Krystyna Moszumańska-Nazar

Krystyna Moszumańska-Nazar

Data i miejsce urodzenia	5 września 1924 Lwów
Pochodzenie	polskie
Data i miejsce śmierci	27 września 2008 Kraków
Gatunki	muzyka poważna, muzyka współczesna
Zawód	kompozytorka, pedagog
Odznaczenia
Cytaty w Wikicytatach

Krystyna Moszumańska-Nazar (ur. 5 września 1924 we Lwowie, zm. 27 września 2008 w Krakowie) – polska kompozytorka, profesor i rektor (1987–1993) krakowskiej Akademii Muzycznej.

Urodziła się w rodzinie Mariana^[1] Moszumańskiego i jego żony Marii (1903–2000)^[2]. Uczęszczała do lwowskiej szkoły sióstr benedyktynek ormiańskich^[3], szkoły muzycznej Anny Niementowskiej we Lwowie, następnie do lwowskiego konserwatorium.

Po wojnie zmuszona do opuszczenia Lwowa anektowanego przez ZSRR osiadła w Krakowie, gdzie w latach 1950–1955 studiowała w PWSM jako uczennica Jana Hoffmana w klasie fortepianu i Stanisława Wiechowicza w klasie kompozycji.

Po studiach, latach 1955–1963 była nauczycielem przedmiotów teoretycznych i akompaniatorem w Państwowym Liceum Muzycznym w Krakowie. Od 1963 wykładała kompozycję w Państwowej Wyższej Szkole Muzycznej w Krakowie. W 1981 uzyskała tytuł profesora nadzwyczajnego, w 1987 profesora zwyczajnego. Na krakowskiej uczelni muzycznej pełniła jednocześnie funkcje: kierownika Katedry Kompozycji (1974–1975), dziekana Wydziału Kompozycji, Dyrygentury i Teorii Muzyki (1975–1978), prorektora ds. studenckich (1978–1981), prorektora ds. ogólnych i rozwoju kadry (1981–1987), rektora (1987–1993)^[4].

Wśród jej uczniów byli m.in.: Katarzyna Gärtner, Wojciech Karolak, Krzysztof Meyer i przyszły „skald” Andrzej Zieliński.

Dzięki niej szkoła uzyskała obecną siedzibę, w centrum miasta, w byłym gmachu KW PZPR. Była członkiem honorowym Związku Kompozytorów Polskich.

Główne nagrody uzyskane na międzynarodowych konkursach w 1961 i 1962 r. zwróciły na nią uwagę środowiska. Konsekwencją było pierwsze wykonanie na festiwalu „Warszawska Jesień” w 1963 r. W niedługim czasie zdobyła rangę najwybitniejszej polskiej kompozytorki po Grażynie Bacewicz. Utwory z lat 60. utrzymane były w nurcie sonoryzmu, w późniejszych do głosu doszła umiarkowana tradycja. Charakterystyczne dla kompozytorki było częste i pomysłowe używanie perkusji.

Los tak sprawił, że byłam w bliskim kontakcie z bardzo dobrymi perkusistami polskimi, przede wszystkim jazzowymi, jak i wirtuozami w ogóle: M. Ptaszyńska, J. Pilch, J. Stefański, L.H. Stevens, którzy swoją wirtuozerią i kreacjami zainspirowali mnie w tym obszarze. Zwracali się do mnie o napisanie utworów dla nich. Twierdzili, że czuję perkusję, wykonywali te utwory. I tak powstały 3 Etiudy na perkusję solo, From end to end percussion, Fantazja na marimbafon solo, Warianty na fortepian i perkusję, Interpretacje na flet, taśmę i perkusję czy wreszcie utwór dla pięciu perkusistów Music for five. Ważną rolę perkusja odgrywa też w takich utworach kameralnych jak Pieśń nad Pieśniami, Wyzwanie, Bel canto, Hexaedre, Pour orchestre, Rapsod II, Wariacje koncertujące na flet i orkiestrę kameralną, czy wreszcie Koncert na orkiestrę^[5].

W 2009 r. Międzynarodowy Festiwal Muzyki Współczesnej w Krakowie został w całości poświęcony pamięci Krystyny Moszumańskiej-Nazar^[6].

Skomponowała ok. 70 utworów, m.in.:

• Hexaèdre na orkiestrę (1960)
• Muzyka na smyczki (1962)
• Exodus na orkiestrę (1964)
• Fresk I (1988), II (1992) i III „Lwowski” (1993) na orkiestrę symfoniczną
• Leggiero e mobile na orkiestrę (1996), Kraków 1997
• Variazioni concertanti na flet i orkiestrę kameralną (1965/1966)
• Koncert na perkusję i orkiestrę (1998)
• Madonny polskie na chór mieszany i orkiestrę, do sł. Jerzego Harasymowicza-Broniuszyca (1974)
• utwory kameralne, wokalne.

Matka reżysera Krzysztofa Nazara, teściowa Joanny Wnuk-Nazarowej, dyrygentki i byłej minister kultury.

Zmarła w Krakowie, pochowana 7 października 2008 r. na cmentarzu Rakowickim (kwatera LXVIII-16-12)^[2].

• Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski (1999)^[7]
• Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (1993)^[1]
• Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (1983)
• Złoty Krzyż Zasługi (1975)
• Złoty Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” (2006)
• Odznaka tytułu honorowego „Zasłużony dla Kultury Narodowej” (1989)^[8]
• Order Sztuki i Literatury (Francja, 2004)

Źródło:^[9].

• wyróżnienie na Konkursie Młodych Związku Kompozytorów Polskich za Oberka z Suity tańców polskich na fortepian (1954)
• Nagroda na Międzynarodowym Konkursie dla Kompozytorek w Mannheim za Hexaèdre na orkiestrę (1961)
• I nagroda i Złoty Medal na Międzynarodowym Konkursie dla Kompozytorek w Buenos Aires za Muzykę na smyczki (1962)
• Nagroda na Międzynarodowym Konkursie dla Kompozytorek w Mannheim za Exodus na orkiestrę symfoniczną i taśmę (1966)
• III nagroda na Konkursie im. Artura Malawskiego za Variazioni concertanti na flet i orkiestrę kameralną (1966)
• Nagroda Miasta Krakowa (1970)
• Nagroda Ministra Kultury i Sztuki (1971, 1977, 1984, 1987, 1991)
• II nagroda na Konkursie im. Karola Szymanowskiego za poemat Madonny polskie na chór mieszany i orkiestrę symfoniczną (1974)
• Nagroda Prezesa Rady Ministrów za twórczość dla dzieci i młodzieży (1977)
• Doroczna Nagroda Związku Kompozytorów Polskich (1988)
• Nagroda Honorowa Fundacji Kultury Polskiej w Krakowie (2003)
• tytuł doktora honoris causa Akademii Muzycznej w Krakowie (2007)

Źródło:^[4].

• Lesław Czapliński, De color concentionis, albo o stylistycznej tożsamości autora. Krystyna Moszumańska-Nazar, klasyk sonoryzmu, w: „Opcje” 1/2009.
• Lwowskie geny osobowości twórczej. Rozmowy z Krystyną Moszumańską-Nazar przeprowadziła Małgorzata Woźna-Stankiewicz, Kraków: Musica Iagellonica 2007.
• Katarzyna Kasperek, Krystyna Moszumańska-Nazar. Katalog tematyczny utworów, Kraków: Akademia Muzyczna w Krakowie 2004.
• Encyklopedia muzyki. Andrzej Chodkowski (red.). Warszawa: PWN, 1995, s. 576. ISBN 83-01-11390-1. (pol.).
• The New Grove Dictionary of Music and Musicians, vol. M. Oxford University Press, 2004. ISBN 978-0-19-517067-2. (ang.).

• Poczet rektorów Akademii Muzycznej w Krakowie
• Krystyna Moszumańska-Nazar, [w:] Twórcy [online], Culture.pl [dostęp 2024-03-22] .
• Sylwetka w krakowskim dodatku Gazety Wyborczej
• biogram, spis utworów, dyskografia (w jęz. niem.). mugi.hfmt-hamburg.de. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-12-17)].