Ray Liotta

Ray Liotta

Ray Liotta (2012)
Imię i nazwisko	Raymond Allen Liotta
Data i miejsce urodzenia	18 grudnia 1954 Newark
Data i miejsce śmierci	26 maja 2022 Santo Domingo
Zawód	aktor, producent filmowy
Współmałżonek	Michelle Grace (1997–2004; rozwód)
Lata aktywności	1978–2022
Multimedia w Wikimedia Commons

Ray Liotta, właśc. Raymond Allen Liotta (ur. 18 grudnia 1954 w Newark, zm. 26 maja 2022 w Santo Domingo) – amerykański aktor i producent filmowy.

24 lutego 2023 został pośmiertnie uhonorowany gwiazdą w Alei Gwiazd w Los Angeles znajdującą się przy 6201 Hollywood Boulevard^[1], a odznaczenie odebrała w jego imieniu jego córka Karsen^[2].

Urodził się w Newark^[3] w stanie New Jersey. Gdy miał sześć miesięcy, został adoptowany z sierocińca w Newark przez właścicieli sieci sklepów motoryzacyjnych – Mary Miller (z domu Edgar), urzędniczkę obszaru wydzielonego, i Alfreda Liottę, przewodniczącego lokalnego klubu demokratów^[4][5]. Jednym z jego najwcześniejszych wspomnień była pomoc rodzicom w odnalezieniu swojej siostry Lindy w sierocińcu, gdy miał 3 lata^[6]. Dorastał w wierze rzymskokatolickiej w Union w New Jersey, chociaż jego rodzina nie była szczególnie religijna. W 1973 ukończył Union High School^[7]. W 1982 podjął pracę w supermarkecie A & P. Studiował aktorstwo na Uniwersytecie w Miami na Florydzie i występował w studenckim teatrze Jerry Herman Ring Theatre w musicalach: Oklahoma!, Dźwięki muzyki i Cabaret. Gdy był na studiach, pracował na cmentarzu^[6].

Po studiach Liotta przeprowadził się do Nowego Jorku i dostał pracę jako barman na Broadwayu^[8]. Od 4 kwietnia 1978 do 9 listopada 1981 grał postać Josepha Anthony’ego „Joeya” Perriniego w operze mydlanej NBC Inny świat (Another World)^[9][10]. Następnie wystąpił w filmach telewizyjnych – komediodramacie CBS Hardhat and Legs (1980) z Kevinem Dobsonem i dramacie ABC Szalone czasy (Crazy Times, 1981) u boku Michaela Paré, a także pojawiał się gościnnie w serialach: NBC St. Elsewhere (1983), NBC Casablanca (1983), CBS Mike Hammer (1984) i ABC Poza rodzinny honor (Our Family Honor, 1985).

Na dużym ekranie zadebiutował w roli uzależnionego od marihuany Joego Herona w dramacie Kobieta samotna (The Lonely Lady, 1983) z Pią Zadorą i Lloydem Bochnerem. Za drugoplanową kreację byłego więźnia Raya Sinclaira w komediodramacie kryminalnym Jonathana Demme’a Dzika namiętność (Something Wild, 1986) z Melanie Griffith otrzymał nagrodę krytyków w Bostonie i zdobył nominację do nagrody Złotego Globu dla najlepszego aktora drugoplanowego^[11]. W dramacie Roberta M. Younga Dominick i Eugene (Dominick and Eugene, 1988) zagrał rolę Eugene’a „Gino” Luciano, dobrze zapowiadającego się lekarza, który roztacza opiekę nad niepełnosprawnym intelektualnie bratem bliźniakiem (Tom Hulce). Odrzucił propozycję zagrania roli Harveya Denta filmie Tima Burtona Batman (1989), którą ostatecznie przyjął Billy Dee Williams^[12]. W nominowanym do Oscara dramacie sportowym fantasy Pole marzeń (Field of Dreams, 1989) u boku Kevina Costnera zagrał postać legendy amerykańskiego baseballa – Bosonogiego Joe Jacksona^[13].

W biograficznym dramacie kryminalnym Martina Scorsese’a Chłopcy z ferajny (Goodfellas, 1990) z Robertem De Niro stworzył kreację gangstera Henry’ego Hilla^[14]. Rola samotnego, psychopatycznego policjanta Pete’a Davisa w dreszczowcu Jonathana Kaplana Obsesja namiętności (Unlawful Entry, 1992) przyniosła mu nominację do MTV Movie Awards 1993 w kategorii najlepszy czarny charakter^[15]. W melodramacie Corrina, Corrina (1994) z Whoopi Goldberg wystąpił w roli wdowca Manny’ego Singera, który ma problem z 7–letnią córką (Tina Majorino). W filmie fantastycznonaukowym Martina Campbella Kolonia karna (No Escape, 1994) zagrał postać pilota wojskowego śmigłowca – kapitana Johna T. Robbinsa, który zostaje skazany na wieloletnie więzienie. W dramacie kryminalnym Jamesa Mangolda Cop Land (1997) ze Sylvestrem Stallone został obsadzony w roli detektywa Gary’ego „Figgsy” Figgisa. Za rolę Franka Sinatry w telewizyjnym dramacie HBO Ludzie rozrywki (The Rat Pack, 1998) był nominowany do nagrody Gildii Aktorów Ekranowych^[16].

Był na okładkach magazynów takich jak „GQ” (w listopadzie 1991, w październiku 1994), „Arena” (lato 1992), „L.A. Style” (w sierpniu 1992), „TV Guide” (w lutym 2017), „The Rake” (w październiku 2018)^[17] i „Cigar & Spirits” (we wrześniu 2021).

Odrzucił propozycję zagrania roli Ralphiego Cifaretto w Rodzinie Soprano (2001), którą w końcu zagrał Joe Pantoliano^[18]. W 2002 podkładał głos Tommy’emu Vercettiemu, głównemu bohaterowi gry komputerowej Grand Theft Auto: Vice City, zdobywając nagrodę Glow. Za rolę Charliego Metcalfa w serialu NBC Ostry dyżur (ER, 2004) został uhonorowany nagrodami – Prism i Emmy. W komedii Walta Beckera Gang dzikich wieprzy (Wild Hogs, 2007) zagrał przywódcę motocyklowego gangu Del Fuegos – Jacka Blade’a. W serialu młodzieżowym Disney Channel Hannah Montana (2010) wystąpił jako dyrektor Luger. W dramacie Noaha Baumbacha Historia małżeńska (Marriage Story, 2019) zagrał prawnika Jaya Marottę.

Liotta był także narratorem serialu dokumentalnego AMC The Making of the Mob (2015) i wystąpił w teledyskach, w tym jako czarny charakter do przeboju Davida Guetty „Lovers on the Sun” (2014) oraz piosenki Eda Sheerana i grupy Rudimental „Bloodstream” (2015).

W 2004 wystąpił na Broadwayu w roli Mike’a w przedstawieniu Match^[19] z Frankiem Langellą.

15 lutego 1997 ożenił się z Michelle Grace, z którą miał córkę Karsen (ur. 1998)^[20]. W 2004 doszło do rozwodu^[21].

Zmarł we śnie 26 maja 2022 podczas pobytu w Dominikanie w wieku 67 lat^[22], podczas kręcenia nowego filmu Dangerous Waters (Niebezpieczne wody)^[23]. W chwili śmierci był zaręczony z Jacy Nittolo^[24]. Przed śmiercią zakończył zdjęcia do serialu kryminalnego Black Bird i dreszczowca Elizabeth Banks Cocaine Bear^[25]. W raporcie z sekcji zwłok opublikowanym w 2023 stwierdzono, że przyczyną śmierci była niewydolność oddechowa, obrzęk płuc i niewydolność serca, a jako przyczynę podano miażdżycę^[26][27].

• Leila Sorell. Liotta nie chce przebierać. „Film”. nr 20 (2183/XLVI), s. 12–13, 19 maja 1991. Warszawa: RSW „Prasa-Książka- Ruch”. ISSN 0137-463X. 
• Próbuje wszystkiego. „Film”. nr 7 (2310), s. 42, lipiec 1994. Warszawa: RSW „Prasa-Książka- Ruch”. ISSN 0137-463X. 
• Charakterny gość. „Cinema Press Video”. nr 12 (58/V), s. 40, grudzień 1994. Katowice: Agencja Wydawnicza „Domino”. ISSN 0867-8774. 

• Ray Liotta (1954–2022) w bazie IMDb (ang.)
• Ray Liotta w bazie Filmweb
• Ray Liotta w bazie Notable Names Database (ang.)
• Ray Liotta w bazie Discogs.com (ang.)