Atlanta
| Atlanta, Georgia | |
|---|---|
Eyalet Başkenti, Şehir | |
City of Atlanta Atlanta Şehri | |
Slogan: Resurgens (Tekrar Yükselen) | |
Atlanta'nın Fulton Kontlugu ve Georgia'daki konumu. | |
Atlanta'nın ABD'deki konumu. | |
| Ülke | |
| Eyâlet | |
| Kontluk | Fulton County, DeKalb County |
| İdare | |
| • Tür | Belediye |
| • Belediye Başkanı | Andre Dickens (D) |
| Yüzölçümü | |
| • Eyalet Başkenti, Şehir | 343 km² |
| • Su | 1,8 km² (6 mil²) |
| Rakım | 225 - 320 m |
| Nüfus (2024)Nüfus tahmini | |
| • Eyalet Başkenti, Şehir | 520.070 |
| • Yoğunluk | oto/km² |
| • Kent | 5.100,112 |
| • Metropol | 6,411,149 |
| • Metropol yoğunluğu | 243/km² (620/mil²) |
| Zaman dilimi | UTC-05.00 (EST) |
| • Yaz (YSU) | UTC-04.00 (EDT) |
| Posta kodları | 30060, 30301-30322, 30324-30334, 30336-30350, 30353 |
| Alan kodları | 404, 470, 678, 770 |
Resmî site www.atlantaga.gov/ | |
Atlanta, ABD'nin Georgia eyaletinin en büyük kenti ve başkentidir. Atlanta'nın şehir sınırları içindeki (2011 tahmini ile) nüfusu 432.427 olup[4] banliyöleri ile birlikte Atlanta büyük metropolitan bölgesinin (2011 tahmini) nüfusu 5.457.831 kişi olup ABD'nin nüfus itibarıyla dokuzuncu büyük metropolitan bölgesidir.[5] Atlanta aynı zamanda "Fulton Kontluğu" (county) merkez şehridir. Atlanta Fulton Kontluğu'nun tamamını içine aldığı gibi doğuya doğru "DeKalb County"'nin de bir kısmını kapsamaktadır.
Atlanta 1837'de iki demiryolu hattının kavşağında kurulmuştur; şehir Amerikan İç Savaşı'nda tamamıyla yakılıp harap olmuştur ve sonra kendini hızla yenileyip ulusal bir ticaret merkezi haline gelmiştir. 1960'lı yıllarda ırksal ayrıma karşı Afro-Amerikanların İnsan Hakları mücadelesinde başta gelmiş ve şehir halkının ve liderlerin "çok çalışmadan dolayı nefret edebilme için zamanımız yok" şeklinde tutumları ile bu konuda progresif yaklaşımları dolayısıyla ABD güneyinden daha değişik olmaları ile tüm dünyada isim yapmışlardır.[6]
Atlanta hem karayolları şebekesi, hem demiryolları ağı hem de hava ulaşımı için Güneydoğu Birleşik Amerika'nın düğüm noktasıdır. 1998'de açılan Hartsfield–Jackson Atlanta Enternasyonal Havaalanı'nın dünyanın en fazla iş gören havaalanı olması nedeni ile dünya ulaşımı düğüm noktası olmuştur.[7]
2021 yılında 473 milyar dolarlık nominal gayri safi yurtiçi hasılası (GSYİH) ile Atlanta, ABD şehirleri arasında 11., dünyada ise 22. en büyük ekonomiye sahiptir.[8]
Atlanta şehrinin ekonomisi çok çeşitlidir. Ama ekonomide en önemli sektörler ulaşım-lojistik, profesyonel ve işletme yönetim hizmetleri, medya faaliyetleri ve enformasyon teknoloji çok önemli sektörlerdir. Coca-Cola Enternasyonal şirketine, Delta Air Lines şirketine ve Turner International CNN merkezine ev sahipliği yapar ve şehir merkezinde dünyaca ünlü markaların merkezleri bulunmaktadır.
Topoğrafik olarak Atlanta hafif dalgalı tepeler üzerindedir ve uygun ağaç örtüsü ile kaplıdır.
Aile yaşamı için oldukça uygun bir şehirdir. Gündüzleri ortam geceye kıyasla oldukça sessiz ve güvenlidir. Atlanta gece hayatı oldukça hareketlidir. Bununla beraber son yıllarda şehirde azımsanmayacak düzeyde evsiz bulunmaktadır.
1996 Olimpiyat Oyunları'na hazırlıklar dolayısıyla Atlanta semtleri yeniden canlandırılmaya çalışılmıştır. 21. yüzyılda yenileşme beklenmedik yönlerde olmuş ve şehrin demografisi, siyaset ortamı ve kültürel gelişmesi tahmin edilemeyecek yönlerde gelişmiştir.
Tarihçe
Amerikan Yerli yerleşimleri
Avrupalı yerleşimcilerin Kuzey Georgia'ya gelmesinden binlerce yıl önce, yerli Creek halkı, Cherokee halkı ve onların ataları bu bölgede yaşamaktaydı.[9] Peachtree Creek'in Chattahoochee Nehri'ne döküldüğü yerdeki bir Creek köyü olan Standing Peachtree, günümüzdeki Atlanta'ya en yakın Amerikan yerli yerleşimiydi.[10]
Beyaz Avrupa asıllılar özellikle 1802-1825 döneminde sistematik olarak bu mevkileri gasp edip burada yaşayan yerli Amerikan yerlilerini kendi topraklarından göç etmeye zorladılar.[11]
Batı ve Atlantik Demiryolu
1836'da Georgia eyaleti genel kurulu Savannah limanından Amerika'nın Orta-Batı eyaletlerine demiryolu hattı inşa etmek için "Western and Atlantic Railroad" adlı özel bir şirkete gayet geniş imtiyazlar bağışladı. Bu şirketin mühendisleri demiryolu hattının başlangıç noktası olarak şimdi Atlanta'nın merkez sokak kavşaklarından olan "Five Points (Beş Nokta)" adlı mevkiyi seçtiler. Bu nokta beyazların gelmesinde önce Creek adlı kabilenin kullandığı "Pitch Tree" ve "Sandown" patikalarının kesişme noktasıydı. Bu nokta etrafında hemen dükkânlar açılıp bir yerleşke oluşarak büyümeye başladı. 1843'te bu mevkiye ve etrafında yerleşkeye tren hattının başlangıç noktası olmasına atıfla "Terminus" adı verildi. 1843'te bu yerleşkenin adı "Marthasville" olarak değiştirildi. 1845'te yerleşke adı adı yeniden değiştirilip "Atlanta Şehri" ismi verilip bu yerleșke şehir unvanı kazandı.
Amerikan İç Savaşı

Amerikan İç Savaşı sırasında, Atlanta'daki çok sayıda demiryolunun kesişme noktası, şehri askeri malzemelerin dağıtımı için stratejik bir merkez haline getirdi.[12]
1864'te kuzey Birlik Ordusu Chattanooga adlı demiryolu merkezini eline geçirdikten sonra güneye hareketle kuzey Georgia üzerine yürümeye başladı. Atlanta ve etrafında birkaç muharebe yapıldı. Bunlardan en önemlilerine "Atlanta Savaşı", "Peachtree Savaşı" ve "Ezra Kilisesi Savaşı" adları verilmiştir. En son muharebe olan Atlanta Savaşı'ndan sonra Kuzey Birlik orduları komutanları General William Sherman komutasında Atlanta şehrini kuşattılar ve 4 ay süren kuşatma sonunda şehir Kuzey Birlik ordularına yenik düştü. 1 Eylül 1864'te şehirden çekilen Konfederasyon ordusu şehirdeki kamu binalarını ve önemli diğer binaları yaktırıp yıktırdı. 7 Eylül'de Kuzey Birlik orduları komutanı Sherman Atlanta şehrinden sivillerin ayrılması emrini verdi ve 11 Kasım'da şehirde sadece kiliseler ve hastaneler bırakılarak tüm binalar Kuzey Birlik ordu mensupları tarafında yakılıp yerlebir edildi. Bundan sonra Kuzey Birlik ordusu Atlanta'dan başlayarak güneyin liman şehri olan Savannah'a doğru harekete geçti. Geniş arazi koridoru şeklinde güzergâhlı bu yürüyüş sırasında Kuzey Birlik ordusu geçtiği her yeri yakıp yıkıp yerlebir etti. Bu General Sherman'ın sahile büyük yürüyüşü Güney Konfederayonu'nun yenilgisinin başlangıcı oldu.

Atlanta şehri hemen hemen tamamen yıkıldıktan sonra 1865'te son eren savaştan sonra yeniden yapıldı. Yeniden hızla yapıldığı için antik mitlere göre yanıp küllerinden yeniden doğan kuşun adına atıfla şehre "Phoenix Şehri" takma adı verildi.
1868'de Atlanta Georgia eyaletinin başkenti oldu.
20. yüzyıl

Atlanta Güney eyaletleri basında bulunan Georgia'da olduğu için 19. yüzyılda ve 20. yüzyıl başlarında büyük ırksal problemlerle karşılaşmış ve güney eyaletlerinin iç savaştaki yenilgisinden sonra tekrar zenci ırkını beyaz ırktan ayırıp onları sivil haklarından mahrum etmek için giriştiği "ırkları ayırma" çabalarında başrol oynadı. 1906'da ortaya çıkan "1906 Atlanta Irk İsyanı" adı verilen ırksal nedenli beyaz asıllı halk hareketinde toplanan 10.000 kadar beyaz ırklı güruh, yaşlı, genç hiçbir neden aramadan görebildikleri zenci asıllıları toplayarak, onlara dayak atıp bıçaklamaya başladılar. Bu karışıklık sırasında 25-40 arasında zenci linç edildi ve 70 kişi ağır yaralandı. 1915'te Yahudi asıllı Leo Frank adlı bir kişi, fabrikada çalıştırdığı bir kızın ırzına geçme ve öldürme suçundan tutuklanıp yargılanmış ama mahkeme sonucu beklenen idam kararı verilmemişti. Bunu protesto eden ırkçı beyazlar halk isyanı çıkartıp bu kişiyi linç ettiler.
21 Mayıs 1917'de çıkan bir büyük yangında 1938 tane bina yanıp 10.000 kadar kişi evsiz kalmıştır.
1930'lu yıllardaki büyük buhranda Atlanta'da alt tabaka ve özellikle siyah ırktan olan fakirler büyük zorluklar çekmiş ve işsizlik ve açlık bu tabakaları çok mağdur etmiştir. Atlanta şehri yeter derecede vergi toplayamayıp iflas durumuna geçmiştir. Bu arada şehirde merkezi bulunan "Coca-Cola Şirketi" şehir belediye idaresine mali yardım ve destek sağlamıştır. 1935'te federal devlet harcamalar yapıp ekonomiyi canlandırmaya çalışmakta iken ilk federal sosyal ev sağlama projesini Atlanta'da uygulamaya başlamıştır.
1930'lu yıllar sonlarında yapılanmaya başlayan Rüzgâr Gibi Geçti adlı Atlantalı yazar Margeret Mitchell'in romanına dayanan renkli ve sesli film Amerika İç Savaşı'ndan önce, savaş sırasında ve savaştan sonra Atlanta ve civarındaki hayatı ele almıştır. Büyük bir tantana ile bu filmin prömiyer gösterimi 15 Aralık 1939'da Atlanta'da yapılmıştır.
II. Dünya Savaşı döneminde Atlanta Amerika'nın harp gücüne şehirde bulunan harp sanayi, demiryolu ulaşım ağı merkezi ve askeri üsler ile büyük katkısı oldu ve şehrin ekonomisi ve nüfusu bunlara dayanarak gayet büyük hızla büyüdü. 1950li yıllarda kurulan Federal otoyollar şebekesi ve şehir ulaşımının şehir içinden bu şebekeyi bağlayan viyadüklerle ve kavşaklarla gelişmesi şehir içinde yaşayan zengin ve orta sınıfın şehirden ayrılıp şehir belediyesine bağlı olmayan varoşlara yerleşmesi, şehir merkezinin ekonomik önemini gayet azalttı. Buna karşılık şehrin etrafındaki metropoliten şehirleşmiş bölgeler büyük hızla genişleyip büyüdü. Şehir içinde yaşayan nüfus büyük metropoliten bölgenin nüfusunun 1960'ta %31'ini oluştururken bu oran 2000 yılında %8'ine düştü.

1960'lı yıllarda Atlanta, ırk ayrımına karşı organize olan siyah ırk mensupları için önemli bir merkez olmuştur. Martin Luther King, Ralph Abernathy, (sonra Atlanta belediye başkanı olan) "Maynard Jackson" ve şehirde bulunan tarihi olarak siyahi ırka ait üniversite eğitimi sağlayan çok sayıda eğitim kurumu bu mücadeleye büyük katkılar yapmışlardır. Şehrin kamu hizmetlerindeki ırk ayrımı etap etap sona erdirildi. 1959'da toplu taşımada, 1961'de büyük dükkânlarda, 1953'te sinemalarda; 1973'te kamu okullarındaki ırk ayrımı resmen kaldırıldı.
1950'da şehrin nüfusunun %81,7'di beyaz ırktan iken 1970'te şehirdeki çoğunluk nüfus siyahi Afro-Amerikan olmuştu. Böylelikle şehrin ilk siyah ırktan belediye başkanı 1973'te seçildi. Şehirde havaalanı yenilendi. Yeni büyük bir konferans salonu açıldı. Şehirde 1975'te metro ulaşım sistemi kuruluşuna başlandı. 1979'da şehrin toplu ulaşımına demiryolu hatları katılmaya başlandı. Fakat tüm Amerika şehirlerinde görülen varoşlaşma eğimi ve süreci bu çabalara karşı hızla devam etti ve 1970-1990 arasında merkezi şehir %20 yani 100.000 kişiden daha fazla nüfusu kaybetti.
1996 Yaz Olimpiyat Oyunları

1990'da Atlanta 1996 Yaz Olimpiyat Oyunları için şehir olarak seçildi, Bunun üzerine şehir parklarının, spor alanlarının ve ulaşım ağının geliştirilmesi için büyük yatırımlar yapıldı. Bu olimpiyat oyunları şehrin gelişmesinde yeni bir devre açtı ve şehir sonraki yıllarda temelden değişmelere sahne oldu.
21. Yüzyıl

2000'li yıllara başlarında şehri ve metropoliten bölge demografik olarak ve kültürel olarak büyük değişmeler görüldü. Varoşlaşma, yüksek fiyatlar, hızla büyüme ve kırsal bölgeler ve diğer şehirlerden Atlanta şehrine yeni gelen göçmenler, şehirde bulunan Afro-Amerikan nüfusun oranının 1990'da %67 iken 2010'da %54'e düşmesine neden olmuştur. 2000-2010 döneminde Atlanta'ya 22.763 beyaz ırktan; 5.142 Asya asıllı ve 2.095 Latin asıllı göçmen geldiği ve şehirdeki Afro-Amerikalılar sayısının 31.678 kişi azaldığı 2000 ve 2010 nüfus sayımlarından anlaşılmıştır. Bu demografik değişme şehre gelenlerin yaşça genç, eğitim bakımından üniversite mezunu ve profesyonel oldukları da bu sayımlardan anlaşılmaktadır. Aynı zamanda 1990 ortalarından 2010'a kadar Cumhuriyetçi Parti (ABD) başkanlarının ortaya çıkardığı sübvansiyon politikalarına uyan Atlanta şehri, şehirdeki 17.000 tane az gelirlilere kiraya verilen sosyal konutu, yani şehrin ev stokunun %10'nunu yıkıp ortadan kaldırmıştır. Böylece Atlanta 1930'da başlayan fakir kitleye sosyal konut sağlama politikasını tersine döndürmüş ve bu politika ile alt tabakayı özel sektörden konut kiralamaya zorlandı. Bu politikanın şehirde birçok evsiz kişinin sokaklarda ve bulabildikleri her türlü korunaklı yerlerde yaşamasına neden olduğu belirtilir.
Atlanta'nın kültürel olanakları 2000'li yıllarda arttı: High Museum of Art'ın büyüklüğü iki katına çıktı; Alliance Theatre Tony Ödülü kazandı; ve bir zamanlar sanayi bölgesi olan Batı Yakası'nda sanat galerileri açıldı.[13]
Üniversite Amerikan Futbolu Şöhretler Salonu Atlanta'ya taşındı ve Ulusal Sivil ve İnsan Hakları Merkezi müzesi inşa edildi.
Atlanta şehri, Mart 2018'de başlayan büyük bir siber saldırının hedefi oldu.[14] Aralık 2019'da Atlanta, Miss Universe 2019 güzellik yarışmasına ev sahipliği yaptı.[15][16][17] 16 Haziran 2022'de Atlanta, 2026 FIFA Dünya Kupası'na ev sahipliği yapacak şehirlerden biri olarak [18]
2005 yılında şehir, 2,8 milyar dolarlık Beltline projesini onayladı. Şehir merkezini çevreleyen atıl 22 millik yük demiryolu hattını sanat eserleriyle dolu çok amaçlı yürüyüş yoluna ve hafif raylı transit hattına dönüştürerek şehir park alanının %40 artırılması amaçlandı.[19] Proje, hat boyunca perakende ve konut gelişimini teşvik etti, ancak bazı Siyahi topluluklar üzerindeki olumsuz etkileri nedeniyle eleştirildi.[20] 2013 yılında proje, güneybatı koridorunu geliştirmek için 18 milyon dolarlık federal hibe aldı. Eylül 2019'da James M. Cox Vakfı, Silver Comet Trail'i Atlanta Beltline'a bağlayacak olan PATH Vakfı'na 6 milyon dolar verdi; projenin 2022 yılına kadar tamamlanması bekleniyordu. Tamamlandığında, Atlanta Beltline ve Silver Comet Trail'in Atlanta çevresindeki toplam bağlantılı yürüyüş yolu mesafesi, yaklaşık 300 mil (480 km) ile ABD'deki en uzun asfaltlanmış yürüyüş yolu olacaktır.[19]
Coğrafya

Atlanta, 1.340 milkare (3.471 km2)'i kapsar, bu alanın 1.332 milkare (3.449 km2) kara ve 8,5 milkare (22 km2) sudur.[21] Şehir, Apalaş Dağları'nın eteklerindedir. Atlanta, ortalama deniz seviyesinden 1.050 fit (320 m) yüksekliktedir ve Mississippi Nehri'nin doğusundaki büyük şehirler arasında en yüksek rakıma sahiptir.[22] Atlanta, Doğu Kıta Bölünmesi'nin iki yanındadır. Bölünmenin güney ve doğu tarafına yağan yağmur suları Atlantik Okyanusu'na akarken, kuzey ve batı tarafının yağmur suları Meksika Körfezi'ne akar.[23] Atlanta, ACF Nehir havzası'nın parçası Chattahoochee nehri'nin güneyindeki sırt üzerinde gelişmiştir. Nehir, şehrin uzak kuzeybatı ucunu sınırlar. Kısmen Chattahoochee Nehri Ulusal Rekreasyon alanınca nehrin doğal yaşam alanlarının çoğu korunmuştur.[24]
Atlanta, 1973 ve 1999 yılları arasında yaklaşık 560,000 akre (226,624 ha) ağaç kaybetmiş olmasına rağmen bazen "Ağaçlar Şehri" veya "ormandaki şehir" olarak anılır.[25][26][27]
Şehir manzarası
Atlanta'nın çoğu Amerikan İç Savaşı'nda yakıldı ve şehrin tarihi mimarisinin büyük kısmı yok oldu. Yine de mimari olarak şehir hiçbir zaman geleneksel "güney" olmadı. Çünkü Atlanta, Savannah veya Charleston gibi çiftlik sahibi sınıfın hakim olduğu güney limanı yerine demiryolu kasabası olarak oluştu. Daha sonraki gelişimi nedeniyle şehrin simge yapılarının çoğu ortak ulusal mimari tarzların olduğu bir dönemde tasarlandıkları için Kuzeydoğu veya Ortabatı'daki binalarla mimari özellikleri paylaşır.[28]
20. yüzyılın sonlarında Atlanta özellikle ticari ve kurumsal yapılar için küresel modern mimari eğilimini benimsedi. 1966'da inşa edilen Georgia Eyalet binası ve 1982'de inşa edilen Georgia-Pasifik kulesi bunun örnekleridir. Bu dönemin en dikkat çekici örneklerin çoğu dünyaca ünlü Atlantalı mimarı John C. Portman Jr. tarafından tasarlanmıştır. Westin Peachtree Plaza ve Atlanta Marriott Marquis dahil olmak üzere şehir merkezinin silüetini tanımlayan binaların çoğu bu dönemde Portman tarafından tasarlandı. 1980'lerin ikinci yarısında Atlanta, tasarımlarına klasik unsurları yeniden getiren postmodern binaların ilk yapıldığı yerlerden oldu. One Atlantic Center (1987), 191 Peachtree Tower (1991) ve Four Seasons Hotel Atlanta (1992) gibi sivrilen kuleler veya başka şekilde süslü taçlarını sergileyen Atlanta'nın en yüksek gökdelenlerinin çoğu bu dönemde ve tarzda inşa edildi. 1992'de inşa edilen Portman tasarımı Bank of America Plaza da aynı dönemde bitirildi. 1.023 fit (312 m) Yüksekliği ile bu bina Atlanta'nın en yüksek binası ve Amerika Birleşik Devletleri'nin de 14. en yüksek binasıdır.[29]
İklim
Atlanta ve metropoliten bölgesinin iklimi nemli subtropik iklimi (kopfen sistemi (Cfa)) olarak nitelendirilmektedir. Bu iklim tipinde mevsimler çok belirli olmaktadır. Kışlar ABD'nin güneyi standartlarına göre oldukça soğuk olmaktadır. Ocak ortalama sıcaklığı şehir içinde 6,3 °C ve varoşlarda daha düşük olmaktadır. Denizden gelen sıcak hava dolayıyla kış günleri bazen ılık ilkbahara benzer sıcaklıklar göstermektedir. Diğer taraftan kuvvetli Kuzey kutbu hava kitlesi gelişi ile sıcaklık −11 °C ile −7 °C arasına da düşebilmektedir. Şehre kar yağma olasılığı da bulunmaktadır ama kar yağarsa bu ancak Aralık-Mart arasında olur.
Yazlar sıcak ve nemli geçer. En sıcak ay olan Temmuz ayında ortalama sıcaklık 26,8 °C olup çok kere sıcaklık 38 °C'i bulup aşar. Yazları çok hafif rüzgârlar olması muhtemeldir. Ama tipik olarak öğleden sonraları gök gürültülü ve yıldırımlı fırtınaların ortaya çıkması olasılığı da %20–%40'tır. Eğer bu tip fırtınalar ortaya çıkarsa fırtına sona erdikten ve ağır yağmur dindikten sonra sıcaklık birden 29 °C altına düşer.
Atlanta'da yeterli olan yağışlar, güneydoğu ABD'ye tipik olarak, mevsimlere nispeten eşit olarak dağılır. Ama ilkbahar ve sonbahar sonu belirli olarak daha kuru geçer. Ortalama yıllık yağış 1.260mm olup kış sonları, ilkbahar başları ve temmuz ayı en çok yağışlı; özellikle ekim ve sonbahar en az yağışlı zaman olur. Atlanta'da yağışlı günler sayısı nispeten azdır; ama buna karşılık ağır fırtınalar ve tropik depresyonlar dolayısıyla gelen şiddetli yağışlar dolayısıyla toplam yağış hacmi yüksektir. Öyle ki Atlanta'daki toplam yıllık mm yağış, ABD'deki en çok yağışlı şehir olarak bilenen Seattle'ın üzerinde olmaktadır.
Ulaşım
Atlanta'nın ulaşım altyapısı, ağır raylı hızlı transit sistemi, hafif raylı tramvay hattı, çok ilçeli otobüs sistemi, Crescent üzerinden Amtrak hizmeti, çok sayıda yük treni hattı, eyaletler arası otoyol sistemi, dünyanın en işlek havalimanı da dahil olmak üzere çeşitli havalimanları ve 45 mil (72 km) den fazla bisiklet yolu içeren karmaşık bir ağdan oluşur.[30]
Atlanta'da şehirden dışarıya doğru çıkan bir otoyol ağı vardır ve bölgedeki en çok kullanılan ulaşım aracı otomobildir.[31] Atlanta'da üç büyük eyaletler arası otoyolu, I-20 (doğu-batı), I-75 (kuzeybatı-güneydoğu) ve I-85 (kuzeydoğu-güneybatı) birleşir. Son ikisi şehrin ortasında birleşerek, günde 340.000'den fazla araç taşıyan ve Amerika Birleşik Devletleri'ndeki en yoğun eyaletler arası otoyol kesimlerinden biri olan Downtown Connector'ı (I-75/85) oluşturur.[32] Atlanta, çoğunlukla yerel olarak "Çevre yolu" olarak bilinen ve "Çevrenin İçinde" (ITP), yani şehir ve yakın banliyöler ile "Çevrenin Dışında" (OTP), yani dış banliyöler ve şehir dışı bölgeler arasındaki sınırı belirleyen 285 numaralı eyaletler arası yol ile çevrilidir. Atlanta'da ulaşım için otomobillere olan yoğun bağımlılık, trafik, işe gidip gelme ve hava kirliliği oranlarının ülke genelinde en kötüler arasında yer almasına neden olmuştur.[33][34][35]
Atlanta şehrinde, ortalamanın üzerinde oranda otomobili olmayan hane vardır. 2015 yılında Atlanta hanelerinin %15,2'si otomobilsizdi ve bu oran 2016'da biraz artarak %16,4'e yükseldi. Ulusal ortalama 2016'da %8,7'dir. Atlanta'da 2016 yılında hane başına ortalama 1,31 otomobil düşerken, ulusal ortalama 1,8'dir.[36]
Metropolitan Atlanta Hızlı Transit Otoritesi (MARTA), otobüsler, ağır raylı sistem ve şehir merkezinde hafif raylı sistem döngüsü şeklinde toplu taşıma hizmeti sunar.[37] Atlanta'da yoğun otomobil kullanımına rağmen, şehrin metro sistemi ülkenin en yoğun sekizinci metrosudur.[38] MARTA raylı hatları, havaalanı, Şehir Merkezi, Midtown, Buckhead ve Perimeter Center gibi önemli noktaları birbirine bağlar. Bununla birlikte, Emory Üniversitesi ve Cumberland gibi önemli noktalar hala hizmet dışıdır. Sonuç olarak, 2011 yılında Brookings Enstitüsü tarafından yapılan bir çalışma, Atlanta'yı toplu taşıma erişilebilirliği açısından 100 metropol alan arasında 91. sıraya yerleştirdi.[39] Emory Üniversitesi, ayda 200.000 yolcu taşıyan Cliff servis otobüslerini işletirken, özel minibüsler Buford Otoyolu'na hizmet verir.
Ulusal raylı yolcu sistemi Amtrak, Peachtree İstasyonu'nda duran Crescent treni (New York-New Orleans) ile Atlanta'ya hizmet verir. 2014 yılında Atlanta Tramvayı halka açılmıştır. Şehir Merkezi Döngüsü olarak da bilinen tramvay hattı, Peachtree Center, Centennial Olympic Park, Martin Luther King Jr. Ulusal Tarihi Parkı ve Sweet Auburn'ün bulunduğu şehir merkezindeki turistik bölgelerin etrafında 27 mil (43,5 km) boyunca uzanır.[40] Atlanta Tramvay hattı, önümüzdeki yıllarda Atlanta'nın daha geniş bir mahalle alanını ve önemli ilgi çekici yerlerini kapsayacak şekilde genişletilmekte olup, plan kapsamında toplamda 50 mil (80 km) fazla ray döşenmesi öngörülmektedir.[41]
Atlanta Hartsfield-Jackson Uluslararası Havalimanı, yolcu ve uçak trafiği açısından dünyanın en yoğun havalimanıdır.[42] Tesis, 150'den fazla ABD destinasyonuna ve 50 ülkede 75'ten fazla uluslararası destinasyona hava hizmeti sunmakta olup, günlük 2.500'den fazla iniş ve kalkışa ev sahipliği yapar.[43] Delta Air Lines, havalimanında en büyük merkezini bulundurur.[44] Şehir merkezinin 16 km güneyinde, Clayton ve Fulton ilçelerinde yer alan havalimanı, Interstate 75, Interstate 85 ve Interstate 285'in oluşturduğu kama şeklindeki alanın büyük bir bölümünü kaplar.
Türk Hava Yolları 2016 yılı itibarı ile İstanbul - Atlanta direkt seferlerine başladı.
Atlanta'da bisiklet kullanımı giderek yaygınlaşan bir ulaşım şeklidir ve 2009'da tüm işe gidiş gelişlerin %1,1'ini oluştururken (2000'de %0,3'tü), bu oran iki katından fazla artmıştır.[45][46] Atlanta'nın bisiklet yollarının azlığı ve engebeli topoğrafyası birçok sakini bisiklet kullanmaktan caydırabilirken,[45][47] şehrin ulaşım planı, Beltline'ın bu hedefe ulaşılmasına yardımcı olmasıyla birlikte, 2020 yılına kadar 226 mil (364 km) bisiklet yolu yapımını öngörmekteydi.[48] 2012 yılında, Atlanta'nın ilk "bisiklet yolu" Midtown'daki 10. Cadde'de yapıldı. İki şeritli bisiklet yolu, Monroe Drive'dan batıya Charles Allen Drive'a kadar uzanır ve Beltline ile Piedmont Park'a bağlantıları vardır.[49] Haziran 2016'dan itibaren Atlanta, Downtown ve Midtown'da 100 bisikletle başlayan ve Nisan 2017 itibarıyla 65 istasyonda 500 bisiklete kadar artan Relay Bike Share adlı bisiklet paylaşım programına kavuştu.[50][51]
Spor
- NBA'de kenti Atlanta Hawks takımı temsil eder.
- NHL'de kenti Atlanta Thrashers takımı temsil eder.
- MLB'de kenti Atlanta Braves takımı temsil eder.
- NFL'de kenti Atlanta Falcons takımı temsil eder.
- 1996 Atlanta Olimpiyatları'nın gerçekleştirildiği şehirdir.
Kardeş şehirler
Atlanta'nın resmen 22 tane kardeş şehri vardır:[52]
Brüksel, Belçika
Salzburg, Avusturya
Montego Bay, Jamaika
Rio de Janeiro, Brezilya
Lagos, Nijerya
Taipei, Tayvan
Toulouse, Fransa
Newcastle upon Tyne, Birleşik Krallık
Daegu, Güney Kore
Port of Spain, Trinidad ve Tobago
Tiflis, Gürcistan
Asmara, Eritre
Olympia, Yunanistan
Bükreş, Romanya
Cotonou, Benin
Salcedo, Dominik Cumhuriyeti
Nürnberg, Almanya
Pekanbaru, Endonezya
Ra'anana, İsrail
Yokneam, İsrail
Fukuoka, Japonya
Kumasi, Gana
Resimler
-
Atlanta'da Georgia Eyaleti capitol eyalet kongre binası
-
Atlanta Midtown Piedmont Park
-
Atlanta'nın merkezi
-
Geceleyin Atlanta Downtown Connector merkezini bağlayan otoyolun viyadükleri
-
Atlanta Philips Arena
-
Atlanta Westin Peachtree Plazası
-
Atlanta'da fazla görülmeyen karlı manzara (2003)
-
Atlanta Dizayn Müzesi
-
Atlanta varoşlarında tek katlı özel evler
-
Atlanta - Merkezde görsel sanatlar semtinde Fox Tiyatrosu
-
Atlanta - CocaCola şirketinin merkez binası
-
Atlanta - Turner Field. Braves beyzbol takımı stadı
-
Emory Üniversitesi
Ayrıca bakınız
Kaynakça
- ^ "Arşivlenmiş kopya". 6 Aralık 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Eylül 2013.
- ^ "Arşivlenmiş kopya". 6 Aralık 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Eylül 2013.
- ^ ""Atlanta May No Longer Be the City in a Forest", WSB-TV". 28 Ekim 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Eylül 2013.
- ^ "Amerika Birleşik Devletleri Nüfus Sayım Bürosu" (İngilizce). 2010.census.gov. 17 Mart 2011. Erişim tarihi: 27 Ağustos 2011.[ölü/kırık bağlantı]
- ^ "C3%87BSA EST2012 01". census.gov. 5 Mayıs 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Eylül 2025.
- ^ ""Who's right? Cities lay claim to civil rights 'cradle' mantle"/'"Atlanta Journal-Constitution''" (İngilizce). Politifact.com. 28 Haziran 2011. Erişim tarihi: 17 Mayıs 2011.[ölü/kırık bağlantı]
- ^ "Monthly Airport Traffic Report" (PDF) (İngilizce). Hartsfield-Jackson Atlanta International Airport. Aralık 2008. 4 Mart 2009 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Aralık 2010.
- ^ "CAGDP2 Gross domestic product (GDP) by county and metropolitan area". Bureau of Economic Analysis, U.S. Department of Commerce. 14 Haziran 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Haziran 2023.
- ^ "Northwest Georgia's Native American History". Chieftains Trail. 8 Temmuz 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Haziran 2011.
- ^ "Fort Peachtree". Buckhead.net. 26 Ekim 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Şubat 2017.
- ^ "Land Cessions of American Indians in Georgia". Ngeorgia.com. 5 Haziran 2007. 14 Mayıs 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Haziran 2011.
- ^ "Atlanta's Role in the Civil War". americaslibrary.gov. Library of Congress. 4 Kasım 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Ocak 2022.
Atlanta, konumu ve ticari önemi nedeniyle Amerikan İç Savaşında Konfederasyon ordusu tarafından askeri operasyonlar merkezi ve ikmal yolu olarak kullanıldı. Bu nedenle, Birlik ordusu için de hedef oldu.
- ^ Martin, Timothy W. (16 Nisan 2011). "The New New South". The Wall Street Journal. 8 Temmuz 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Ocak 2026.
- ^ Perlroth, Nicole; Benner, Katie (28 Kasım 2018). "Iranians Accused in Cyberattacks, Including One That Hobbled Atlanta". The New York Times. 1 Ocak 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi.
- ^ Coyne, Amanda (31 Ekim 2019). "Miss Universe 2019 pageant to be held in Atlanta". The Atlanta Journal-Constitution. 20 Eylül 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Şubat 2023.
- ^ "Tyler Perry's new studio to host 2019 Miss Universe pageant". Associated Press. 31 Ekim 2019. 1 Kasım 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Şubat 2023.
- ^ "Miss Universe 2019 crowned, Steve Harvey blunders again". Fox 5 Atlanta. 8 Aralık 2019. 3 Aralık 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Şubat 2023.
- ^ "FIFA unveils stellar line-up of FIFA World Cup 2026 Host Cities". FIFA. 16 Haziran 2022. 16 Haziran 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Haziran 2022.
- ^ a b "The Atlanta BeltLine in 5". Atlanta Beltline. Atlanta Beltline Inc. 7 Şubat 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Şubat 2017.
- ^ Walker, Alissa (16 Temmuz 2020). "Urbanism Hasn't Worked for Everyone". Curbed. 4 Kasım 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Kasım 2020.
- ^ "Geographic Identifiers: 2010 Demographic Profile Data (G001): Atlanta city, Georgia". U.S. Census Bureau, American Factfinder. 28 Ekim 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Ekim 2015.
- ^ Champlin, Eric (4 Ekim 2018). "Get high in Atlanta: great high-elevation spots for a summer chill". The Atlanta Journal-Constitution. 17 Nisan 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Mayıs 2021.
- ^ Yeazel, Jack (23 Mart 2007). "Eastern Continental Divide in Georgia". 24 Aralık 2003 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Temmuz 2007.
- ^ "Florida, Alabama, Georgia water sharing". WaterWebster. 24 Haziran 2007 tarihinde kaynağından (news archive) arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Temmuz 2007.
- ^ Balch, Oliver (5 Kasım 2019). "Green streets: which city has the most trees?". The Guardian. 5 Kasım 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Mart 2021.
- ^ Feaster, Felicia (19 Ağustos 2020). "Atlanta's moniker, City of Trees, focus of new book". ajc. 3 Eylül 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Mart 2021.
- ^ "Preserving the City of Trees". geospatial.gatech.edu. 2 Mayıs 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Mart 2021.
- ^ Gournay, Isabelle (1993). AIA Guide to the Architecture of Atlanta. University of Georgia Press. ISBN 0820314501.
- ^ "World's Tallest Buildings". Infoplease. 28 Ocak 1999 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Haziran 2007.
- ^ "Intercity Visit to Atlanta, GA – 2018". charlotteregion.com. 22 Şubat 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Şubat 2022.
- ^ "Atlanta: Smart Travel Tips". Fodor's. Fodor's Travel. 18 Ekim 2007 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Eylül 2007.
- ^ "Atlanta, I-75 at I-85". Worst City Choke Points, Forbes. 6 Şubat 2006. 18 Ekim 2007 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Nisan 2006.
- ^ Copeland, Larry (31 Ocak 2001). "Atlanta pollution going nowhere". USA Today. 19 Ekim 2007 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Eylül 2007.
- ^ "Atlanta traffic the worst in America". 1 Mayıs 2008. 14 Haziran 2010 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Ocak 2026.
- ^ "Forbes says Atlanta now most polluted city in U.S." Bryancountynews.net. 11 Kasım 2009. 1 Aralık 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Temmuz 2012.
- ^ "Car Ownership in U.S. Cities Data and Map". Governing. 9 Aralık 2014. 11 Mayıs 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi3 Mayıs 2018.
- ^ "The Official website of MARTA: Atlanta's Transportation Authority". itsmarta.com. 4 Ocak 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Şubat 2023.
- ^ "Transit Ridership Report – First Quarter 2011" (PDF). American Public Transportation Association. 13 Mayıs 2011. 9 Temmuz 2011 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Şubat 2017.
- ^ ""Atlanta-Sandy Springs-Marietta, GA Metro Area", part of "Missed Opportunity: Transit and Jobs in Metropolitan America", Brookings Institution" (PDF). Mayıs 2011. 9 Ekim 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 13 Şubat 2017.
- ^ "Atlanta Streetcar". Atlanta Streetcar. 8 Mart 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Nisan 2018.
- ^ Flynn, Jason (10 Aralık 2015). "Atlanta Streetcar Plan Approval May Not Matter Much". Curbed Atlanta. Vox Media. 2 Kasım 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Ekim 2016.
- ^ Tharpe, Jim (4 Ocak 2007). "Atlanta airport still the "busiest": Hartsfield-Jackson nips Chicago's O'Hare for second year in a row". The Atlanta Journal-Constitution. 4 Haziran 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Haziran 2021.
- ^ ""ATL Fact Sheet", Hartsfield-Jackson Atlanta International Airport". Atlanta-airport.com. 27 Ocak 2016. 19 Kasım 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Şubat 2017.
- ^ "Delta Invites Customers to Improve Their Handicap with New Service to Hilton Head, Expanded Service to Myrtle Beach". News.delta.com. 13 Kasım 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Nisan 2010.
- ^ a b Duda, Clay (23 Kasım 2011). "Atlanta is on the road to becoming a bike-friendly city". Creative Loafing. 16 Ekim 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Ekim 2012.
- ^ "Is Bicycle Commuting Really Catching On? And if So, Where? – Commute". The Atlantic Cities. 16 Eylül 2011. 21 Ekim 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Ekim 2012.
- ^ Duda, Clay (30 Haziran 2010). "Atlanta's cycling community needs some help". Creative Loafing. 16 Eylül 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Ekim 2012.
- ^ Duda, Clay (1 Temmuz 2010). "Atlanta cycling statistics". Creative Loafing. 12 Eylül 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Ekim 2012.
- ^ "10th Street Cycle Track". 24 Temmuz 2013. 3 Kasım 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi.
- ^ "Atlanta launches first major expansion of Relay Bike Share program". Bizjournals.com. 9 Aralık 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Nisan 2017.
- ^ Corson, Pete (9 Haziran 2016). "Atlanta kicks off bike sharing with a ride through downtown". Atlanta Journal-Constitution. 5 Kasım 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Haziran 2021.
- ^ "Atlanta Sister Cities Commission". City of Atlanta. 30 Ekim 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Şubat 2013.
Dış bağlantılar
- Atlanta Şehri resmi websitesi9 Ağustos 2009 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. (İngilizce)
- DMOZ Open Directory Projesi "Atlanta" maddesi (İngilizce)
- Wikivoyage "Atlanta" maddesi 21 Eylül 2013 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. (İngilizce)
- Atlanta Konferanslar ve Misafirler Burosu Turistik rehberi 12 Ekim 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. (İngilizce)