PL EN DE FR ES IT PT RU JA ZH NL UK TR KO CS SV AR VI FA ID HU RO NO FI

Uzbrojenie Wojsk Lądowych Ukrainy podczas inwazji Rosji

Podczas inwazji Rosji na Ukrainę w 2022 roku Wojska Lądowe Ukrainy, oprócz posiadanej do tej pory broni, otrzymały szereg wzorów uzbrojenia z różnych państw, występujących w różnej liczbie.

Wyposażenie

poniższa lista jest niekompletna

Zdjęcie Nazwa Kraj produkcji (przekazania) Uwagi
Czołgi podstawowe
Knownlyx encyclopedia image T-84 Opłot-M Knownlyx archive image Ukraina
Knownlyx encyclopedia image T-80BW/U/UD Knownlyx archive image ZSRR
Knownlyx archive image Ukraina
Około 130[1]
Knownlyx encyclopedia image T-64BM „Bułat” Knownlyx archive image ZSRR
Knownlyx archive image Ukraina
Knownlyx encyclopedia image T-64BW/BM Knownlyx archive image ZSRR Ponad 700[1]
Knownlyx encyclopedia image T-72A, AMT, B1 Knownlyx archive image ZSRR Czołgi poradzieckie – ok. 130 różnych wersji[1]. Do maja 2022 pewna liczba T-72A przekazana też przez Czechy[2].
Knownlyx encyclopedia image T-72M, M1, M1R Knownlyx archive image ZSRR / Knownlyx archive image Polska / Knownlyx archive image Czechosłowacja
(Knownlyx archive image Polska, Knownlyx archive image Czechy, Knownlyx archive image Słowacja)
W 2022 dostarczane przez różne państwa, w tym ponad 250 przez Polskę i Czechy[1]. W Ukrainie doposażane są w pancerz reaktywny Kontakt-1[1]. Czołgi T-72M1 i T-72M1R przekazano przez Polskę do maja 2022[2]. W kwietniu przekazanie T-72 nieznanej wersji zadeklarowała Rumunia[2].
Knownlyx encyclopedia image T-72B3 Knownlyx archive image Rosja Zdobyczne rosyjskie w 2022[3]
Knownlyx encyclopedia image
(fot. w polskiej służbie)
PT-91 Twardy Knownlyx archive image Polska Według nieoficjalnych doniesień ograniczona liczba dostarczona od lipca 2022 przez Polskę[4], bez potwierdzenia zdjęciowego. Oficjalnie przekazywane od wiosny 2023 roku (ok. 60 sztuk), ujawnione w kwietniu 2023 roku[5].
Knownlyx encyclopedia image
(fot. w służbie słoweńskiej)
M-55S Knownlyx archive image Jugosławia
(Knownlyx archive image Słowenia)
28 podarowane przez Słowenię w październiku 2022[6]
Knownlyx encyclopedia image
(fot. w służbie polskiej)
Leopard 2 A4 Knownlyx archive image Niemcy (Knownlyx archive image Polska) Pierwsze 4 przekazane przez Polskę w lutym 2023[7], później dalsze przez różne kraje
Knownlyx encyclopedia image Leopard 2 A6 Knownlyx archive image Niemcy Przekazane przez Niemcy w 2023
Knownlyx encyclopedia image Leopard 1 A5 Knownlyx archive image Niemcy Pierwsze 10 przekazane przez Niemcy w lipcu 2023[8]
Knownlyx encyclopedia image M1A1 Abrams Knownlyx archive image Stany Zjednoczone Przekazane przez USA w 2023
Knownlyx encyclopedia image(fot. poglądowa) Challenger 2 Knownlyx archive image Wielka Brytania Przekazane przez Wielką Brytanię w 2023
Bojowe wozy piechoty
Knownlyx encyclopedia image BMP-1 Knownlyx archive image ZSRR Wozy poradzieckie. W kwietniu 2022 roku dalsze dostarczone przez Polskę (BWP-1) i Czechy (BVP-1)[2]. W czerwcu przekazanie 20–30 BMP-1A1 uzbrojonych w dodatkowy wkm plot. 0,50 cala zadeklarowała Grecja[9]
Knownlyx encyclopedia image BMP-2 Knownlyx archive image ZSRR Wozy poradzieckie.
Knownlyx encyclopedia image BMP-3 Knownlyx archive image ZSRR Wozy poradzieckie.
Knownlyx encyclopedia image BMD-1 Knownlyx archive image ZSRR Wozy poradzieckie.
Knownlyx encyclopedia image BMD-2 Knownlyx archive image ZSRR Wozy poradzieckie.
Knownlyx encyclopedia image
(fot. w służbie słoweńskiej)
BVP M-80A Knownlyx archive image Jugosławia
(Knownlyx archive image Słowenia)
35 M-80A podarowane przez Słowenię, dostarczone w czerwcu 2022 (wg innych informacji 32)[10]
Knownlyx encyclopedia image BTR-3 Knownlyx archive image Ukraina
Knownlyx encyclopedia image BTR-4 Knownlyx archive image Ukraina
Transportery opancerzone
Knownlyx encyclopedia image BTR-80 Knownlyx archive image ZSRR
Knownlyx archive image Ukraina
Knownlyx encyclopedia image BTR-70 Knownlyx archive image ZSRR
Knownlyx archive image Ukraina
Knownlyx encyclopedia image BTR-60PB Knownlyx archive image ZSRR
Knownlyx archive image Ukraina
Wozy poradzieckie i m.in. przekazane w 2024 przez Bułgarię[11].
Knownlyx encyclopedia image
(fot. poglądowa)
BTR-50 Knownlyx archive image ZSRR
Knownlyx archive image Ukraina
Wozy poradzieckie i m.in. przekazane w 2024 przez Bułgarię[11].
Knownlyx encyclopedia image BTR-D Knownlyx archive image ZSRR Wozy poradzieckie.
Knownlyx encyclopedia image Saxon Knownlyx archive image Wielka Brytania 75 zakupione w 2015[12]
Knownlyx encyclopedia image Bushmaster Knownlyx archive image Australia Podarowane przez Australię, 20 dostarczone w kwietniu 2022[13], kolejne 20 w czerwcu[14]
Knownlyx encyclopedia image
(fot. w brytyjskiej służbie)
Mastiff / Wolfhound Knownlyx archive image Stany Zjednoczone
(Knownlyx archive image Wielka Brytania)
Dostarczone przez Wielką Brytanię, ujawnione w maju 2022 (Wolfhound) i czerwcu 2022 (Mastiff)[15][16]
Knownlyx encyclopedia image
(fot. w brytyjskiej służbie)
FV103 Spartan Knownlyx archive image Wielka Brytania Dostarczone przez Wielką Brytanię (poniżej 40), ujawnione w czerwcu 2022[15]
Knownlyx encyclopedia image M113 Knownlyx archive image Stany Zjednoczone
(USA, Knownlyx archive image Dania)
M113A3 dostarczane od maja 2022 przez USA[2]. 50 M113G3DK przekazanych przez Danię w maju/czerwcu[17]. 15 M113 zadeklarowane w maju do przekazania przez Portugalię[2]. M113AS4 – zob. poniżej.
Knownlyx encyclopedia image M113AS4 Knownlyx archive image Stany Zjednoczone/Knownlyx archive image Australia
(Knownlyx archive image Australia)
14 M113AS4 podarowane przez Australię, dostarczone w czerwcu 2022[14].
Knownlyx encyclopedia image
(fot. w służbie szwedzkiej)
Pbv 302 Knownlyx archive image Szwecja [18]
Knownlyx encyclopedia image
(fot. w służbie holenderskiej)
YPR-765 Knownlyx archive image Holandia Przekazane w kwietniu/maju 2022[19].
Knownlyx encyclopedia image
(fot. w służbie francuskiej)
VAB 4×4 Knownlyx archive image Francja Przekazywane od końca czerwca 2022[20].
Knownlyx encyclopedia image
(fot. w służbie fińskiej)
XA-185 Knownlyx archive image Finlandia przekazane przez Finlandię, ujawnione we wrześniu 2022[21]
Knownlyx encyclopedia image
(fot. poglądowa)
M1117 Knownlyx archive image Stany Zjednoczone Przekazane przez USA, ujawnione w marcu 2024[22]
Knownlyx encyclopedia image Stryker Knownlyx archive image Stany Zjednoczone
Samochody opancerzone i MRAP
Knownlyx encyclopedia image BRDM-2 Knownlyx archive image ZSRR
Knownlyx encyclopedia image Dozor B[23][24] Knownlyx archive image Ukraina
Knownlyx encyclopedia image Kozak 2 Knownlyx archive image Ukraina
Knownlyx encyclopedia image
(fot. w polskiej służbie)
AMZ Dzik-2 Knownlyx archive image Polska Przekazane przez Polskę, ujawnione w maju 2022 roku[25].
Knownlyx encyclopedia image
(fot. rosyjski Tigr)
GAZ Tigr Knownlyx archive image Rosja Zdobyczne egzemplarze wcielone do służby[potrzebny przypis]
Knownlyx encyclopedia image
(fot. hiszpański Vamtac)
URO Vamtac Knownlyx archive image Hiszpania 20 samochodów przekazane pod koniec kwietnia 2022[2]
Knownlyx encyclopedia image
(fot. w brytyjskiej służbie)
Jackal Knownlyx archive image Wielka Brytania Dostarczone przez Wielką Brytanię – zadeklarowane w kwietniu 2022[2]
Knownlyx encyclopedia image
(fot. w służbie brytyjskiej)
Husky Knownlyx archive image Stany Zjednoczone
(Knownlyx archive image Wielka Brytania)
Przekazane przez Wielką Brytanię w czerwcu 2022[16]
Knownlyx encyclopedia image Kirpi Knownlyx archive image Turcja 50 przekazane przez Turcję w sierpniu 2022, 150 dalszych zadeklarowane[26]
Knownlyx encyclopedia image
(fot. w służbie USA)
MaxxPro Knownlyx archive image Stany Zjednoczone Przekazane przez USA (przynajmniej 18), ujawnione w sierpniu 2022[27]
Roshel Senator Knownlyx archive image Kanada Od maja 2022, do grudnia dostarczono ok. 100[28]
Artyleria samobieżna lufowa
Knownlyx encyclopedia image B1 Centauro Knownlyx archive image Włochy przekazane Ukrainie przez Włochy Zauważone w grudniu 2025[29]
Knownlyx encyclopedia image Bars-8MMK Knownlyx archive image Ukraina [30]
Knownlyx encyclopedia image 2S9 Nona Knownlyx archive image ZSRR Wozy poradzieckie (61)[1].
Knownlyx encyclopedia image 2S1 Gwozdika Knownlyx archive image ZSRR Wozy poradzieckie (ok. 300)[1]. W 2022 roku dalsze przekazane przez Polskę[31]. Od kwietnia 2022 dostarczane też przez Czechy[2].
Knownlyx encyclopedia image 2S3 Akacja Knownlyx archive image ZSRR Wozy poradzieckie (ok. 250)[1]. W 2022 roku dalsze zdobyte na Rosji.
Knownlyx encyclopedia image 2S19 Msta-S Knownlyx archive image ZSRR Wozy poradzieckie (35)[1]. W 2022 roku dalsze zdobyte na Rosji.
Knownlyx encyclopedia image 2S5 Hiacynt Knownlyx archive image ZSRR Wozy poradzieckie (18) oraz zdobyczne (przynajmniej 6)[32].
Knownlyx encyclopedia image 2S7 Pion Knownlyx archive image ZSRR Wozy poradzieckie.
Knownlyx encyclopedia image 2S22 Bohdana Knownlyx archive image Ukraina Jeden prototyp użyty bojowo w 2022[33]
Knownlyx encyclopedia image
(fot. w służbie czeskiej)
Dana Knownlyx archive image Czechosłowacja
(Knownlyx archive image Czechy)
Przekazane przez Czechy, ujawnione w maju 2022[34]
Knownlyx encyclopedia image
(fot. w służbie słowackiej)
Zuzana 2 Knownlyx archive image Słowacja 8 zakupionych w Słowacji, pierwsze 4 dostarczone w sierpniu 2022[35]. Działo L/52.
Knownlyx encyclopedia image CAESAR Knownlyx archive image Francja 12 przekazane przez Francję w maju 2022, 6 dalszych zadeklarowane w czerwcu 2022[36]
Knownlyx encyclopedia image Krab Knownlyx archive image Polska 18 sztuk przekazane przez Polskę w maju 2022[31], dalsze 54 zamówione przez Ukrainę[37].
Knownlyx encyclopedia image
(zdjęcie poglądowe)
AS90 Knownlyx archive image Wielka Brytania Około 30 przekazane na początku 2023 roku[38].
Knownlyx encyclopedia image
(fot. w służbie norweskiej)
M109A3GN,
M109A4BE,
M109A5Ö
Knownlyx archive image Stany Zjednoczone
(Knownlyx archive image Norwegia, Knownlyx archive image Belgia, Knownlyx archive image Łotwa)
22 haubice M109A3GN (L/39) przekazane przez Norwegię w czerwcu 2022[39].
Ponad 20 M109A4BE (L/39) zakupione w Belgii przez Wielką Brytanię i przekazane w maju–czerwcu 2022 (według innych informacji, 64)[40].
6 haubic M109A5Ö przekazane przez Łotwę w sierpniu 2022 (ex-austriackie)[41]
Knownlyx encyclopedia image
(fot. w służbie niemieckiej)
Panzerhaubitze 2000 Knownlyx archive image Niemcy
(Knownlyx archive image Niemcy, Knownlyx archive image Holandia)
7 przekazanych w czerwcu i 3 w lipcu przez Niemcy[42][43]
5 przekazanych w czerwcu przez Holandię i 3 dalsze zadeklarowane[44]
5 zadeklarowane w czerwcu do przekazania przez Włochy[45]
Rząd niemiecki zaakceptował sprzedaż przez producenta w przyszłości 100 PzH 2000 dla Ukrainy[43]
Knownlyx encyclopedia image ZSU-23-4 Knownlyx archive image ZSRR Wozy poradzieckie.
Knownlyx encyclopedia image 2K22 Tunguska Knownlyx archive image ZSRR Wozy poradzieckie. W 2022 roku dalsze zdobyte na Rosji.
Knownlyx encyclopedia image
(fot. w służbie niemieckiej)
Gepard Knownlyx archive image Niemcy 5 przekazanych w lipcu 2022 przez Niemcy[43]. Planowane przekazanie 30[46].
Artyleria rakietowa
Knownlyx encyclopedia image BM-21 Grad Knownlyx archive image ZSRR
(Knownlyx archive image Polska)
Wyrzutnie poradzieckie kal. 122 mm na podwoziach Ural-375D lub 4320, część modernizowana w Ukrainie na innych podwoziach. W 2022 roku przekazane także przez Polskę (Ural-375D)[31]
Knownlyx encyclopedia image
(zdjęcie poglądowe)
9P138 Grad-1 Knownlyx archive image ZSRR Wyrzutnie poradzieckie kal. 122 mm na podwoziach ZiŁ-133[47]
Knownlyx encyclopedia image BM-27 Uragan Knownlyx archive image ZSRR Wyrzutnie poradzieckie. W 2022 roku także zdobyczne rosyjskie
Knownlyx encyclopedia image BM-30 Smiercz Knownlyx archive image ZSRR Wyrzutnie poradzieckie.
Knownlyx encyclopedia image Wilcha Knownlyx archive image Ukraina Produkcja od 2019
Knownlyx encyclopedia image Buriewicz Knownlyx archive image Ukraina Ukraińskie rozwinięcie wyrzutni BM-27 Uragan
Knownlyx encyclopedia image Toczka-U Knownlyx archive image ZSRR Wyrzutnie poradzieckie (ok. 50 w 2010 roku)[48].
Knownlyx encyclopedia image
(fot. poglądowa)
RM-70 Knownlyx archive image Czechosłowacja
(Knownlyx archive image Czechy)
Wyrzutnie czechosłowackie kal. 122 mm, przekazane przez Czechy, ujawnione w maju 2022[34]
Knownlyx encyclopedia image
(fot. poglądowa)
BM-21MT Striga Knownlyx archive image Czechy Wyrzutnie czeskie kal. 122 mm, nowo wyprodukowane, używane od kwietnia 2022[49].
Knownlyx encyclopedia image
(fot. poglądowa)
APR-40 Knownlyx archive image Rumunia Wyrzutnie rumuńskie kal. 122 mm, nieznana liczba przekazana przez Rumunię – ujawnione w maju 2023[50].
Knownlyx encyclopedia image M142 HIMARS Knownlyx archive image Stany Zjednoczone Przekazane przez USA w czerwcu 2022[51]
Knownlyx encyclopedia image
(fot. w służbie niemieckiej)
M270 MLRS / MARS II Knownlyx archive image Stany Zjednoczone
(Knownlyx archive image Wielka Brytania, Knownlyx archive image Niemcy)
Pojazdy brytyjskie M270 zadeklarowane do przekazania w czerwcu 2022[51]. 3 pojazdy niemieckie MARS II dostarczone w lipcu 2022[43]. 3 pojazdy norweskie zadeklarowane w czerwcu do przekazania po modernizacji w Wielkiej Brytanii[52].

Przypisy

  1. a b c d e f g h i Adam Świerkowski: Jaki sprzęt pomoże Ukrainie wygrać wojnę cz.2. 3 lipca 2022. [dostęp 2022-07-05].
  2. a b c d e f g h i Full list of US & European weapons and military equipment delivered to Ukraine. Armyrecognition.com, 19 maja 2022. [dostęp 2022-06-30]. (ang.).
  3. Tomasz Szulc: [1], 30 czerwca 2022.
  4. Polska przekazała czołgi PT-91 Twardy. Są już w Ukrainie. PAP, 25 lipca 2022. [dostęp 2022-09-04].
  5. Przemysław Juraszek, Ukraińcy szkolą się na polskich czołgach PT-91 Twardy. Kolejna partia na front [online], WP Tech, 15 marca 2023 [dostęp 2023-05-09].
  6. Słowenia przekazała Ukrainie 28 czołgów M-55S. ukrinform.net, 30 października 2022. [dostęp 2022-04-22].
  7. Polska jako pierwsza przekazała Ukrainie czołgi Leopard 2. rmf24.pl, 24 lutego 2023. [dostęp 2023-02-28].
  8. Polska jako pierwsza przekazała Ukrainie czołgi Leopard 2. defence24.pl, 24 lipca 2023. [dostęp 2023-09-17].
  9. Greece confirms donation of BMP-1 tracked armored. Armyrecognition.com, 19 czerwca 2022. [dostęp 2022-06-19]. (ang.).
  10. Slovenia donates to Ukraine 34 BVP M-80A tracked armored IFVs in exchange for US weapons. Armyrecognition.com, 21 czerwca 2022. [dostęp 2022-06-21]. (ang.).
  11. a b Noelreports: Post. X, 2024-03-16.
  12. „Bezużyteczne” Saxony zaskakują na Ukrainie. Kijów skorzystał na „koszt-efekt”. defence24.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-08-04)].
  13. Adam Świerkowski: Bushmastery już na Ukrainie. 5 maja 2022. [dostęp 2022-06-17].
  14. a b M113 Armored Personnel Carriers donated by Australia are on the way to Ukraine. Armyrecognition.com, 19 czerwca 2022. [dostęp 2022-06-19]. (ang.).
  15. a b Dylan Malyasov: Ukraine confirms delivery armored vehicles from UK. 17 czerwca 2022. [dostęp 2022-06-17]. (ang.).
  16. a b Ukraine received HUSKY TSV armored vehicles. mil.in.ua, 11 czerwca 2022. [dostęp 2022-06-30]. (ang.).
  17. Marek Dąbrowski: Pancerz Zimnej Wojny i wojny z terroryzmem. Zachodnie transportery na Ukrainie. 22 maja 2022. [dostęp 2022-07-05].
  18. Andrij Charuk. Operacja kurska – rozstrzygnięcie. „Nowa Technika Wojskowa”. Nr 5/2025, s. 19, maj 2025. Warszawa: Magnum X. ISSN 1230-1655. 
  19. YPR-765 tracked armored vehicles donated by Netherlands are now deployed with Ukraine army. Armyrecognition.com, 13 maja 2022. [dostęp 2022-06-30]. (ang.).
  20. France delivers to Ukraine VAB 4x4 APCs Armored Personnel Carrier vehicles. Armyrecognition.com, 29 czerwca 2022. [dostęp 2022-06-30]. (ang.).
  21. Adam Świerkowski: Fińskie transportery opancerzone na Ukrainie. defence24.pl, 15 września 2022.
  22. Special Kherson Cat: Post. X, 2024-03-16.
  23. Ukraina kupuje 200 wozów opancerzonych Dozor-B. defence24.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-03-09)].
  24. Pojazdy Dozor dla ukraińskiej armii. defence24.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-07-25)].
  25. Ukraine Weapons Tracker: https://nitter.net/UAWeapons/status/1526310644907134978#m, 16 maja 2022.
  26. Armed Forces receive first batch of 50 Kirpi armored vehicles from Turkey. ukrinform.net, 9 sierpnia 2022. [dostęp 2022-09-04]. (ang.).
  27. American MaxxPro MRAP Vehicles already in Use By Ukraine Troops. Defense Express, 16 sierpnia 2022. [dostęp 2022-08-30]. (ang.).
  28. Chernihiv border guards receive Senator APC armored vehicles. min.in.ua, 2022-12-30. (ang.).
  29. [2].
  30. Ukraina odebrała mobilne moździerze Bars-8MMK.
  31. a b c dn: Polskie armatohaubice KRAB trafiły do ukraińskiej armii. Polskie Radio 24, 29 maja 2022. [dostęp 2022-05-30].
  32. Andrij Kikawski, Andrij Charuk. Armata samobieżna 2S5 Hiacynt w służbie ukraińskiej. „Nowa Technika Wojskowa”. Nr 2/2025, s. 23–28, luty 2025. Warszawa: Magnum X. ISSN 1230-1655. 
  33. Експерементальну САУ «Богдана» застосували по окупантам. mil.in.ua, 7 maja 2022. [dostęp 2022-06-21]. (ukr.).
  34. a b 152-mm DANA wheeled self-propelled howitzers are already in Ukraine. mil.in.ua, 13 maja 2022. [dostęp 2022-06-21]. (ukr.).
  35. AK. Pierwsze armatohaubice Zuzana 2 dotarły na Ukrainę. „Wojsko i Technika”. Nr 9/2022, s. 5, wrzesień 2022. Warszawa. 
  36. Paris to Send ‘6 More’ Caesar Howitzers to Ukraine: Macron. thedefensepost.com, 17 czerwca 2022. [dostęp 2022-06-18]. (ang.).
  37. Jerzy Reszczyński, Eksportowe miliardy i milionowe inwestycje w Stalowej Woli [online], defence24.pl, 7 czerwca 2022 [dostęp 2022-06-07].
  38. Adam M. Maciejewski, Brytyjskie haubicoarmaty AS90 dla Ukrainy [online], ZBiAM, 16 stycznia 2023.
  39. Norway supplies 22 M109 self-propelled howitzers to Ukraine. Army-technology.com, 9 czerwca 2022. [dostęp 2022-06-18]. (ang.).
  40. UK purchases 20 M109 155mm howitzers from Belgian company for Ukrainian army. Armyrecognition.com, 18 czerwca 2022. [dostęp 2022-06-18]. (ang.).
  41. Rojoef Manuel: Latvia Delivers Six M109 Self-Propelled Howitzers to Ukraine. thedefensepost.com, 18 sierpnia 2022. [dostęp 2022-09-08]. (ang.).
  42. Ciężka broń z Niemiec dotarła do Ukrainy. To haubicoarmaty. dw.com, 21 czerwca 2022. [dostęp 2022-06-21].
  43. a b c d Three Mars II MLR systems, 10 PzH200, and five Gepards already in Ukraine – German defense ministry. ukrinform.net, 27 lipca 2022. [dostęp 2022-09-04]. (ang.).
  44. Ukraine to receive six more Panzerhaubitze artillery units from Germany, the Netherlands. Ukrinformnet, 29 czerwca 2022. [dostęp 2022-06-30].
  45. Italy delivers to Ukraine five PzH 2000 155mm self-propelled howitzers. Armyrecognition.com, 30 czerwca 2022. [dostęp 2022-06-30]. (ang.).
  46. Adam Świerkowski: Ukraina: Niemcy dostarczyli przeciwlotnicze Gepardy i wozy likwidacji skażeń. 8 sierpnica 2022. [dostęp 2022-09-05].
  47. Zdjęcie na stronie Tomasz Jakubowski: Amunicja kasetowa już na Ukrainie [14.07.2023]. wyborcza.pl, 14 lipca 2023.
  48. Alieksandr Karpienko. Taktyczny zestaw rakietowy Toczka cz.II. „Poligon”. Nr 2(19)/2010. s. 98–99. 
  49. Juliusz Sabak, Czeskie wyrzutnie rakiet Strzyga na Ukrainie. Mogą strzelać izraelskimi rakietami kierowanymi [online], SE.pl, 9 maja 2023 [dostęp 2023-11-08].
  50. Norbert Garbarek, „Rumuński Grad”. To pierwsze takie nagranie [online], WP Tech, 9 maja 2023 [dostęp 2023-05-09].
  51. a b Analitycy o przekazywanych Ukrainie wyrzutniach HIMARS i M270 – są jak karabiny snajperskie z głowicą 100 kg. PAP, 6 czerwca 2022. [dostęp 2022-06-27].
  52. Norway to donate 3 M270 MLRS Multiple Launch Rocket Systems to Ukraine. Armyrecognition.com, 30 czerwca 2022. [dostęp 2022-06-30]. (ang.).