PL EN DE FR ES IT PT RU JA ZH NL UK TR KO CS SV AR VI FA ID HU RO NO FI

Sebze

Knownlyx encyclopedia image
Kültürel açıdan sebze kavramı ile botanik meyvelerin ilişkisini gösteren Euler diyagramı

Sebze, bitkilerin insanlar veya diğer hayvanlar tarafından yenen kısımlarına verilen isimdir. Sebze terimi, kültürler ve mutfaklar arasında farklı anlamlara gelebilir.

Her ne kadar meyve ve sebze terimleri birbirlerine zıt anlamda kullanılmaktaysa da aslında botanik açıdan meyve kabul edilen birçok bitki kısımları mutfaklarda sebze olarak kullanılır. Örneğin patlıcan, domates, kabak gibi sebzeler aslında botanik bakımdan aynen erik, kayısı, şeftali gibi meyve sayılmaktadırlar.

Etimoloji

Sebze kelimesi Farsça "yeşillik, bitki" anlamına gelen sabzī (سبزى) sözcüğünden alıntıdır. Bu Farsça sözcük ise Farsça ve Orta Farsça "yeşil, taze, yaş" manasındaki sabz (سبز) sözcüğüne +ī ekinin eklenmesi ile türetilmiştir.[1] Türkçede sebze anlamında kullanılan bir diğer sözcük olan zerzevat da bu köke dayanmakta olup, Farsça sözcüğe Arapça +āt çoğul takısı ilavesiyle inşa edilen sebzevāt sözcüğünün deforme edilmiş halidir.[2]

Örnekler

Görsel Tür Kullanılan kısım Köken Kültivarlar Küresel üretimi

(×106 ton, 2018)[3]

Knownlyx encyclopedia image Brassica oleracea yaprak, yan tomurcuk, gövde, çiçek başı Avrupa lahana, Brüksel lahanası, karnabahar, brokoli, karalahana, alabaş, kırmızı lahana, Milano lahanası 69.4
Knownlyx encyclopedia image Brassica rapa kök, yaprak Asya şalgam, Çin lahanası, bok choy
Knownlyx encyclopedia image Raphanus sativus kök, yaprak, tohum Güneydoğu Asya turp, beyaz turp, daikon
Knownlyx encyclopedia image Daucus carota kök, yaprak, gövde İran havuç 40.0[n 1]
Knownlyx encyclopedia image Pastinaca sativa kök Avrasya yabani havuç
Knownlyx encyclopedia image Beta vulgaris kök, yaprak Avrupa ve Orta Doğu pancar, şeker pancarı, pazı
Knownlyx encyclopedia image Lactuca sativa yaprak, gövde, tohum Mısır marul, Çin marulu 27.2
Knownlyx encyclopedia image Phaseolus vulgaris, Phaseolus coccineus, Phaseolus lunatus badıç, tohum Orta ve Güney Amerika fasulye, taze fasulye, çalı fasulyesi, Etiyopya fasulyesi, Lima fasulyesi 55.1[n 2]
Knownlyx encyclopedia image Vicia faba badıç, tohum Akdeniz ve Orta Doğu bakla 4.9
Knownlyx encyclopedia image Pisum sativum badıç, tohum Akdeniz ve Orta Doğu bezelye, taze bezelye 34.7[n 2]
Knownlyx encyclopedia image Solanum tuberosum yumru Güney Amerika patates 368.1
Knownlyx encyclopedia image Solanum melongena meyve Güney ve Doğu Asya patlıcan 54.0
Knownlyx encyclopedia image Solanum lycopersicum meyve Güney Amerika domates 182.2
Knownlyx encyclopedia image Cucumis sativus meyve Güney Asya salatalık 75.2
Knownlyx encyclopedia image Cucurbita spp. meyve, çiçek Orta Amerika kabak, bal kabağı, dolmalık kabak, asma kabak 27.6
Knownlyx encyclopedia image Allium cepa soğan, yaprak Asya soğan, yeşil soğan, arpacık soğanı 102.2[n 2]
Knownlyx encyclopedia image Allium sativum soğan Asya sarımsak 28.5
Knownlyx encyclopedia image Allium ampeloprasum yaprak Avrupa ve Orta Doğu pırasa, Çin sarımsağı 2.2
Knownlyx encyclopedia image Capsicum annuum meyve Kuzey ve Güney Amerika biber, dolmalık biber 40.9[n 2]
Knownlyx encyclopedia image Spinacia oleracea yaprak Orta ve Güneybatı Asya ıspanak 26.3
Knownlyx encyclopedia image Dioscorea spp. yumru Afrika tropikleri yam 72.6
Knownlyx encyclopedia image Ipomoea batatas yumru, yaprak, filiz Orta ve Güney Amerika tatlı patates 91.9
Knownlyx encyclopedia image Manihot esculenta yumru Güney Amerika kasava (manyok) 277.8
  1. ^ Havuç ve şalgam beraber hesaplanmıştır.
  2. ^ a b c d Kuru ve taze kısımları beraber hesaplanmıştır.

Galeri

Ayrıca bakınız

Kaynakça

  1. ^ "sebze". Nişanyan Sözlük. 8 Ekim 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Ekim 2020. 
  2. ^ "zerzevat". Nişanyan Sözlük. 9 Mayıs 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Ekim 2020. 
  3. ^ "FAOSTAT". 12 Kasım 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Ağustos 2020.  Aggregate data: may include official, semi-official or estimated data