Logan (góra)
 Góra Logan, widok z południowego zachodu | |
| Państwo | |
|---|---|
| Terytorium | |
| Położenie | |
| Pasmo | |
| Wysokość |
5966[1] m n.p.m. |
| Wybitność |
5250[2] m |
| Pierwsze wejście |
1925 |
Położenie na mapie Jukonu  | |
Położenie na mapie Kanady  | |
 60°34′02″N 140°24′10″W/60,567222 -140,402778
| |
Logan[3] (ang. Mount Logan[3], fr. Mont Logan[3]) – masyw górski w Ameryce Północnej o wysokości 5966 m n.p.m. Jest położony w Kordylierach, w paśmie górskim Świętego Eliasza[3], w zachodniej części Kanady na terytorium Jukonu[4], niedaleko granicy z Alaską, na terenie Parku Narodowego Kluane[4]. Jest najwyższą górą w Kanadzie i drugim pod względem wysokości, po Mount McKinley (Denali), szczytem górskim w Ameryce Północnej[3].
Geologia
Logan zbudowany jest ze skał krystalicznych. Tworzy potężny masyw górski i jest największą (w sensie wymiarów całego masywu) niewulkaniczną górą świata – długość 40 kilometrów, a wraz z otaczającymi go lodowcami zajmuje obszar wielkości Szwajcarii i u swej podstawy ma największy obwód ze wszystkich gór na całej Ziemi. Samo plateau szczytowe rozciąga się na 17 kilometrów[5].
Szczyt charakteryzuje się silnym zlodowaceniem, pokrywają go wielkie lodowce: Logan, Seward, Hubbarda i inne.
W okolicy i na górze Logan notuje się ekstremalnie niskie temperatury. 26 maja 1991 roku zaobserwowano rekordowo niską temperaturę: –77,5 °C, najniższą zanotowaną poza terytorium Antarktydy. Ze względu na to że zmierzono ją na dużej wysokości, nie jest liczona jako najniższa temperatura kontynentu północno-amerykańskiego.
Na skutek okolicznej aktywności tektonicznej, masyw Logan stale ulega wypiętrzeniu i jego wysokość ulega zmianom. Przed 1992 rokiem, dokładna wysokość góry Logan była nieznana, różne pomiary oceniały ją na 5949 metrów do 6050 metrów n.p.m. W maju 1992 roku, kanadyjska wyprawa geologiczna zdobyła szczyt i precyzyjnie ustaliła wysokość góry za pomocą systemu nawigacji satelitarnej GPS na 5959 m n.p.m. Z kolei w roku 2008 amerykański geolog Sandy Zirknald przy pomocy bardzo precyzyjnej aparatury laserowej ustalił, że góra mierzy 5966 metrów n.p.m.[1] Najbardziej prawdopodobną przyczyną zwiększenia wysokości góry może być gruba pokrywa lodowa na wierzchołku góry[1].
Wysokość względna góry (liczona od jej podstawy) jest bardzo duża (co jest bardzo charakterystyczne dla wielkich gór Alaski i północnej Kanady) i wynosi około 4800 metrów[6].
Do masywu Logan wlicza się wszystkie otaczające szczyty o wysokości względnej poniżej 500 metrów. Wysokość bezwzględna 11 z nich przekracza 5000 m. Lista szczytów poniżej została ujęta w tabelę:
| szczyt | wysokość | szerokość (N) | długość (W) |
|---|---|---|---|
| Logan | 5966[1] | 60°34′02″ | 140°24′10″ |
| Philippe | 5925 | 60°34′45″ | 140°25′56″ |
| Stuart | 5900 | 60°34′32″ | 140°21′55″ |
| Houston | 5720 | 60°35′06″ | 140°27′13″ |
| Prospector | 5644 | 60°35′58″ | 140°30′40" |
| AINA | 5630 | 60°36′31″ | 140°31′48″ |
| Russell | 5570 | 60°35′35″ | 140°28′02″ |
| Tudor Peak | 5559 | 60°36′59″ | 140°25′56″ |
| Saxon | 5490 | 60°36′59″ | 140°29′28″ |
| Queen | 5380 | 60°36′33″ | 140°35′12″ |
| Capet | 5280 | 60°38′15″ | 140°32′41″ |
| Catenary | 4097 | 60°36′36″ | 140°17′52″ |
| Teddy | 3956 | 60°32′37″ | 140°28′41″ |
Nazwa
Góra została nazwana na cześć sir Williama Edmonda Logana, kanadyjskiego geologa, założyciela i długoletniego dyrektora Geologicznej Służby Kanady (ang. Geological Survey of Canada, GSC)[4].
Po śmierci byłego premiera Kanady Pierre’a Trudeau we wrześniu 2000 roku, premier Jean Chrétien, bliski przyjaciel Trudeau, w październiku 2000 roku zaproponował zmianę nazwę góry na Mount Trudeau[7][8]. Jednakże z powodu sprzeciwu ze strony mieszkańców Jukonu, alpinistów, geologów, politycznych oponentów i wielu innych Kanadyjczyków Chrétien jeszcze w tym samym miesiącu wycofał się z propozycji przemianowania szczytu[9]. Kilka lat później Pierre’a Trudeau upamiętniono nazwą innej góry na obszarze Kanady: w 2006 roku na jego cześć nazwano górę Mount Pierre Elliott Trudeau w paśmie Premier Range, będącym częścią pasma Cariboo Mountains w prowincji Kolumbia Brytyjska[10].
Pierwsze zdobycie
Logan po raz pierwszy został zdobyty 23 czerwca 1925 roku przez międzynarodową, kanadyjsko-brytyjsko-amerykańską wyprawę alpinistyczną, w skład której wchodzili: A.H. MacCarthy, H.F. Lambart, A. Carpé, W.W. Foster, N.H. Read i A. Taylor[11][12][4].
Przypisy
- ↑ a b c d zel: Najwyższy szczyt Kanady „podrósł” o 7 metrów. [w:] PAP [on-line]. Wirtualna Polska, 2008-11-25. [dostęp 2008-11-26].
- ↑ YUKON, NORTHWEST TERRITORIES AND NUNAVUT ULTRA-PROMINENCES; 35 Peaks with Prominence of 1,500 meters or greater. peaklist.org. [dostęp 2025-06-23]. (ang.).
- ↑ a b c d e Logan, [w:] Encyklopedia PWN [online], Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2025-06-23].
- ↑ a b c d Chic Scott: Pushing the Limits: The Story of Canadian Mountaineering. books.google.pl, 2000. [dostęp 2025-06-23]. (ang.).
- ↑ 100 Najpiękniejszych Gór Świata (Grupa IMAGE), (s. 184), zob. bibliografia
- ↑ Paul Richins, Jr.: Surviving Mount Logan's Icy Ridge. [dostęp 2016-11-15]. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-05-08)]. (ang.).
- ↑ Mount Logan to become Mount Trudeau. web.archive.org, 2000-10-05. [dostęp 2025-06-23]. (ang.).
- ↑ Pierre Elliott Trudeau: 1919-2000. Highest peak to be Trudeau Mountain; PM plans new name for Mount Logan. web.archive.org, 2000-10-05. [dostęp 2025-06-23]. (ang.).
- ↑ Prime minister backs down from renaming mountain. [w:] Canada [on-line]. cbc.ca, 2000-10-16. [dostęp 2025-06-23]. (ang.).
- ↑ Administrator: Former PM honoured. web.archive.org, 2006-06-15. [dostęp 2025-06-23]. (ang.).
- ↑ Conquering Mount Logan; For the week of Monday June 23, 2003. [w:] Archives [on-line]. web.archive.org. [dostęp 2025-06-23]. (ang.).
- ↑ Mount Logan; Canadian Titan. web.archive.org, 2007. [dostęp 2025-06-23]. (ang.).
Bibliografia
- 100 Najpiękniejszych Gór Świata, Grupa IMAGE. Zbigniew Kieras i Wojciech Lewandowski, Wydawn. „Grupa IMAGE”, Warszawa 1995; ISBN 83-85461-20-5
Linki zewnętrzne
- Logan na peakware.com. [dostęp 2010-09-27]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-08-29)].