Ludwig Erhard

Ludwig Erhard

Ludwik Erhard (1963)
Pełne imię i nazwisko	Ludwig Wilhelm Erhard
Data i miejsce urodzenia	4 lutego 1897 Fürth
Data i miejsce śmierci	5 maja 1977 Bonn
Kanclerz Republiki Federalnej Niemiec
Okres	od 16 października 1963 do 1 grudnia 1966
Przynależność polityczna	Unia Chrześcijańsko-Demokratyczna
Poprzednik	Konrad Adenauer
Następca	Kurt Georg Kiesinger
Wicekanclerz Niemiec
Okres	od 29 października 1957 do 16 października 1963
Przynależność polityczna	Unia Chrześcijańsko-Demokratyczna
Poprzednik	Franz Blücher
Następca	Erich Mende
Odznaczenia
Multimedia w Wikimedia Commons
Cytaty w Wikicytatach

Ludwig Wilhelm Erhard (ur. 4 lutego 1897 w Fürth, zm. 5 maja 1977 w Bonn) – niemiecki polityk i profesor ekonomii, federalny minister gospodarki (1949–1963), wicekanclerz (1957–1963), a następnie kanclerz RFN (1963–1966) i przewodniczący CDU w latach 1966–1967^[1].

Jeden z ojców powojennego, niemieckiego cudu gospodarczego (niem. Wirtschaftswunder) opartego na społecznej gospodarce rynkowej^[2].

Urodził się w Fürth w Środkowej Frankonii, w rodzinie handlarza tekstyliami Wilhelma Philippa Erharda (1858–1935) i jego żony Augusty Hassold (1859–1936). Miał troje rodzeństwa – dwóch braci Maxa i Willego oraz siostrę Rosę. Po ukończeniu szkoły realnej rozpoczął przyuczenie do zawodu kupca w jednym z okolicznych przedsiębiorstw zajmujących się handlem tekstyliami^[3].

W 1914 r. zgłosił się dobrowolnie do służby wojskowej i walczył na froncie I wojny światowej, początkowo w Rumunii, a następnie na froncie zachodnim. Został ciężko ranny w trakcie walk pod Ypres w 1918 r. W 1919 r. odszedł z wojska w stopniu podoficera^[3].

W latach 1919–1922 kształcił się w Wyższej Szkole Handlowej w Norymberdze, gdzie uzyskał tytuł Diplom-Kaufmann. Następnie rozpoczął studia z zakresu ekonomii, zarządzania przedsiębiorstwem i socjologii na Uniwersytecie we Frankfurcie. Tam też w grudniu 1925 obronił doktorat Wesen und Inhalt der Werteinheit pod kierunkiem prof. Franza Oppenheimera^[4].

Do 1928 r. kierował jednocześnie rodzinnym przedsiębiorstwem. Erhard został następnie asystentem w Instytucie Badań nad Rynkiem przy Wyższej Szkole Handlowej w Norymberdze, z którym związany był do 1942 r. W czasie wielkiego kryzysu gospodarczego w latach 1929–1933 pracował nad problematyką jego zwalczania i pobudzania gospodarki przez wzrost konsumpcji^[3][5]. W 1934 został współzałożycielem Towarzystwa Badań Konsumenckich (niem. Gesellschaft für Konsumforschung e.V.) oraz redaktorem czasopism ekonomicznych Der Markt der Fertigware i Wirtschaftspolitische Blätter der deutschen Fertigwarendustrie^[6][3].

W 1942 roku Erhard utworzył prywatny Instytut do spraw Badań Przemysłu, który był współfinansowany przez wpływowych przemysłowców niemieckich, zajmujący się planem przestawienia gospodarki wojennej i odbudowy gospodarki po zakończeniu II wojny światowej. Jego analizy dotyczyły także potencjału ekonomicznego i struktur gospodarczych w okupowanej przygranicznej Lotaryngii, a na zlecenie Głównego Urzędu Powierniczego Wschód również okupowanych terenów Polski^[3][7].

W raporcie „Gospodarka nowego terytorium niemieckiego na Wschodzie” (niem. Wirtschaft des neuen deutschen Ostraumes) z lipca 1941, opisującym możliwości zagospodarowania okupowanych terytoriów na wschodzie, opowiadał się za dobrym traktowaniem polskich robotników i zalecał poprawę warunków ekonomicznych ludności polskiej^[1][8].

W 1943 roku przygotował raport pod tytułem „Finansowanie działań wojennych z konsolidacją zadłużenia”, w którym przedstawił swoje przekonanie o nieuchronnej klęsce Niemiec w II wojnie światowej. Kopię raportu przekazał Carlowi F. Goerdelerowi – kluczowej postaci ruchu oporu przeciwko nazistowskiemu reżimowi^[5][9]. Po wojnie Ludwig Erhard zaoferował swoje usługi jako doradca ekonomiczny dla amerykańskich sił okupacyjnych. Już we wrześniu 1945 wybrano go na ministra gospodarki w bawarskim rządzie pod przewodnictwem socjaldemokraty Wilhelma Hoegnera(inne języki)^[1]. W 1947 r. został profesorem honorowym na Uniwersytecie w Monachium. W 1948 r. amerykańskie władze okupacyjne powołały go na stanowisko dyrektora Rady Gospodarczej Bizonii^[4].

W 1949 roku uzyskał mandat deputowanego do Bundestagu z list CDU. Został ministrem gospodarki w pierwszym rządzie Konrada Adenauera. Stanowisko utrzymywał do 1963 r. Jest uważany przez wielu za jednego z ojców niemieckiego „cudu gospodarczego” (niem. Wirtschaftswunder). W 1959 r. Adenauer wysunął jego kandydaturę na stanowisko prezydenta federalnego jednak Erhard odrzucił propozycję^[1].

Po ustąpieniu Adenauera w 1963 r. został drugim kanclerzem federalnym. Po zwycięskich dla CDU wyborach w 1965 r. ponownie stanął na czele rządu federalnego. Ustąpił ze stanowiska rok później. Lecz zanim to się stało, wystosował 25 marca 1966 notę pokojową. Deklarował w niej gotowość RFN do poprawy stosunków z państwami Układu Warszawskiego. Jego następcą został partyjny kolega – Kurt Georg Kiesinger^[3].

W latach 1966–1967 sprawował funkcję przewodniczącego Unii Chrześcijańsko-Demokratycznej (CDU). Następnie został wybrany na honorowego przewodniczącego partii. W wyborach parlamentarnych z 1969, 1972 i 1976 r. był ponownie wybierany do Bundestagu, w swoich ostatnich dwóch kadencjach jako marszałek senior otwierał inauguracyjne posiedzenia izby niższej parlamentu^[1].

Zmarł 5 maja 1977 na niewydolność serca w Bonn. 11 maja 1977 w sali plenarnej niemieckiego Bundestagu odbyła się oficjalna państwowa uroczystość pogrzebowa. Erhard został pochowany na cmentarzu górskim w Gmund am Tegernsee.

Ludwig Erhard był żonaty od 1923 roku z ekonomistką Luise Lotter(inne języki) (1893–1975). Z małżeństwa urodziła się jedna córka Elisabeth Friederike (1925–1996)^[3].

• 1953: Order Zasługi Republiki Federalnej Niemiec
• 1955: Order Zasługi Republiki Włoskiej
• 1959: Bawarski Order Zasługi
• 1961: Wielki Krzyż Orderu Świętego Jakuba od Miecza (Portugalia)
• 1961: Wielki Krzyż Orderu Izabeli Katolickiej (Hiszpania)
• 1977: Wpisany na listę Honorowych obywateli miasta Ulm
• Wielki Krzyż Orderu Słońca Peru

• Ordoliberalizm
• Wirtschaftswunder

• Erwin von Beckerath, Fritz W. Meyer, Alfred Müller-Armack (Hrsg.): Wirtschaftsfragen der freien Welt. [Zum 60. Geburtstag von Bundeswirtschaftsminister Ludwig Erhard]. Knapp, Frankfurt am Main 1957.
• Jan Berwid-Buquoy: Der Vater des deutschen Wirtschaftswunders – Ludwig Erhard. BI-HI-Verlag, Berlin 2004, ISBN 3-924933-06-5.
• Volker Hentschel: Ludwig Erhard. Ein Politikerleben. Olzog, München 1996, ISBN 3-7892-9337-7.
• Christian Gerlach: Ludwig Erhard und die „Wirtschaft des neuen deutschen Ostraums”. Ein Gutachten aus dem Jahre 1941 und Erhards Beratertätigkeit bei der deutschen Annexionspolitik 1938–43. In: Matthias Hamann, Hans Asbeck (Hrsg.): Beiträge zur Geschichte des Nationalsozialismus. Heft 13: Halbierte Vernunft und totale Medizin. ISBN 3-924737-30-4, Verlag Schwarze Risse, Berlin 1997, S. 241–276.
• Karl Hohmann: Ludwig Erhard (1897–1977). Eine Biographie. Bonn 1997 (PDF-Datei, ca. 3 MB).
• Peter Hoeres: Außenpolitik und Öffentlichkeit. Massenmedien, Meinungsforschung und Arkanpolitik in den deutsch-amerikanischen Beziehungen von Erhard bis Brandt. De Gruyter Oldenbourg, München 2013 (Studien zur Internationalen Geschichte, Bd. 32).
• Daniel Koerfer: Kampf ums Kanzleramt – Erhard und Adenauer. DVA(inne języki), Stuttgart 1987, ISBN 3-421-06372-9.
• Alfred CA.C. Mierzejewski Alfred CA.C., Ludwig Erhard., München: Siedler, 2005, ISBN 3-88680-823-8, OCLC 76557463 .
• AndreasA. Metz AndreasA., Die ungleichen Gründerväter: Adenauers und Erhards langer Weg an die Spitze der Bundesrepublik., Konstanz: UVK, 1998, ISBN 3-87940-617-0, OCLC 40551341 .
• Karl Heinz Roth: Das Ende eines Mythos. Ludwig Erhard und der Übergang der deutschen Wirtschaft von der Annexions- zur Nachkriegsplanung (1939 bis 1945). 1. 1939 bis 1943. In: 1999. Zeitschrift für Sozialgeschichte des 20. und 21. Jahrhunderts 10, 1995, Nr. 4, ISSN 0930-9977, S. 53–93.
• Karl Heinz Roth: Das Ende eines Mythos. Ludwig Erhard und der Übergang der deutschen Wirtschaft von der Annexions- zur Nachkriegsplanung (1939 bis 1945). II. 1943 bis 1945. In: 1999. Zeitschrift für Sozialgeschichte des 20. und 21. Jahrhunderts 13, 1998, Nr. 1, ISSN 0930-9977, S. 92–124.
• Bernhard Löffler: Ludwig Erhard. In: Katharina Weigand (Hrsg.): Große Gestalten der bayerischen Geschichte. Herbert Utz Verlag, München 2011, ISBN 978-3-8316-0949-9.