PL EN DE FR ES IT PT RU JA ZH NL UK TR KO CS SV AR VI FA ID HU RO NO FI

Ufficio Primo

Ufficio Primo
Biurowiec Prezydium Rządu
Zabytek: nr rej. A-1290 z 19.03.2015
Ilustracja
Widok budynku od strony południowo-wschodniej z powietrza, wzdłuż ulicy Wspólnej. Widoczne świetliki na dachu
Państwo

Knownlyx archive image Polska

Województwo

Knownlyx archive image mazowieckie

Miejscowość

Warszawa

Adres

ul. Wspólna 62

Typ budynku

biurowiec

Styl architektoniczny

modernistyczny historyzm

Architekt

Marek Leykam

Kondygnacje

6

Powierzchnia użytkowa

ok. 6 tys. m²

Ukończenie budowy

1952

Ważniejsze przebudowy

2012

Właściciel

Euro Invest sp. z o.o.

Położenie na mapie Warszawy
Mapa konturowa Warszawy, blisko centrum na lewo znajduje się punkt z opisem „Ufficio Primo”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, blisko centrum na prawo znajduje się punkt z opisem „Ufficio Primo”
Położenie na mapie województwa mazowieckiego
Mapa konturowa województwa mazowieckiego, w centrum znajduje się punkt z opisem „Ufficio Primo”
Ziemia52°13′36″N 21°00′33″E/52,226667 21,009167
Knownlyx archive image Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa

Ufficio Primo, dawniej Biurowiec Prezydium Rządu[1][2][3] – zabytkowy budynek biurowy znajdujący się przy ulicy Wspólnej 62 w Warszawie. Reprezentuje modernistyczny historyzm, nawiązuje do włoskiego renesansu.

Historia

Budynek zaprojektował Marek Leykam[1], za konstrukcję odpowiadał J. Dowgiałło[4]. Projekt zaprezentowano na wystawie w Zachęcie w 1950 roku[5]. Budynek miał stanowić część planowanej dzielnicy ministerstw[6] jako „pałac władzy”[7]. Widokowo miał się łączyć z byłym Dworcem Głównym (potem: Warszawa Śródmieście)[7].

Biurowiec został wybudowany ok. 1952 roku[8], z przeznaczeniem na siedzibę Prezydium Rządu Bolesława Bieruta[6][9]. Pełnił jednak tę funkcję tylko przez kilka posiedzeń, do 1953 roku[10]. Potem mieściły się tam biura projektowe przemysłu samochodowego, obronnego[10] i siedziby zjednoczeń, m.in. Zjednoczenia Przemysłu Budowy Urządzeń Chemicznych „Chemak”[11][12].

Od 1990 roku budynek znajdował się we władaniu FSO[1], a następnie spółki Euro Invest sp. z o.o. z grupy Kulczyk Holding[13].

W latach 1993–2008 w podziemiach budynku mieścił się klub muzyczny „Ground Zero”[14][15], w którym koncertowały m.in. U2, Eiffel 65[16] oraz Bob Geldof[14]. Wcześniej w tym miejscu działało kino „Barbara”, założone po 1956 roku[9][16][17].

Budynek znalazł się na opracowanej w 2003 roku przez Stowarzyszenie Architektów Polskich liście dóbr kultury współczesnej Warszawy z lat 1945–1989 ze względu na wszystkie analizowane wówczas kryteria[18]. Od lipca 2012 roku znajduje się w gminnej ewidencji zabytków m.st. Warszawy (ID: SRO10857)[19], a w 2015 roku został wpisany do rejestru zabytków nieruchomych województwa mazowieckiego (nr rejestru A-1290 z 19 marca 2015 roku)[3].

W latach 2010–2012 przeprowadzono generalny remont budynku, którego celem było doprowadzenie go do standardu A+[9]. Po remoncie, który objął m.in. restaurację krużganków, kolumn i dębowych drzwi, powierzchnia najmu łącznie z salą konferencyjną wynosi ponad 6000 m²[20]. Koszt przebudowy wyniósł ponad 15 milionów euro[16][21]. Ufficio Primo otrzymał III nagrodę w I edycji (za lata 2001–2014) Nagrody Architektonicznej Prezydenta m.st. Warszawy w kategorii „architektura zrewitalizowana”[22]. Nagrodzone zespoły architektów to: O&O (Wiesław Olko, Artur Nurczewski, Łukasz Engel, Łukasz Kwietniewski, Grzegorz Bajorek) i Pracownia B’ART (Bartłomiej Biełyszew, Andrzej Skopiński, Arkadiusz Chrulski, Monika Szydłowska)[22][23]. Nowa nazwa handlowa biurowca nawiązuje do florenckiej Galerii Uffizi[9][16].

W 2015 roku przed wejściami do budynku ustawiono cztery rzeźby autorstwa Barbary Falender o wspólnym tytule „Strażnicy” przedstawiające Tyche, Hermesa, Fortunę i Merkurego[24]. W tym samym roku do Ufficio Primo swoją siedzibę przeniosło notowane na Giełdzie Papierów Wartościowych przedsiębiorstwo Ciech S.A.[25]

Architektura

Budynek ma sześć kondygnacji nadziemnych i dwie podziemne[6]. Zbudowany na planie kwadratu, ma kształt zbliżony do sześcianu[6][1]. Elewacja z każdej strony wygląda niemal identycznie[26]. Wewnątrz znajduje się przestronna rotunda o wysokości całego budynku, z galeriami z kolumnami biegnącymi dookoła[1]. Na ostatnich dwóch piętrach kolumny mają podwójną wysokość[26]. Rotundę wieńczy płaska, betonowa kopuła z okrągłymi świetlikami[1]. W podziemiach zaplanowano salę konferencyjną na 400 miejsc z półokrągłym sklepieniem z koncentrycznymi, żelbetowymi żebrami zbiegającymi się przy walcowatym żyrandolu[6]. Wnętrze podziemnej sali konferencyjnej zbliżone jest wyglądem do wnętrza Hali Ludowej we Wrocławiu[6]. Pomieszczenia biurowe mają wysokość przekraczającą 3,5 m[27]. Okna są wąskie i zestawione w pary[6]. Zdobi je boniowanie, zwłaszcza w części cokołowej[26]. Narożniki budynku zajmują okrągłe klatki schodowe z duszą[26]. Zwieńczenie budynku stanowi klasyczny gzyms[26]. Główne wejście zaplanowano od strony ul. Jana Pankiewicza[7].

W podziemiach zaprojektowano schron przeciwatomowy[16][9][26]. Do budowy budynku, według niektórych źródeł, rzekomo użyto materiałów pozyskanych ze zburzonych poniemieckich obiektów na Dolnym Śląsku, a świetliki pochodzić miały z bunkra Adolfa Hitlera[16][28][21].

Styl architektoniczny budynku stanowi syntezę zapożyczeń z różnych epok[2]. Był elementem poszukiwań kompromisu między realizmem socjalistycznym a architekturą narodową, z zapożyczeniami treści zachodnioeuropejskich[8]. Monumentalna bryła biurowca inspirowana była florenckimi pałacami miejskimi okresu quattrocenta z XV w.[1] Kolumnada nawiązuje natomiast do romańskich kolumn z krypty św. Leonarda w katedrze wawelskiej[1]. Galeriowe krużganki mogą być inspirowane krużgankami zamku na Wawelu[6]. Styl budynku, unikalny w czasach socrealizmu, określić można jako modernistyczny historyzm[8].

Architektura budynku była poddawana przez współczesnych krytyce, biurowiec uznawano za „odchylenie kosmopolityczne”[8]. W XXI w. formę budynku uznano za „niezwykłą”[2], a wręcz jako dzieło „wybitne i niepowtarzalne”[6] oraz „wieloznaczne historycznie i kulturowo”[7]. Architektura budynku może być próbą podważenia i wykpienia estetyki socrealizmu, która chciała nawiązywać do przeszłości, jednak bez konkretnie umiejscowionych w czasie odwołań[26]. W tym przypadku skończyło się to nawiązaniem do estetyki związanej z Zachodem i bankowością[26], co można uznać za „obnażenie megalomaństwa zleceniodawcy”[7]. W 2012 roku biurowiec został wpisany do gminnej ewidencji zabytków m.st. Warszawy (ID: SRO10857), a w 2015 roku budynek uznano za zabytek podlegający ochronie (nr rej. A-1290 z 19.03.2015)[3].

Galeria

  • Wizualizacja projektu budynku opublikowana na łamach „Stolicy” w 1951 roku
    Wizualizacja projektu budynku opublikowana na łamach „Stolicy” w 1951 roku
  • Wewnętrzne okrągłe patio z charakterystyczną kolumnadą
    Wewnętrzne okrągłe patio z charakterystyczną kolumnadą
  • Rzeźby przy wejściu do budynku od strony północnej, umieszczone tam w 2015 roku
    Rzeźby przy wejściu do budynku od strony północnej, umieszczone tam w 2015 roku

Przypisy

  1. ↑ a b c d e f g h Marta Leśniakowska: Architektura w Warszawie 1965−1989. Warszawa: „Arkada” Pracownia Historii Sztuki, 2005, s. 62. ISBN 83-908950-7-2.
  2. ↑ a b c Anna Cymer, Architektura w Polsce 1945–1989, wyd. II poprawione, Warszawa: Fundacja Centrum Architektury, Narodowy Instytut Architektury i Urbanistyki, 2019, s. 50, ISBN 978-83-949185-9-0.
  3. ↑ a b c Wykaz zabytków nieruchomych wpisanych do rejestru zabytków (księga A) – stan na 30 września 2022 roku – woj. mazowieckie (Warszawa) – plik PDF, Narodowy Instytut Dziedzictwa, s. 59 [zarchiwizowane z adresu 2022-11-23].
  4. ↑ Jeremi Strachocki, O architekturze dziesięciolecia – na nowo, „Architektura” (111 (1/1957)), Warszawa: Wydawnictwo Arkady, 1957, s. 16, ISSN 0003-8814.
  5. ↑ Pokaz architektury monumentalnej w Zachęcie, „Stolica” (3 (218)), Warszawa, 16 lutego 1951, s. 6, ISSN 0039-1689.
  6. ↑ a b c d e f g h i Jarosław Zieliński, Realizm socjalistyczny w Warszawie. Urbanistyka i architektura (1949–1956), Warszawa: Fundacja Hereditas, 2009, s. 173–176, ISBN 978-83-927791-3-1.
  7. ↑ a b c d e Maria Sołtys, Marek Kuciński, Archimapa. Dziedzictwo Architektury Warszawy lat 1939–1945, Warszawa: Muzeum Powstania Warszawskiego, Instytut Stefana Starzyńskiego, 2014, ISBN 978-83-60142-93-6.
  8. ↑ a b c d Marta Leśniakowska: Architektura w Warszawie. Warszawa: „Arkada” Pracownia Historii Sztuki, 1998, s. 107. ISBN 83-908950-0-5.
  9. ↑ a b c d e Ufficio Primo Warszawa Wspólna 62 [online], urbanity.pl [dostęp 2022-07-16].
  10. ↑ a b Michał Wojtczuk, Siedziba Bieruta zamieniła się w luksusowy biurowiec [online], 5 stycznia 2012 [dostęp 2022-07-17].
  11. ↑ Zjednoczenie Przemysłu Budowy Urządzeń Chemicznych „Chemak” [online], 2022 [dostęp 2022-08-04].
  12. ↑ Ustalenie listy branż (grup wyrobów) objętych koordynacją gospodarczą [online], 2022 [dostęp 2022-08-04].
  13. ↑ Ufficio Primo. Kontakt. [dostęp 2022-07-16].
  14. ↑ a b Matys, Ground Zero-Warszawa [online], 24 marca 2008 [dostęp 2021-07-17].
  15. ↑ Poznań), Ostatnia impreza w Ground Zero Warszawa [online], 18 sierpnia 2008 [dostęp 2022-07-17] [zarchiwizowane z adresu 2022-09-28].
  16. ↑ a b c d e f Piotr Wróblewski, Ufficio Primo. Siedziba rządu, schron atomowy Bieruta, a potem klub w którym grało U2. Dziś ekskluzywne biura podniesione z ruiny [online], 1 kwietnia 2019 [dostęp 2022-07-17].
  17. ↑ Jerzy S. Majewski, Historia warszawskich kin, Dorota Boruszkowska (red.), wyd. I, Warszawa: Wydawnictwo Agora, 2019, s. 241, ISBN 978-83-268-2722-8.
  18. ↑ Lista obiektów architektury XX w. z lat 1945–1989 – Stowarzyszenie SARP. [dostęp 2022-07-16]. [zarchiwizowane z tego adresu (2007-11-22)].
  19. ↑ Gminna ewidencja zabytków m.st. Warszawy [online] [dostęp 2023-02-04] [zarchiwizowane z adresu 2019-03-26].
  20. ↑ Ufficio Primo. Budynek. [dostęp 2022-07-16].
  21. ↑ a b Karol Kobos, Włoski renesans z PRL w centrum Warszawy [online], 18 marca 2011 [dostęp 2022-07-17].
  22. ↑ a b Ufficio Primo Konkurs – nagroda architektoniczna [online] [dostęp 2022-07-16].
  23. ↑ Tomasz Żylski (red.), I i II edycja Nagrody Architektonicznej Prezydenta m.st. Warszawy Katalog Pokonkursowy, Urząd m.st. Warszawy, s. 40–41 [dostęp 2025-01-09].
  24. ↑ Culture.pl, Barbara Falender [online] [dostęp 2022-07-17].
  25. ↑ CIECH S.A. zmienia swoją siedzibę [online], 19 października 2015 [dostęp 2022-07-17].
  26. ↑ a b c d e f g h Grzegorz Piątek, Jarosław Trybuś, Archimapa 1949–1956. Warszawa/Warsaw. Socrealizm, Warszawa: Muzeum Powstania Warszawskiego, Instytut Stefana Starzyńskiego, 2012, ISBN 978-83-60142-49-3.
  27. ↑ Ufficio Primo. Możliwość wynajmu. [dostęp 2022-07-16].
  28. ↑ Ufficio Primo – między historią a nowoczesnością [online], 21 lutego 2011 [dostęp 2022-07-17].

Content available under CC BY-SA 4.0.

Source: Wikipedia.