Lizena
Lizena (niem. Lisene) − płaski, pionowy występ w murze zewnętrznym.
Lizena pierwotnie miała znaczenie konstrukcyjne – występowała w miejscu narażonym na działanie rozporu (sił rozpierających), czyli w osiach, w których po stronie pomieszczenia przypadają łuki od sklepień[1]. Lizena różni się od pilastra tym, że nie ma głowicy ani bazy[2]. Układ lizen i rytm podziału pomieszczenia na przęsła zazwyczaj się pokrywa[1].
Lizeny są charakterystyczne dla architektury romańskiej. W okresie wczesnoromańskim (XI–XII wieku) w budownictwie z cegły występuje połączenie wąskich lizen prowadzonych przez całą wysokość budynku[2] z fryzem arkadkowym (arkaturą) u nasady gzymsu wieńczącego[1], z rytmicznym układem wnęk[2] – tzw. układ lombardzki. W architekturze renesansowej i późniejszej lizeny występują również jako element dekoracyjny[2].
Przypisy
- ↑ a b c Sztuka świata. Słownik terminów L-Ż. T. 18. Warszawa: Wydawnictwo Arkady, 2013, s. 26, ISBN 978-83-213-4726-4.
- ↑ a b c d Krystyna Kubalska-Sulkiewicz, Monika Bielska-Łach, Anna Manteuffel-Szarota: Słownik terminologiczny sztuk pięknych. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2007, s. 232, ISBN 978-83-01-12365-9.
Bibliografia
- Witold Szolginia: Architektura. Warszawa: Sigma NOT, 1992, s. 87. ISBN 83-85001-89-1.