Wynik Miejsce Uwagi
Shadlog Armait Bernicke 270 102 29 48 37 68 119 378,400 1 reelekcja
Richie Halstead 32 70 122 98 123 105 123 191,838 7
Sean Halstead 37 115 133 111 112 134 31 215,745 4
Bingham Agir 174 155 67 47 40 100 90 323,107 2 reelekcja
Arrow Juliante Depaune 53 56 86 112 185 98 83 202,857 5
Rowan Detenamo 15 101 128 181 97 97 54 196,698 6
Linkbelt Gadidi Detabene 92 74 108 76 79 71 173 236,348 3
Źródło[20][14]:

Meneng

Ze względu na margines zwycięstwa poniżej 0,25% łącznej sumy punktów w Meneng przeprowadzono ponowne liczenie zgodnie z Electoral Act 2016. Nauruańska Komisja Wyborcza nie publikuje wyników sprzed ponownego przeliczenia głosów[2][4].

Numer wyboru w głosowaniu Rezultaty
Nazwisko 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Wynik Miejsce Uwagi
Jesse Jeremiah 172 129 150 112 99 111 99 176 73 397,054 4
Khyde Menke 159 226 154 163 182 99 39 57 42 434,346 2 wybrany
Tawaki Kam 207 104 116 69 73 127 98 135 192 402,892 3 reelekcja
Paner Jorax Baguga 12 54 112 183 186 159 168 147 100 239,269 8
Chubasco Diranga 13 62 108 136 156 189 159 150 148 234,609 9
Lionel Rouwen Aingimea 256 118 58 66 64 104 120 149 186 437,401 1 reelekcja, nowy prezydent
Ronay Dick 11 125 169 206 183 154 122 92 59 279,084 7
Squire Mordecai Jeremiah 149 141 112 96 83 99 116 113 212 368,185 6
Vodrick Detsiogo 142 162 142 90 95 79 200 102 109 378,433 5 brak reelekcji
Źródło[12][14]:

Ubenide

W Ubenide przeprowadzono powtórzone liczenie głosów ze względu na niepoliczenie sześciu głosów za pierwszym razem[3]. Prawidłowe wyniki zostały ogłoszone 26 sierpnia[3]. Osoby na pierwszych czterech miejscach (powodujących dostanie się do parlamentu) nie zmieniły się po powtórzonym liczeniu[21], jednak dokładne wyniki zmieniły się o wartości od 0,78 (Maximilian Kun) do nawet 4,75 pkt (Reagan Aliklik).

Numer wyboru w głosowaniu Rezultaty
Nazwisko 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 Wynik Wynik początkowy[22] Miejsce Uwagi
David Ranibok Waiau Adeang 383 282 214 153 98 45 54 46 55 52 55 83 697,375 695,709 1 reelekcja
Reagan Winson Aliklik 247 190 163 135 121 88 74 56 53 55 76 262 526,653 521,903 3 wybrany
Kay Aliklik 4 39 69 90 198 331 194 162 129 130 100 74 254,322 253,347 8
Darned Dongobir 7 18 27 77 97 173 240 160 250 166 171 132 218,092 217,167 12
Wawani Joe-Grant Dowiyogo 224 208 133 106 123 81 87 88 90 64 259 57 505,057 503,812 4 wybrany
Aloysius Iyomago Amwano 9 47 39 57 127 176 167 361 201 133 112 91 236,864 235,902 9
Vyko Adeang 94 61 64 89 234 141 164 184 187 144 85 73 333,800 332,705 7
Russ Kun 241 233 389 176 87 39 49 61 73 67 73 32 593,806 592,006 2 reelekcja
Gabrissa Shirani Hartman 93 154 216 377 113 89 56 84 110 108 78 42 425,796 424,935 6
Ranin Akua 198 224 95 98 52 69 58 49 73 137 126 341 464,160 461,569 5 brak reelekcji
Maximilian Kun 5 34 60 75 161 146 243 137 170 171 241 77 233,437 232,617 10
Renos Renige Agege 15 30 51 87 107 142 134 132 129 293 144 256 227,517 226,590 11
Źródło[23][14][22]:

Yaren

Knownlyx encyclopedia image
David Adeang, kandydant i deputowany z okręgu Ubenide, przeciwnik Lionela Aingimea w wyborach prezydenckich
Numer wyboru w głosowaniu Rezultaty
Nazwisko 1 2 3 4 5 Wynik Miejsce Uwagi
John Daigon Julius 14 135 205 115 173 213,183 5
Charmaine Eraidinomo Scotty 444 94 37 28 39 518,133 1 reelekcja
Kieren Aedogan Keke 69 107 117 196 153 241,100 3 brak reelekcji
Dominic Rumple Cain 34 178 130 155 145 234,083 4
Isabella Dageago 81 128 153 148 132 259,400 2 wybrana
Źródło[24][14]:

Frekwencja

W wyborach głos oddało 7167 osób spośród 7508 wyborców znajdujących się na liście wyborców – 95%[e][2] wyborców (wszyscy uprawnieni wpisywani są na nią automatycznie[4]). 341 osób nie oddało głosu. Zgodnie z nauruańskim prawem głosowanie jest obowiązkowe, więc brak oddania głosu musi zostać uzasadniony, aby uniknąć kary finansowej[8][10] – zrobiły to 194 osoby, co pozostawia 147 osób określonych przez Nauruańską Komisję Wyborczą jako niegłosujących[2]. Osoby niegłosujące (non-voting) zdefiniowane są przez Nauruańską Komisję Wyborczą jako osoby, które nie oddały głosu bez istotnej przyczyny, nie wypełniając obowiązku udziału w wyborach[2].

Frekwencja według okręgu wyborczego

Knownlyx encyclopedia image
Frekwencja według okręgu wyborczego
Okręg Liczba wyborców Liczba głosów Frekwencja
Aiwo 859 823 95,8%
Anabar 602 561 93,2%
Anetan 958 924 96,5%
Boe 849 816 96,1%
Buada 701 680 97,0%
Meneng 1200 1134 94,5%
Ubenide 1664 1582 95,1%
Yaren 675 647 95,9%
Źródło:[2]

Wybrani deputowani

Knownlyx encyclopedia image
Charmaine Scotty, nowa deputowana parlamentu Nauru z okręgu Yaren[24] (z prawej)
Okręg wyborczy Deputowani
Aiwo[13] Rennier Gadabu
Milton Ross Dube
Anabar[15] Maverick Eoe
Pyon Deiye
Anetan[16] Marcus Stephen (przewodniczący parlamentu[17])
Timothy Ika
Boe[19] Asterio Appi
Martin Hunt
Buada[20] Shadlog Bernicke
Bingham Agir
Meneng[12] Lionel Aingimea (prezydent[1])
Khyde Menke
Tawaki Kam
Ubenide[23] David Adeang
Reagan Aliklik
Wawani Dowiyogo
Russ Kun
Yaren[24] Charmaine Scotty
Isabella Dageago

Liczba oddanych głosów

W nawiasach podany jest udział procentowy głosów ważnych/nieważnych w łącznej liczbie głosów. Procenty zaokrąglone są do części dziesiętnych.

Okręg wyborczy Głosy ważne Głosy nieważne Łączne głosy
Aiwo[13] 808 (98,2%) 15 (1,8%) 823
Anabar[15] 553 (98,6%) 8 (1,4%) 561
Anetan[16] 909 (98,4%) 15 (1,6%) 924
Boe[19] 811 (99,4%) 5 (0,6%) 816
Buada[20] 673 (99%) 7 (1%) 680
Meneng[12] 1121 (98,9%) 13 (1,1%) 1134
Ubenide[23] 1520 (96,1%) 62 (3,9%) 1582
Yaren[24] 642 (99,2%) 5 (0,8%) 647
Razem 7037 (98,2%) 130 (1,8%) 7167

Wybory prezydenckie

27 sierpnia 2019 w związku z przegraną w wyborach parlamentarnych dotychczasowego prezydenta Barona Divavesi Waqa[18] odbyło się, w nowo wybranym parlamencie Nauru, głosowanie mające wybrać nowego prezydenta. Wynikiem 12 do 6 (nie mógł głosować przewodniczący parlamentu[4]) wygrał je reprezentant okręgu Meneng[12] Lionel Aingimea, wygrywając z Davidem Adeangiem reprezentującym okręg Ubenide[1][23]

Wybory na przewodniczącego parlamentu

27 sierpnia 2019 wraz z prezydentem wybrano także nowego przewodniczącego parlamentu, którym został były prezydent[25] Marcus Stephen wygrywając z Shadlogiem Bernicke 12 do 7[26][17].

Nowy rząd

Knownlyx archive image Osobny artykuł: Rząd Lionela Aingimea.

28 sierpnia 2019 nowo wybrany prezydent Lionel Aingimea utworzył rząd składający się (poza nim) z sześciu ministrów – Martina Hunta, Isabelli Dageago, Renniera Gadabu, Mavericka Eoe, Reagana Aliklika i Wawaniego Dowiyogo[27] oraz pięciu ministrów-asystentów (ang. assistant ministers) – Asterio Appiego, Russa Kuna, Binghama Agira, Richarda-Hyde Menke (w wynikach wyborów określonego jako Khyde Menke) i Pyona Deiye[28].

Uwagi

  1. ang. mobile polling stations
  2. Według Electoral Act 2016 kwota wynosi 1000 dolarów australijskich. Jest to wynik zmiany wprowadzonej w 2020, po wyborach z 2019.
  3. Choć źródło podaje 2 reprezentantów, liczba ta zmieniła się w 2013 i teraz wynosi 3.
  4. Niektóre źródła (np. Nauru Electoral Commission) podają także formę Buraman.
  5. Według Nauruańskiej Komisji Wyborczej 96%, co jest błędem arytmetycznym w zaokrągleniu liczby ~95,458178%.

Przypisy

  1. a b c Nauru parliament picks lawyer for president, [w:] dw.com [online], Deutsche Welle, 27 sierpnia 2019 [dostęp 2019-08-31] (ang.).
  2. a b c d e f g h i j k l m n o p q r 2019 Parliamentary Election Report, [w:] election.com.nr [online], Nauru Electoral Commission, 2019 [dostęp 2025-07-08].
  3. a b c d e Naoero Electoral Commission: Full recount of Ubenide Constituency, [w:] nauru-news.com [online], Nauru News, 26 sierpnia 2019 [dostęp 2019-08-31] [zarchiwizowane 2019-12-05] (ang.).
  4. a b c d e f g h i j k l m n o p Electoral Act 2016, [w:] election.com.nr [online], Nauru Electoral Commission, 2016 [dostęp 2025-07-08].
  5. Pacific Islands Forum Election Observer Team Report: 2019 Nauru Parliamentary General Election, [w:] forumsec.org [online], Pacific Islands Forum Secretariat, 15 stycznia 2020 [dostęp 2025-07-08].
  6. a b 2019 General Election Candidates, [w:] election.com.nr [online], Nauru Electoral Commission, 15 sierpnia 2019 [dostęp 2019-08-31] (ang.).
  7. a b How to Vote & How Your Vote is Secret, [w:] election.com.nr [online], Nauru Electoral Commission, 2019 [dostęp 2025-07-08].
  8. a b c d e NAURU. Parliament, [w:] archive.ipu.org [online], Inter-Parliamentary Union, 2016 [dostęp 2019-09-05] (ang.).
  9. IFES Election Guide, [w:] electionguide.org [online], International Foundation for Electoral Systems [dostęp 2019-09-01] (ang.).
  10. a b For Voters – Nauru Electoral Commission, [w:] election.com.nr [online] [dostęp 2019-09-05] (ang.).
  11. a b Konstytucja Nauru, [w:] paclii.org [online], Pacific Islands Legal Information Institute [dostęp 2025-08-24] (ang.).
  12. a b c d e Declaration of Results. Meneng Constituency., [w:] election.com.nr [online], Nauru Electoral Commission, 25 sierpnia 2019 [dostęp 2025-07-14] (ang.).
  13. a b c Declaration of Results. Aiwo Constituency., [w:] election.com.nr [online], Nauru Electoral Commission, 25 sierpnia 2019 [dostęp 2025-07-14] (ang.).
  14. a b c d e f g h 2016 General Election Results, [w:] election.com.nr [online], Nauru Electoral Commission, maj 2016 [dostęp 2025-07-14] (ang.).
  15. a b c Declaration of Results. Anabar Constituency., [w:] election.com.nr [online], Nauru Electoral Commission, 25 sierpnia 2019 [dostęp 2025-07-14] (ang.).
  16. a b c d Declaration of Results. Anetan Constituency., [w:] election.com.nr [online], Nauru Electoral Commission, 25 sierpnia 2019 [dostęp 2025-07-14] (ang.).
  17. a b c Aingimea chosen as Waqa’s successor in Nauru, [w:] rnz.co.nz [online], Radio New Zealand, 27 sierpnia 2019 [dostęp 2025-08-24] (ang.).
  18. a b Claire Knox i Jordan Fennell: Nauru President Baron Waqa loses bid for re-election. [w:] abc.net.au [on-line]. Australian Broadcasting Corporation, 2019-08-25. [dostęp 2019-08-31]. (ang.).
  19. a b c Declaration of Results. Boe Constituency., [w:] election.com.nr [online], Nauru Electoral Commission, 25 sierpnia 2019 [dostęp 2025-07-14] (ang.).
  20. a b c Declaration of Results. Buada Constituency., [w:] election.com.nr [online], Nauru Electoral Commission, 25 sierpnia 2019 [dostęp 2025-07-14] (ang.).
  21. Ubenide results unchanged after recount, [w:] loopnauru.com [online], Loop Nauru, 27 sierpnia 2019 [dostęp 2019-08-31] [zarchiwizowane 2023-05-15] (ang.).
  22. a b Declaration of Results. Ubenide Constituency., [w:] election.com.nr [online], Nauru Electoral Commission, 25 sierpnia 2019 [dostęp 2025-07-14] (ang.).
  23. a b c d Declaration of Results. Ubenide Constituency recount., [w:] election.com.nr [online], Nauru Electoral Commission, 26 sierpnia 2019 [dostęp 2025-07-14] (ang.).
  24. a b c d Declaration of Results. Yaren Constituency., [w:] election.com.nr [online], Nauru Electoral Commission, 25 sierpnia 2019 [dostęp 2025-07-14] (ang.).
  25. Nauru. [w:] worldstatesmen.org [on-line]. World Statesmen. [dostęp 2019-09-02]. (ang.).
  26. Lionel Aingimea wins presidency, [w:] nauru-news.com [online], Nauru News, 27 sierpnia 2019 [dostęp 2019-09-02] [zarchiwizowane 2020-11-09] (ang.).
  27. All new Cabinet named by Nauru President Aingimea, [w:] loopnauru.com [online], Loop Nauru, 29 sierpnia 2019 [dostęp 2019-08-30] [zarchiwizowane 2023-05-12] (ang.).
  28. Nauru’s President, cabinet and deputies sworn in to office, [w:] nauru-news.com [online], Nauru News, 29 sierpnia 2019 [dostęp 2019-09-05] [zarchiwizowane 2020-11-09] (ang.).