Mówią Wieki

Mówią Wieki

Częstotliwość	miesięcznik
Adres	pl. Europejski 3 00-844 Warszawa
Wydawca	Oficyna Wydawnicza „Mówią Wieki” sp. z o.o.
Tematyka	popularnonaukowa
Pierwszy numer	1958
Redaktor naczelny	Michał Kopczyński
ISSN	1230-4018
Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa

Mówią Wieki – polski popularnonaukowy miesięcznik historyczny wydawany od 1958 w Warszawie.

Funkcję redaktora naczelnego pisma pełni Michał Kopczyński (od 2014 r.). Od 2016 w Radzie Redakcyjnej Magazynu zasiadali: Andrzej Chwalba, Marcin Kula, Krzysztof Mikulski, Jacek Purchla, Andrzej Paczkowski, Henryk Samsonowicz, Jerzy Strzelczyk, Barbara Szacka, Wiesław Władyka^[1].

Prezesem Oficyny Wydawniczej „Mówią Wieki” Sp z o.o. jest Bogdan Borucki^[a].

Magazyn Historyczny „Mówią Wieki” powstał w 1958 na fali popaździernikowej odwilży. Henryk Rutkowski przedstawił koncepcję założenia pisma w dniu 11 października 1956 roku na walnym zebraniu Towarzystwa Miłośników Historii w Warszawie, które przyjęło ją jednomyślnie. Obradujący w dniach 19–21 października 1956 roku Zjazd Polskiego Towarzystwa Historycznego zaopiniował pomysł pozytywnie. Organizacją zajął się Zarząd Główny PTH i we współpracy z Państwowymi Zakładami Wydawnictw Szkolnych, nawiązanej w 1957 roku, powołał redakcję pisma. Pierwszym redaktorem naczelnym była Maria Bogucka. W redakcji z ramienia PTH znaleźli się także: Bożena Krzywobłocka, Henryk Rutkowski (po roku zrezygnował), Ewa Wipszycka i Benedykt Zientara, zaś z ramienia PZWS: Adrian Czermiński, Jan Stanisław Kopczewski, Jan Michalski oraz Jan Schwarz. Inspiracją dla tytułu magazynu był przedwojenny podręcznik Mówią wieki autorstwa Juliusza Balickiego i Stanisława Maykowskiego^[2]. Pierwszy numer wyszedł w nakładzie 18 530 egzemplarzy w styczniu 1958 roku^[2].

Nadzór nad magazynem sprawowało wówczas Ministerstwo Oświaty i Wychowania. Kiedy w 1974 roku ministerstwo przejęło także nadzór nad Instytutem Wydawniczym „Nasza Księgarnia”, przeniesiono do niego wydawanie pisma „Mówią Wieki”^[2]. W skład redakcji wchodzili wówczas: Maria Bogucka (redaktor naczelna), Barbara Grochulska, Bożena Krzywobłocka, Ewa Niedziałkowska, Leon Ziaja, Ewa Wipszycka i Benedykt Zientara. Po rezygnacji Marii Boguckiej w połowie 1976 r. zastąpiła ją Bożena Krzywobłocka, a od 1 marca 1977 roku funkcję naczelnego objął Eugeniusz Duraczyński^[2].

Był jedną ze szkół polskiej historiografii. W latach 1974–1989 na łamach miesięcznika „Mówią wieki” 926 autorów zamieściło 2909 tekstów, w tym licznie członkowie redakcji^[2]. Pisali w nim uznani historycy, a wielu z nich debiutowało na łamach czasopisma. Z miesięcznikiem współpracowali m.in.: Tadeusz Manteuffel, Marian Drozdowski, Barbara Grochulska, Andrzej Garlicki, Ryszard Kantor, Jan Kieniewicz, Tomasz Nałęcz, Henryk Samsonowicz, Jerzy Skowronek, Janusz Tazbir, Andrzej Wierzbicki, Andrzej Wyrobisz, Andrzej Zahorski^[2].

Od 1990 r. pismem kierował Stefan Meller. Po wycofaniu się „Naszej Księgarni” z wydawania pisma, Stefan Meller założył w 1991 r. spółkę Oficyna Wydawnicza „Mówią Wieki”, która podtrzymała istnienie Magazynu^[3][4].

W 1998 współwydawania „Mówią Wieki” podjęło się PWN, a od stycznia 2001 Dom Wydawniczy Bellona^[2]. Od lipca 2016 jedynym wydawcą pisma jest ponownie Oficyna Wydawnicza „Mówią Wieki”^[4].

Funkcję redaktora naczelnego pisma sprawowali^[2]:

• Maria Bogucka (1958–1976)
• Bożena Krzywobłocka (1976–1977)
• Eugeniusz Duraczyński (1977–1990)
• Stefan Meller (1990–1994)
• Jerzy Kochanowski (1995)
• Jarosław Krawczyk (1995–2014)
• Michał Kopczyński^[1] (od 2014)

Rolę wydawcy pisma pełniły instytucje^[2][4]:

• Państwowe Zakłady Wydawnictw Szkolnych oraz Polskie Towarzystwo Historyczne (1958–1974)
• Instytut Wydawniczy „Nasza Księgarnia”, przy współpracy PTH (1974–1992)
• Oficyna Wydawnicza „Mówią Wieki” Sp z o.o. (od 1992–1998)
• Oficyna Wydawnicza „Mówią Wieki” oraz Wydawnictwo Naukowe PWN (marzec 1998 – listopad 2000)
• Oficyna Wydawnicza „Mówią Wieki” oraz Dom Wydawniczy Bellona (styczeń 2001 – 2016)
• Oficyna Wydawnicza „Mówią Wieki” (od 2016)

W okresie PRL do stałych działów należały: historia starożytna, historia powszechna (średniowiecze, czasy nowożytne i najnowsze), historia Polski do 1454 roku, historia Polski w latach 1455–1864, historia Polski po roku 1864, kronika, varia, recenzje. W latach 1985–1986 wprowadzono kilkanaście nowych cykli tematycznych, takich jak: „Dokumenty i relacje”, „Dowódcy armii aliantów”, „Historia malowana”, „Komentarz do podręcznika”, „Kultura i obyczaje”, „Miasta wczoraj i dziś”, „Poczet historyków polskich”, „Trzy pytania”, „Zdaniem socjologa”. W 1988 roku wprowadzono cykl pt. „Rok 1920”, poświęcony wojnie polsko-radzieckiej^[2].

Specjalnością „Mówią Wieki” są numery monograficzne poświęcone dziejom i kulturze innych narodów, historii miast polskich czy historii wojskowości. Wydano zeszyty opowiadające o historii Francji, Szwecji, Rosji, Ukrainy, Wielkiej Brytanii, Czech, Niemiec i RPA. Na łamach czasopisma zaprezentowano historię Torunia, Tarnowa, Bielska-Białej, Skierniewic, Krakowa, Radomia, Elbląga, a także regionu świętokrzyskiego. Dziejom wojen i wojskowości poświęcone były numery o zdobyciu Monte Cassino, kampanii 1812, powstaniu styczniowym, powstaniu warszawskim (w dwóch edycjach), wojnie polsko-bolszewickiej czy powstaniu w warszawskim getcie. Opracowano również numery specjalne poświęcone dwusetnej rocznicy powstania Księstwa Warszawskiego czy osiemdziesięcioleciu Polskiego Radia^[3][5].

• Strona domowa czasopisma