PL EN DE FR ES IT PT RU JA ZH NL UK TR KO CS SV AR VI FA ID HU RO NO FI

Montenegro

Montenegro
Tên bản ngữ

Quốc ca
"Oj, svijetla majska zoro"
"Ој, свијетла мајска зоро"
("Ồ, bình minh rạng rỡ tháng 5")
Vị trí của Montenegro (xanh) ở châu Âu (màu xám đen)  –  [Chú giải]
Vị trí của Montenegro (xanh)

ở châu Âu (màu xám đen)  –  [Chú giải]

Tổng quan
Thủ đô
và thành phố lớn nhất
Knownlyx encyclopedia image Podgorica
42°47′B 19°28′Đ / 42,783°B 19,467°Đ / 42.783; 19.467
Ngôn ngữ chính thứcTiếng Montenegro[1]
Ngôn ngữ được sử dụng chính thức
Sắc tộc
(Điều tra 2023)[3]
Tôn giáo
(Điều tra 2023)[3]
  • 19.9% Hồi giáo
  • 2.7% Không tôn giáo
  • 0.3% Khác
  • 2.2% Không rõ
Tên dân cưMontenegrins
Chính trị
Chính phủCộng hòa nghị viện đơn nhất
Jakov Milatović
Milojko Spajić
Danijela Đurović
Lập phápQuốc hội
Lịch sử
Lịch sử thành lập
625
1077
1356
1516
1852
1878
1910
1918
1945
1992
2006
Địa lý
Diện tích 
• Tổng cộng
13,812 km2 (hạng 156)
mi2
• Mặt nước (%)
2.6
Dân số 
• Ước lượng tháng 1 năm 2025
Neutral decrease 623,327[4] (hạng 164)
• Điều tra 2023
Tăng 623,633[5]
43.6/km2 (hạng 177)
124/mi2
Kinh tế
GDP  (PPP)Ước lượng 2023
• Tổng số
Tăng 17.431 tỷ đô la Mỹ[6] (hạng 149)
Tăng 28,002 đô la Mỹ[6] (hạng 63)
GDP  (danh nghĩa)Ước lượng 2023
• Tổng số
Tăng 7.058 tỷ đô la Mỹ[6] (hạng 153)
• Bình quân đầu người
Tăng 11,338 đô la Mỹ[6] (hạng 73)
Đơn vị tiền tệEuro ()a (EUR)
Thông tin khác
Gini? (2023)Giảm theo hướng tích cực 29.4[7]
thấp
HDI? (2023)Tăng 0.862[8]
rất cao · hạng 48
Múi giờUTC+1 (CET)
• Mùa hè (DST)
UTC+2 (CEST)
Cách ghi ngày thángdd.mm.yyyy.
Giao thông bênphải
Mã điện thoại+382
Mã ISO 3166ME
Tên miền Internet.me
  1. Đơn phương công nhận; Montenegro không phải là thành viên của Khu vực đồng euro.

Montenegro[a] là một quốc gia tại bán đảo BalkanĐông Nam Âu. Nước này giáp với biển Adriatic về phía tây nam, và có chung đường biên giới với Croatia về phía tây, Bosna và Hercegovina về phía tây bắc, Serbia về phía đông bắc, Kosovo về phía đông và Albania về phía đông nam.[9] Thủ đô của Montenegro là Podgorica.[10]

Độc lập từ cuối Trung cổ tới năm 1918, nước này là một phần của vài chính phủ của Nam Tư và liên bang Serbia và Montenegro. Do cuộc trưng cầu dân ý ngày 21 tháng 5 năm 2006, Montenegro tuyên bố độc lập ngày 3 tháng 6 năm 2006. Ngày 28 tháng 6, Montenegro được trở thành thành viên thứ 192[11] của Liên Hợp Quốc.

Montenegro là quốc gia ít dân nhất ở Đông Âu. Trừ các tiểu quốc gia, nó là quốc gia ít dân thứ tư ở châu Âu (chỉ sau Iceland, MaltaLuxembourg). Nó là nước gốc Slav nhỏ nhất trên thế giới.

Tên gọi

Tên địa phương của Montenegro, Crna Gora, được nói đến lần đầu tiên trong một hiến chương của Tu viện Thánh Nicholas (Vranjina) do Quốc vương Milutin của Raška/Serbia phát hành năm 1296, nó dịch từng chữ là "núi đen", chỉ đến những khu rừng tối tăm ngày xưa, che dốc của dãy núi Alps Dinaric nhìn từ bờ biển.[12] Nhiều ngôn ngữ Tây Âu, cũng như tiếng Việt, sử dụng tên tiếng Venezia monte negro, cũng có nghĩa "núi đen" và chắc có từ thời Venezia thống trị vùng này trong thời Trung cổ. Những ngôn ngữ khác, nhất là những ngôn ngữ ở gần vùng này, dịch theo nghĩa "núi đen", thí dụ Mali i Zi trong tiếng Albani, Черна гора trong tiếng Bulgari; Muntenegru trong tiếng Romana, Μαυροβούνιο trong tiếng Hy Lạp, và Karadağ trong tiếng Thổ Nhĩ Kỳ; những ngôn ngữ xa hơn mà dịch như vậy bao gồm tiếng Nga (Черногория) và tiếng Trung Quốc (黑山; Hán-Việt: Hắc Sơn; bính âm: hēishān).[13]

Lịch sử

Những bộ lạc người Slav bắt đầu di cư đến bán đảo Balkan khoảng thế kỷ 6. Vào đầu thế kỷ 7 vùng này là một tỉnh của Đế quốc La Mã và sau đó thuộc Đế quốc Byzantine. Năm 1042, vùng đất này giành được độc lập dưới sự chỉ huy của Công tước Voislav.

Năm 1496, Montenegro nằm dưới sự kiểm soát của Thổ Nhĩ Kỳ. Năm 1519, Montenegro trở thành lãnh thổ tự trị trong Đế quốc Ottoman và hưởng quyền tự trị khá lớn như: có chính phủ, tòa án và quân đội riêng. Sau chiến tranh Candy (1645-1669) Montenegro lại giành được độc lập mở đầu một thời kì tranh giành quyền lực giữa các sắc tộc và tôn giáo.

Knownlyx archive image
Nikola I cùng vợ của mình trong buổi lễ tuyên bố thành lập Vương quốc Montenegro

Ngày 13 tháng 7 năm 1878, Montenegro được công nhận là quốc gia độc lập đứng đầu là Nikolas I.

Những năm đầu của chiến tranh thế giới thứ nhất, Montenegro đứng về phía Anh, Pháp, Nga để chống lại Áo-Hung và bị chiếm đóng. Năm 1918, Montenegro được giải phóng.

Vương quốc Nam Tư

Từ ngày 26 tháng 11 năm 1918 đến ngày 3 tháng 10 năm 1929, Montenegro là một phần của Vương quốc SerbiaCroatiaSlovenia. Sau đó đến ngày 27 tháng 1 năm 1941 thuộc Vương quốc Nam Tư.

Chiến tranh thế giới thứ hai và Nam Tư xã hội chủ nghĩa

Tháng 4 năm 1941, Đức Quốc Xã, Vương quốc Ý và những đồng minh phe Trục khác xâm lược Vương quốc Nam Tư. Lực lượng của Ý chiếm đóng Montenegro và thành lập Tỉnh Montenegro thuộc Ý.

Tháng 5 năm 1941, chi bộ Montenegro của Đảng Cộng sản Nam Tư bắt đầu chuẩn bị tổ chức nổi dậy vào giữa tháng 7. 6.000 đảng viên, đoàn viên Đoàn Thanh niên Cộng sản được tổ chức thành các biệt đội du kích. Ngày 13 tháng 7 năm 1941, lực lượng cộng sản tiến hành khởi nghĩa vũ trang tại Montenegro, được một số nhà sử học coi là cuộc khởi nghĩa vũ trang đầu tiên ở châu Âu bị Đức Quốc Xã chiếm đóng.[14]

Từ năm 1945 đến năm 1992, Montenegro nằm trong Liên bang Nam Tư.

Cộng hòa Liên bang Nam Tư

Sau khi Cộng hòa Liên bang Xã hội chủ nghĩa Nam Tư tan rã vào năm 1992, Montenegro tiếp tục là một phần của Cộng hòa Liên bang Nam Tư cùng với Serbia. Trong cuộc trưng cầu ý dân về chủ quyền vào năm 1992, 96% cử tri Montenegro bỏ phiếu ủng hộ thành lập liên bang với Serbia với tỷ lệ cử tri đi bỏ phiếu là 66%.[15] Các đảng đối lập như Liên minh Tự do Montenegro,[15] Đảng Dân chủ Xã hội và Đảng Xã hội,[16] cũng như những đảng dân tộc thiểu số như Liên đoàn Dân chủ Montenegro,[17] tẩy chay cuộc trưng cầu ý dân.

Độc lập

Knownlyx encyclopedia image
Người ủng hộ độc lập Montenegro vào tháng 6 năm 2006 tại Cetinje

Trong cuộc trưng cầu ý dân độc lập Montenegro vào ngày 21 tháng 5 năm 2006, 230.661 cử tri (55,5%) bỏ phiếu ủng hộ độc lập, 185.002 cử tri bỏ phiếu phản đối (44,5%).[18] Kết quả trưng cầu ý dân được công nhận vì vừa đủ ngưỡng 55% cần thiết theo quy định của Liên minh châu Âu. Serbia, các quốc gia thành viên Liên minh châu Âu và các thành viên thường trực Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc đều công nhận Montenegro là một quốc gia độc lập.

Ngày 3 tháng 6 năm 2006, Quốc hội Montenegro tuyên bố độc lập Montenegro,[19] chính thức xác nhận kết quả trưng cầu ý dân. Ngày 28 tháng 6 năm 2006, Montenegro trở thành thành viên thứ 192 của Liên Hợp Quốc.[20]

Montenegro gia nhập NATO vào tháng 6 năm 2017, mặc dù bị Nga nỗ lực phá hoại.[21] Chính phủ Nga tuyên bố sẽ đáp trả Montenegro trong tương lại.[22][23][24]

Knownlyx encyclopedia image
Giáo sĩ biểu tình phản đối luật chuyển giao hầu hết đất đai, tài sản của Giáo hội Chính thống giáo Serbia cho nhà nước, năm 2020.

Montenegro bắt đầu đàm phán gia nhập Liên minh châu Âu vào năm 2012.[25][26] Năm 2018, Montenegro lùi mục tiêu gia nhập Liên minh châu Âu vào năm 2022[27] đến năm 2025.[28] Tính đến năm 2024, tất cả 33 chương đàm phán gia nhập đã được mở và ba chương đã hoàn thành có điều kiện.[29][30] Montenegro đang sửa đổi luật cho phù hợp với tiêu chuẩn thành viên Liên minh châu Âu.[26]

Trong cuộc bầu cử tổng thống tháng 3 năm 2023, Jakov Milatovic thuộc phong trào Europe Now thân Tây, trúng cử tổng thống, đánh bại tổng thống đương nhiệm Milo Djukanovic.[31] Europe Now giành được nhiều ghế nhất trong cuộc bầu cử Quốc hội năm 2023.[32][32] Ngày 31 tháng 10 năm 2023, Milojko Spajic thuộc đảng Europe Now được bổ nhiệm làm thủ tướng và thành lập một chính phủ liên hiệp thân Liên minh châu Âu.[33]

Địa lý

Knownlyx encyclopedia image
Vịnh Kotor.

Montenegro nằm ở Đông Nam Âu, phía bắc giáp Bosnia và Herzegovina, phía đông giáp Serbia, phía nam và tây nam giáp biển Adriatic. Lãnh thổ chủ yếu là đồi núi cao từ 800 m đến 2400 m. Có dải đồng bằng hẹp dọc theo bờ biển khúc khuỷu lởm chởm tựa lưng vào những núi đá vôi.

Các ngọn núi tạo thành địa hình nước này gồ ghề nhất ở châu Âu, độ cao trung bình của các ngon núi ở Montenegro cao hơn 2.000 mét. Một trong những đỉnh núi đáng chú ý là Bobotov Kuk ở vùng núi Durmitor, đạt đến độ cao 2.522 mét. Các dãy núi ở Montenegrin hình thành do băng bị xói mòn ở các bộ phận của bán đảo Balkan trong thời kỳ băng hà cuối cùng.

Đa dạng sinh học

Sự đa dạng của cơ sở địa chất, khí hậu, cảnh quan và đất, cũng như vị trí của Montenegro trên bán đảo Balkanbiển Adriatic, tạo điều kiện cho sự hình thành đa dạng sinh học với giá trị rất cao, đưa Montenegro trở thành khu vực quan trọng về sự đa dạng sinh học của châu Âu và thế giới. Số lượng loài mỗi phân bổ trên 1 km² diện tích của Montenegro là 0,837, đây là chỉ số cao nhất trong tất cả các nước châu Âu.[34]

Hồ nước ngọt Algea của Montenegro cho đến nay có 1200 loài và giống đã được mô tả.

Thực vật bậc cao có mạch của Montenegro có 3250 loài. Số loài đặc hữu là 392 loài, được xem là tỉ lệ cao trong sự đa dạng sinh học ở các nước khu vực Balkan.

Hồ Skadar là một trong những hồ nước quan trọng nhất, là nơi sinh sống của 40 loài cá nước ngọt, trong đó có các loài di cư từ biển đến hệ sinh thái nước ngọt, ví dụ: như cá chình (Anguilla Anguilla). Đến nay, đã có 40.742 loài cá biển đã được đăng ký tại Montenegro đại diện cho 70% của loài đặc hữu tại Địa Trung Hải.

Hiện tại có 56 loài (18 loài lưỡng cư và 38 loài bò sát) và 69 phân loài được ghi trong 38 chi hiện diện ở Montenegro. Vùng núi LovćenProkletije nổi bật là điểm đặc biệt nóng của amphebians và bò sát ở Montenegro.

Trong số 526 loài chim của châu Âu thì có 333 loài được cho là thường xuyên hiện diện ở Montenegro. Trong số đó, có 204 loài làm tổ ở Montenegro.[35]

Chính trị

Knownlyx encyclopedia image
Phủ Tổng thống Montenegro.
Jakov Milatović
Jakov Milatović
Tổng thống
từ ngày 20 tháng 5 năm 2023
Milojko Spajić
Milojko Spajić
Thủ tướng
từ ngày 31 tháng 10 năm 2023

Montenegro là một nước cộng hòa đại nghị theo hệ thống đa đảng. Hiến pháp hiện hành được ban hành vào năm 2007, quy định Montenegro là một "nhà nước dân sự, dân chủ, sinh thái, công bằng xã hội, pháp quyền".[36]

Tổng thống Montenegronguyên thủ quốc gia, được bầu trực tiếp với nhiệm kỳ 5 năm. Tổng thống thay mặt Montenegro về đối ngoại, công bố luật của Quốc hội, quyết định tổ chức bầu cử Quốc hội, đề cử ứng cử viên thủ tướng, chủ tịch và các thẩm phán Tòa án Hiến pháp trước Quốc hội. Tổng thống cũng có quyền đề nghị Quốc hội trưng cầu ý dân, ân xá, đặc xá và tặng thưởng các giải thưởng, danh hiệu nhà nước. Tổng thống là một thành viên Hội đồng Quốc phòng tối cao Montenegro.

Chính phủ Montenegro là cơ quan hành pháp của Montenegro, gồm thủ tướng, các phó thủ tướng và các bộ trưởng. Thủ tướng là người đứng đầu chính phủ.

Quốc hội Montenegrocơ quan lập pháp đơn viện, gồm 81 đại biểu, mỗi đại biểu đại diện cho 6.000 cử tri.[37] Quốc hội có quyền làm luật, phê chuẩn điều ước quốc tế, bổ nhiệm thủ tướng, thành viên Chính phủ và các thẩm phán của tất cả các tòa án, quyết định ngân sách quốc gia và thực hiện những nhiệm vụ khác theo quy định Hiến pháp. Quốc hội có quyền bỏ phiếu bất tín nhiệm Chính phủ theo đa số.

Quân đội

Knownlyx encyclopedia image
Các binh sĩ Montenegro tại Afghanistan năm 2015

Quân đội Montenegro gồm các quân chủng Lục quân, Hải quân và Không quân. Tính đến năm 2009, nó được tổ chức như một đội quân thường trực đầy đủ và chuyên nghiệp thuộc Bộ Quốc phòng với mục đích bảo vệ và bảo vệ chủ quyền Montenegro.[38] Mục tiêu của Montenegro là gia nhập NATO sau khi hiện đại hóa và tổ chức lại quân đội. Kế hoạch tương lai cho quân đội là tham gia vào nhiệm vụ gìn giữ hòa bình thông qua Liên Hợp QuốcNATO trong Lực lượng Hỗ trợ an ninh quốc tế.[39]

Phân cấp hành chính

Knownlyx encyclopedia image
Phân cấp hành chính Montenegro.

Montenegro được chia thành 23 thị trấn (opština), và hai khu tự quản đô thị, phân khu của khu tự quản Podgorica:

Kinh tế

Knownlyx encyclopedia image
Thành phố Budva, trung tâm du lịch của Montenegro.

Nền kinh tế Montenegro chủ yếu dựa trên dịch vụ và đang chuyển đổi thành một nền kinh tế thị trường. Năm 2019, GDP danh nghĩa của Montenegro là 5,424 tỷ đô la Mỹ,[6] GDP sức mua tương đương là 12,516 tỷ đô la Mỹ, GDP bình quân đầu người là 20.083 đô la Mỹ.[6] Theo dữ liệu Cục Thống kê Liên minh châu Âu, GDP bình quân đầu người của Montenegro đạt 48% trunhg bình Liên minh châu Âu vào năm 2018.[42]

Nhân khẩu

Theo kết quả điều tra dân số năm 2023, dân số của Montenegro là 623.633 người.[43] Montenegro là một nhà nước đa dân tộc và không có dân tộc chiếm đa số.[44][45] Người Montenegro chiếm 41,1% dân số, người Serbia chiếm 32,9%, người Bosniak chiếm 9,45%, người Albania chiếm 4,99% và người Nga chiếm 2,01%.[46]

Ngôn ngữ

Tiếng Montenegrongôn ngữ chính thức của Montenegro. Nhà nước công nhận tiếng Serbia, tiếng Bosnia, tiếng Albania và tiếng Croatia. Tiếng Montenegro, tiếng Serbia, tiếng Bosnia và tiếng Croatia có tính thông hiểu lẫn nhau vì cùng thuộc tiếng Serbia-Croatia. Tiếng Serbia là ngôn ngữ được sử dụng nhiều nhất tại Montenegro và là ngôn ngữ đầu tiên của 43,18% dân số, trong khi 34,52% dân số sử dụng tiếng Montenegro. 6,98% dân số sử dụng tiếng Bosnia, 5,25% sử dụng tiếng Albania, 2,36% sử dụng tiếng Nga.[47]

Tôn giáo

Tôn giáo tại Montenegro (2011)[48]
  1. Chính thống giáo Đông phương 72,07 (70,7%)
  2. Công giáo Roma 3,44 (3,37%)
  3. Khác 0,42 (0,41%)
  4. Hồi giáo 19,11 (18,7%)
  5. Không tôn giáo 1,04 (1,02%)
  6. Vô thần 3,31 (3,25%)
  7. Tín ngưỡng 2,61 (2,56%)

Chính thống giáo Đông phương là tôn giáo phổ biến tại Montenegro. 71,1% dân số theo Chính thống giáo Đông phương.[49] Giáo hội Chính thống giáo Serbia là giáo hội lớn nhất, phổ biến nhất tại Montenegro, với ước tính 90% tín đồ Chính thống giáo tại Montenegro thuộc giáo hội,[50] trong khi 10% tín đồ theo Giáo hội Chính thống giáo Montenegro, một giáo hội ly giáo khỏi Giáo hội Chính thống giáo Serbia vào năm 1993. Giáo hội Chính thống giáo Montenegro không được Tòa Thượng phụ Đại kết Constantinople không công nhận và không hiệp thông với bất cứ giáo hội Chính thống giáo nào khác.[51]

Đô thị

Văn hóa

Ghi chú

Tham khảo

  1. ^ "Language and alphabet Article 13". Constitution of Montenegro. Tổ chức Sở hữu Trí tuệ Thế giới. ngày 19 tháng 10 năm 2007. The official language in Montenegro shall be Montenegrin. Cyrillic and Latin alphabet shall be equal.
  2. ^ "Language and alphabet Article 13". Constitution of Montenegro. Tổ chức Sở hữu Trí tuệ Thế giới. ngày 19 tháng 10 năm 2007. Serbian, Bosnian, Albanian and Croatian shall also be in the official use.
  3. ^ a b "Census of Population, Households and Dwellings in Montenegro 2023" (PDF). Monstat. Truy cập ngày 15 tháng 10 năm 2024.
  4. ^ "Procjene broja stanovnika na 1. januar". MONSTAT.
  5. ^ "Statistical Office of Montenegro – MONSTAT" (PDF).
  6. ^ a b c d e f "World Economic Outlook Database, October 2023 Edition. (Montenegro)". IMF.org. Quỹ Tiền tệ Quốc tế. ngày 10 tháng 10 năm 2023. Truy cập ngày 12 tháng 10 năm 2023.
  7. ^ Đokić, Dunja (2024). Anketa o dohotku i uslovima života (EU-SILC) 2024 (PDF). MONSTAT.
  8. ^ "Human Development Report 2025" (PDF). Chương trình Phát triển của Liên Hợp Quốc. ngày 6 tháng 5 năm 2025. Lưu trữ (PDF) bản gốc ngày 6 tháng 5 năm 2025. Truy cập ngày 6 tháng 5 năm 2025.
  9. ^ "Google Maps".
  10. ^ "Basic data of Montenegro". Bản gốc lưu trữ ngày 20 tháng 4 năm 2010. Truy cập ngày 13 tháng 2 năm 2010.
  11. ^ Danh sách các thành viên Liên Hợp Quốc theo ngày gia nhập
  12. ^ "Geography". Bản gốc lưu trữ ngày 16 tháng 3 năm 2009. Truy cập ngày 12 tháng 9 năm 2006.
  13. ^ Chỉ Trung Hoa đại lụcHồng Kông dịch ra như vầy, còn trong tiếng Quan Thoại tại Đài Loan có tên 蒙特內哥羅 (Hán-Việt: Mông Đặc Nội Ca La; bính âm: méngtènèigēluó), phiên âm từ "Montenegro".
  14. ^ "Prema oceni istoričara, Trinaestojulski ustanak bio je prvi i najmasovniji oružani otpor u porobljenoj Evropi 1941. godine" (bằng tiếng Serbia). B92.net. ngày 13 tháng 7 năm 2010. Truy cập ngày 7 tháng 12 năm 2012.
  15. ^ a b Morrison (2009), p. 105
  16. ^ Morrison (2009), pp. 108–110
  17. ^ Morrison (2009), p. 126
  18. ^ "Montenegro vote result confirmed". BBC News. ngày 23 tháng 5 năm 2006. Truy cập ngày 11 tháng 9 năm 2010.
  19. ^ "Montenegro declares independence". BBC News. ngày 4 tháng 6 năm 2006. Truy cập ngày 11 tháng 9 năm 2010.
  20. ^ "General Assembly Approves Admission of Montenegro to United Nations, Increasing Number of Member States to 192 | Meetings Coverage and Press Releases". www.un.org.
  21. ^ "Indictment tells murky Montenegrin coup tale". POLITICO (bằng tiếng Anh). ngày 23 tháng 5 năm 2017. Truy cập ngày 19 tháng 10 năm 2025.
  22. ^ Luhn, Alec (ngày 25 tháng 5 năm 2017). "Montenegro finds itself at heart of tensions with Russia as it joins Nato". The Guardian (bằng tiếng Anh). ISSN 0261-3077. Truy cập ngày 19 tháng 10 năm 2025.
  23. ^ "МИД РФ: ответ НАТО на предложения российских военных неконкретный и размытый". TACC (bằng tiếng Nga). Truy cập ngày 19 tháng 10 năm 2025.
  24. ^ "Комментарий Департамента информации и печати МИД России в связи с голосованием в Скупщине Черногории по вопросу присоединения к НАТО". Bộ Ngoại giao Nga. ngày 28 tháng 4 năm 2017. Truy cập ngày 19 tháng 10 năm 2025.
  25. ^ Foy, Henry; Dunai, Marton; Hancock, Alice; Bounds, Andy; Dubois, Laura (ngày 18 tháng 12 năm 2024). "Why enlargement will overshadow the EU-western Balkan summit". Financial Times. Truy cập ngày 20 tháng 4 năm 2025.
  26. ^ a b "Montenegro". Consilium (bằng tiếng Anh). Truy cập ngày 20 tháng 4 năm 2025.
  27. ^ Archives, E. W. B. (ngày 20 tháng 4 năm 2017). "Darmanović: Montenegro becomes EU member in 2022". European Western Balkans (bằng tiếng Anh). Truy cập ngày 19 tháng 10 năm 2025.
  28. ^ Peel, Michael; Buckley, Neil (ngày 1 tháng 2 năm 2018). "EU to map out membership for 6 western Balkan states". Financial Times.
  29. ^ "Montenegro - European Commission". enlargement.ec.europa.eu (bằng tiếng Anh). ngày 28 tháng 3 năm 2025. Truy cập ngày 20 tháng 4 năm 2025.
  30. ^ "Montenegro Targets 2025 to be Ready for EU Accession". Vlada Crne Gore. Truy cập ngày 20 tháng 4 năm 2025.
  31. ^ "Milatovic declares victory in Montenegro presidential elections". France 24 (bằng tiếng Anh). ngày 2 tháng 4 năm 2023.
  32. ^ a b "Montenegro's pro-EU party wins election, initial results show". euronews (bằng tiếng Anh). ngày 12 tháng 6 năm 2023.
  33. ^ "Montenegro appoints predominantly pro-EU new government". Reuters (bằng tiếng Anh). ngày 31 tháng 10 năm 2023. Truy cập ngày 1 tháng 11 năm 2023.
  34. ^ Environment Reporter 2010. Environmental Protection Agency of Montenegro. 2011. pp. 22.
  35. ^ Environment Reporter 2010. Environmental Protection Agency of Montenegro. 2011. pp. 22–23.
  36. ^ "Ustav Crne Gore" (PDF). Bản gốc (PDF) lưu trữ ngày 26 tháng 3 năm 2010. Truy cập ngày 11 tháng 9 năm 2010.
  37. ^ CG/CP (8) 5 REV Standing Committee Report on the observation of the early parliamentary elections in Montenegro, Federal Republic of Yugoslavia 22 April 2001 (Báo cáo). ngày 31 tháng 5 năm 2001. Truy cập ngày 27 tháng 9 năm 2021.
  38. ^ "Cilj Crne Gore članstvo u NATO". Pobjeda.me. ngày 30 tháng 4 năm 2008. Truy cập ngày 11 tháng 9 năm 2010.
  39. ^ "Spremaju se za Avganistan". Vijesti.me. Truy cập ngày 11 tháng 9 năm 2010.
  40. ^ "Zakon o izmjenama i dopunama Zakona o teritorijalnoj organizaciji Crne Gore" [Amendments to the Territorial Organization of Montenegro Law]. Službeni List Crne Gore. ngày 7 tháng 3 năm 2014. Truy cập ngày 21 tháng 6 năm 2014.
  41. ^ "Zakon o izmjeni i dopuni Zakona o teritorijalnoj organizaciji Crne Gore" [Amendment to the Territorial Organization of Montenegro Law]. Službeni List Crne Gore. ngày 11 tháng 6 năm 2013. Truy cập ngày 30 tháng 6 năm 2014.
  42. ^ "GDP per capita in PPS". European Commission. Truy cập ngày 30 tháng 4 năm 2020.
  43. ^ "Popis stanovništva, domaćinstava i stanova, 2023. godine" (PDF). Truy cập ngày 15 tháng 10 năm 2024.
  44. ^ "Montenegro, country report" (PDF). European Commission. tháng 12 năm 2006. Bản gốc (PDF) lưu trữ ngày 30 tháng 8 năm 2016. Truy cập ngày 24 tháng 1 năm 2016.
  45. ^ Montenegro: A Modern History. I.B. Tauris. 2009. ISBN 9781845117108.
  46. ^ "Crnogoraca 41,12 odsto, Srba 32,93, Bošnjaka 9,45..." RTCG – Radio Televizija Crne Gore – Nacionalni javni servis. ngày 15 tháng 10 năm 2024. Truy cập ngày 15 tháng 10 năm 2024.
  47. ^ "Srpskim jezikom govori 43,18 odsto, crnogorskim 34,52 odsto..." RTCG – Radio Televizija Crne Gore – Nacionalni javni servis. ngày 15 tháng 10 năm 2024. Truy cập ngày 15 tháng 10 năm 2024.
  48. ^ "Census of Population, Households and Dwellings in Montenegro 2011" (PDF). Monstat. tr. 14, 15. Truy cập ngày 12 tháng 7 năm 2011. For the purpose of the chart, the categories 'Islam' and 'Muslims' were merged; 'Buddhist' (.02) and Other Religions were merged; 'Atheist' (1.24) and 'Agnostic' (.07) were merged; and 'Adventist' (.14), 'Christians' (.24), 'Jehovah Witness' (.02), and 'Protestants' (.02) were merged under 'Other Christian'.
  49. ^ "Najviše pravoslavaca (71,1 odsto), muslimana (19,99), katolika (3,27)..." RTCG – Radio Televizija Crne Gore – Nacionalni javni servis. ngày 15 tháng 10 năm 2024. Truy cập ngày 15 tháng 10 năm 2024.
  50. ^ "United States Department of State". United States Department of State. ngày 12 tháng 5 năm 2021. Truy cập ngày 20 tháng 11 năm 2023.
  51. ^ "Bartholomew wrote to Đukanović: The Ecumenical Patriarchate only recognizes the Montenegrin Littoral Metropolitanate". vijesti.me. ngày 27 tháng 6 năm 2019. Bản gốc lưu trữ ngày 20 tháng 11 năm 2023. Truy cập ngày 20 tháng 11 năm 2023.
  52. ^ "Popis stanovništva, domaćinstava i stanova u Crnoj Gori 2011. godine" [Census of Population, Households and Dwellings in Montenegro 2011] (PDF) (Thông cáo báo chí) (bằng tiếng Serbo-Croatian và English). Statistical office, Montenegro. ngày 12 tháng 7 năm 2011. Truy cập ngày 30 tháng 3 năm 2011.{{Chú thích thông cáo báo chí}}: Quản lý CS1: ngôn ngữ không rõ (liên kết)

Liên kết ngoài