Dasein
Dasein (niem. dasein – dosł. tu-bycie) – w filozofii niemieckiej rzeczywiste, realne istnienie dowolnego bytu.
Dasein u Heideggera
W filozofii Heideggera: fenomen w znaczeniu zwykłym tzn. sposób ujawniania się rzeczy (byt). Obok dasein, Heidegger mówi o fenomenie w sensie ścisłym tzn. o byciu (sein – zasadzie istnienia przedmiotu). Powołaniem człowieka jest rozumienie swojego bycia; w ten sposób transcenduje (wykracza poza) swój byt[1]. Remigiusz Król podkreśla, że Dasein w myśli filozoficznej Heideggera oznacza „bycie-tu-oto”, „tu-oto-bycie” (Da-sein), a w tradycyjnym rozumieniu oznacza po prostu istnienie. Termin ten oznacza, że życie się staje. Analiza fundamentalnych struktur Dasein ukazuje natomiast, że czasowość jest horyzontem rozumienia istnienia każdego bytu jako takiego[2].
Dasein i egzystencja u Jaspersa
Odmienne znaczenie ma dasein w filozofii Karla Jaspersa. Dasein jest tu odpowiednikiem sartre'owskiego bytu w sobie, jest czystym istnieniem, które przynależy do świata fizykalnego. Przeciwieństwem dasein jest egzystencja, otwarta na autentyczne bycie[3].
Myślenie Jaspersa stale obraca się wokół tematyki zarysowanej przez niego w trzytomowej Filozofii (1932). Jaspers zauważa, że współczesna nauka empiryczna odpytując świat napotyka granice, których nie może przekroczyć. W tym momencie jednostka musi dokonać wyboru: pogrążyć się w rezygnacji i rozpaczy, lub rzucić się w wiarę i zwrócić się ku temu, co Jaspers nazywa transcendencją. Zwracając się ku transcendencji, jednostka czyni użytek ze swej nieograniczonej wolności – egzystencji – i może doświadczyć autentycznego bycia.
W jaki sposób jednak egzystencja, jako stan subiektywny, może być oceniana i analizowana przez jednostkę? Jaspers widzi jedno z rozwiązań w interakcjach społecznych. Egzystencja jest stanem samotności, zakorzenionym w wartościach społeczności. Jaźń jest odbiciem w czyjejś innej autentycznej jaźni. Dopiero gdy wiemy co o nas myślą i czego oczekują inni, możemy rozstrzygnąć kim jesteśmy i chcemy być.
Przypisy
- ↑ Sobota 2011 ↓, s. 256.
- ↑ Król 2021 ↓.
- ↑ Karl Jaspers [online], www.edukator.pl [dostęp 2021-06-01].
Bibliografia
- Remigiusz Król. Ontologia fundamentalna i jej analiza „bycia” w ujęciu Heideggera. „Studia Koszalińsko-Kołobrzeskie”. 28, 2021. Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego. DOI: 10.18276/skk.2021.28-16.
- D. Sobota. Kim jest Dasein?. „Przegląd Filozoficzny. Nowa Seria”. 3, s. 255-271, 2011.