Laureaci Nagrody Nobla w dziedzinie fizjologii lub medycyny

Nagroda Nobla w dziedzinie fizjologii lub medycyny (szw. Nobelpriset i fysiologi eller medicin) – nagroda przyznawana corocznie przez Instytut Karolinska za wyjątkowe osiągnięcia naukowe z różnych dziedzin fizjologii lub medycyny.

Jest jedną z pięciu Nagród Nobla ustanowionych w testamencie przez Alfreda Nobla (zm. 1896)^[1]. Jak zapisał on w swoim testamencie, nadzór nad nagrodą sprawuje Fundacja Noblowska, a przyznawana jest ona przez zgromadzenie wybierane przez Instytut Karolinska^[2]. Nazywana potocznie „Nagrodą Nobla z medycyny”, w rzeczywistości była precyzyjnie opisana przez Nobla w jego testamencie jako nagroda z fizjologii lub medycyny. Z tego powodu może być przyznana w każdej ze szczegółowych dziedzin obu tych nauk. Pierwszym laureatem nagrody był Emil Adolf von Behring w 1901 r.

Obecnie Nagroda Nobla może być przyznana za dwie różne prace, ale w sumie liczba nagrodzonych osób nie może przekroczyć trzech. Do 1968 roku regulamin zezwalał na przyznanie nagrody większej liczbie osób, ale nigdy nie zdarzyło się to w praktyce^[3].

Laureaci nagrody są wybierani przez Zgromadzenie Noblowskie Instytutu Karolinska, w skład którego wchodzi 50 profesorów tej instytucji. Ciałem wykonawczym Zgromadzenia jest Komitet Noblowski, który składa się z pięciu członków wybranych przez Zgromadzenie. Nominacja i selekcja kandydatów zaczyna się, we wrześniu roku poprzedzającego nadanie nagrody, przez wysłanie przez Komitet zaproszeń do nominacji do około 3000 profesorów z różnych światowych instytucji naukowych, poprzednich laureatów nagrody i członków Zgromadzenia. Nikt nie może nominować siebie samego. Z końcem stycznia następnego roku upływa termin nominacji, a w lutym Komitet zawęża liczbę nominowanych. Następnie od marca do maja zasięga się opinii wybranych ekspertów, by we wrześniu przedstawić Zgromadzeniu pisemny raport z rekomendowanymi kandydatami. Rekomendacje dyskutuje się na dwóch kolejnych zebraniach Zgromadzenia, które w październiku wybiera ostatecznych laureatów drogą głosowania większościowego. W tym samym miesiącu ogłasza się nazwiska laureatów. Nazwiska nominowanych, jak i nominujących, a także opinie i przebieg wyborów pozostają utajnione (klauzula tajności dotyczy zarówno kontaktów publicznych, jak i prywatnych) przez następne 50 lat^[4].

Każdy laureat otrzymuje medal, dyplom i nagrodę pieniężną, której wysokość jest różna w różnych latach^[5]. W 1901 roku von Behring otrzymał 150 782 korony szwedzkie (SEK)^[6]. W 2023 przyznano nagrodę w wysokości 11 000 000 SEK^[7]. Nagroda jest uroczyście wręczana 10 grudnia w Sztokholmie, w rocznicę śmierci Nobla^[4].

Do 2025 roku włącznie 232 osobom przyznano 116 Nagród Nobla w dziedzinie fizjologii lub medycyny. Nagrody nie przyznano w dziewięciu latach: 1915–1918, 1921, 1925, 1940–1942^[8]. Do 2025 roku nagrodę dostało 14 kobiet^[9]. Najmłodszym laureatem nagrody był nagrodzony w wieku 32 lat Frederick Banting (w roku 1923), a najstarszym, mający 87 lat Peyton Rous (w roku 1966). W 1947 roku nagrodę wspólnie otrzymało małżeństwo Gerty i Carl Cori, a w 2014 roku May-Britt i Edvard Moser^[8].

W 1939 roku jeden z laureatów, Niemiec Gerhard Domagk, nie dostał pozwolenia od rządu Hitlera na odebranie nagrody, podobnie jak Richard Kuhn w 1938 r. i Adolf Butenandt w 1939 r. w dziedzinie chemii. Medal i dyplom, ale nie nagrodę pieniężną, otrzymali oni w późniejszych latach^[8].

Chronologiczna lista laureatów

Rok	Laureat		Kraj rezydencji/narodowość	Uzasadnienie[a]
1901		Behring, Emil Adolf vonEmil Adolf von Behring	Cesarstwo Niemieckie	„za pracę nad terapią surowicą, w szczególności jej stosowania w leczeniu błonicy, która otworzyła nową drogę w dziedzinie nauk medycznych, dając do rąk lekarza zwycięską broń przeciwko chorobie i śmierci”[10]
1902		Ross, RonaldRonald Ross	Wielka Brytania	„za pracę nad malarią, którymi pokazał, jak dostaje się ona do organizmu i tym samym stworzył podstawy dla badań tej choroby i metod jej zwalczania”[11]
1903		Finsen, Niels RybergNiels Ryberg Finsen	Dania	„[za] wkład w leczenie chorób, szczególnie gruźlicy skórnej, skoncentrowanymi promieniami świetlnymi, czym otworzył nową drogę dla nauk medycznych”[12]
1904		Pawłow, IwanIwan Pawłow[b]	Imperium Rosyjskie	„w uznaniu pracy nad fizjologią układu trawiennego, przez co zmieniła i powiększyła się wiedza na temat życiowych aspektów tego tematu”[13]
1905		Koch, RobertRobert Koch	Cesarstwo Niemieckie	„za badania i odkrycia dotyczące gruźlicy”[14]
1906		Golgi, CamilloCamillo Golgi	Włochy	„w uznaniu za pracę nad strukturą układu nerwowego”[15]
		Cajal, Santiago Ramón ySantiago Ramón y Cajal	Hiszpania
1907		Laveran, CharlesCharles Laveran	Francja	„w uznaniu prac nad rolą pierwotniaków w powodowaniu chorób”[16]
1908		Miecznikow, IljaIlja Miecznikow[c]	Imperium Rosyjskie	„w uznaniu pracy nad odpornością”[17]
		Ehrlich, PaulPaul Ehrlich	Cesarstwo Niemieckie
1909		Kocher, Emil TheodorEmil Theodor Kocher	Szwajcaria	„za pracę nad fizjologią, patologią i chirurgią tarczycy”[18]
1910		Kossel, AlbrechtAlbrecht Kossel	Cesarstwo Niemieckie	„w uznaniu wkładu w naszą wiedzę na temat chemii komórki poczynionego w jego pracy nad białkami, włączając w to substancje nukleinowe”[19]
1911		Gullstrand, AllvarAllvar Gullstrand	Szwecja	„za pracę nad dioptryką oka”[20]
1912		Carrel, AlexisAlexis Carrel	Francja	„[za] pracę nad techniką szwu naczyń i transplantacją naczyń krwionośnych i organów”[21]
1913		Richet, CharlesCharles Richet	Francja	„[za] pracę nad anafilaksją”[22]
1914		Bárány, RobertRobert Bárány	Austro-Węgry	„za pracę nad fizjologią i patologią układu przedsionkowego”[23]
1915	nagrody nie przyznano
1916	nagrody nie przyznano
1917	nagrody nie przyznano
1918	nagrody nie przyznano
1919		Bordet, JulesJules Bordet	Belgia	„za odkrycia związane z odpornością”[24]
1920		Krogh, Schack August SteenbergSchack August Steenberg Krogh	Dania	„za odkrycie mięśniowego mechanizmu regulacyjnego kapilar”[25]
1921	nagrody nie przyznano
1922		Hill, Archibald VivianArchibald Vivian Hill	Wielka Brytania	„za odkrycia związane z wytwarzaniem ciepła w mięśniach”[26]
		Meyerhof, Otto FritzOtto Fritz Meyerhof	Niemcy	„za odkrycie ścisłego związku pomiędzy zużyciem tlenu a metabolizmem kwasu mlekowego w mięśniu”[26]
1923		Banting, Frederick GrantFrederick Grant Banting	Kanada	„za odkrycie insuliny”[27]
		Macleod, John James RichardJohn James Richard Macleod	Kanada
1924		Einthoven, WillemWillem Einthoven	Holandia	„za odkrycie zasady elektrokardiogramu”[28]
1925	nagrody nie przyznano
1926		Fibiger, Johannes Andreas GribJohannes Andreas Grib Fibiger	Dania	„za odkrycie Spiroptera carcinoma”[29]
1927		Wagner-Jauregg, JuliusJulius Wagner-Jauregg	Republika Austriacka	„za odkrycie terapeutycznego znaczenia inokulacji malarii w leczeniu porażenia postępującego”[30]
1928		Nicolle, Charles Jules HenriCharles Jules Henri Nicolle	Francja	„za pracę nad tyfusem”[31]
1929		Eijkman, ChristiaanChristiaan Eijkman	Holandia	„za odkrycie witaminy hamującej zapalenie nerwów”[32]
		Hopkins, Frederick GowlandFrederick Gowland Hopkins	Wielka Brytania	„za odkrycie witamin stymulujących wzrost”[32]
1930		Landsteiner, KarlKarl Landsteiner	Republika Austriacka	„za odkrycie ludzkich grup krwi”[33]
1931		Warburg, Otto HeinrichOtto Heinrich Warburg	Niemcy	„za odkrycie natury i zasady działania enzymu oddechowego”[34]
1932		Sherrington, Charles ScottCharles Scott Sherrington	Wielka Brytania	„za odkrycia dotyczące funkcji neuronów”[35]
		Adrian, Edgar DouglasEdgar Douglas Adrian	Wielka Brytania
1933		Morgan, Thomas HuntThomas Hunt Morgan	Stany Zjednoczone	„za odkrycia dotyczące roli chromosomu w dziedziczeniu”[36]
1934		Whipple, George HoytGeorge Hoyt Whipple	Stany Zjednoczone	„za odkrycia związane z leczeniem wątroby w przypadkach anemii”[37]
		Minot, George RichardsGeorge Richards Minot	Stany Zjednoczone
		Murphy, William ParryWilliam Parry Murphy	Stany Zjednoczone
1935		Spemann, HansHans Spemann	Niemcy	„za odkrycie efektu organizatora podczas rozwoju zarodkowego”[38]
1936		Dale, Henry HallettHenry Hallett Dale	Wielka Brytania	„za odkrycie dotyczące chemicznego przekazywania impulsów nerwowych”[39]
		Loewi, OttoOtto Loewi	Austria
1937		Szent-Györgyi, AlbertAlbert Szent-Györgyi[d]	Węgry	„za odkrycia dotyczące biologicznych procesów spalania, ze szczególnym uwzględnieniem witaminy C i przemian fumaranu”[40]
1938		Heymans, Corneille Jean FrançoisCorneille Jean François Heymans	Belgia	„za odkrycie funkcji pełnionej przez zatokę szyjną i kłębek szyjny w regulacji oddychania”[41]
1939		Domagk, GerhardGerhard Domagk	Niemcy	„za odkrycie antybakteryjnych właściwości prontosilu”[42]
1940	nagrody nie przyznano
1941	nagrody nie przyznano
1942	nagrody nie przyznano
1943		Dam, Carl Peter HenrikCarl Peter Henrik Dam	Dania	„za odkrycie witaminy K”[43]
		Doisy, Edward AdelbertEdward Adelbert Doisy	Stany Zjednoczone	„za odkrycie chemicznej natury witaminy K”[43]
1944		Erlanger, JosephJoseph Erlanger	Stany Zjednoczone	„za odkrycia związane z wysoce zróżnicowanymi funkcjami pojedynczych włókien nerwowych”[44]
		Gasser, Herbert SpencerHerbert Spencer Gasser	Stany Zjednoczone
1945		Fleming, AlexanderAlexander Fleming	Wielka Brytania	„za odkrycie penicyliny i jej leczniczego działania w różnych chorobach zakaźnych”[45]
		Chain, Ernst BorisErnst Boris Chain	Wielka Brytania
		Florey, Howard WalterHoward Walter Florey	Australia
1946		Muller, Hermann JosephHermann Joseph Muller	Stany Zjednoczone	„za odkrycie indukcji mutacji za pomocą napromieniowywania promieniami X”[46]
1947		Cori, Carl FerdinandCarl Ferdinand Cori	Stany Zjednoczone	„za odkrycie przebiegu katalitycznej przemiany glikogenu”[47]
		Cori, GertyGerty Cori[e]	Stany Zjednoczone
		Houssay, Bernardo AlbertoBernardo Alberto Houssay	Argentyna	„za odkrycie roli odgrywanej przez hormon przedniego płata przysadki w metabolizmie węglowodanów”[47]
1948		Müller, PaulPaul Müller	Szwajcaria	„za odkrycie wysokiej skuteczności DDT, jako kontaktowego środka trującego przeciwko wielu stawonogom”[48]
1949		Hess, Walter RudolfWalter Rudolf Hess	Szwajcaria	„za odkrycie funkcjonalnej organizacji śródmózgowia, jako ośrodka koordynującego aktywność organów wewnętrznych”[49]
		Moniz, EgasEgas Moniz	Portugalia	„za odkrycie terapeutycznej wartości lobotomii w pewnych psychozach”[49]
1950		Hench, Philip ShowalterPhilip Showalter Hench	Stany Zjednoczone	„za odkrycia dotyczące hormonów kory nadnerczy, ich struktury i działania biologicznego”[50]
		Kendall, Edward CalvinEdward Calvin Kendall	Stany Zjednoczone
		Reichstein, TadeuszTadeusz Reichstein	Szwajcaria  Polska
1951		Theiler, MaxMax Theiler	Południowa Afryka	„za odkrycia związane z żółtą gorączką i jej zwalczaniem”[51]
1952		Waksman, Selman AbrahamSelman Abraham Waksman	Stany Zjednoczone	„za odkrycie streptomycyny, pierwszego antybiotyku skutecznego w zwalczaniu gruźlicy”[52]
1953		Krebs, Hans AdolfHans Adolf Krebs	Wielka Brytania	„za odkrycie cyklu kwasu cytrynowego”[53]
		Lipmann, Fritz AlbertFritz Albert Lipmann	Stany Zjednoczone	„za odkrycie koenzymu A i jego pośredniczącej roli w metabolizmie”[53]
1954		Enders, John FranklinJohn Franklin Enders	Stany Zjednoczone	„za odkrycie zdolności wirusa polio do wzrostu w kulturach różnego rodzaju tkanek”[54]
		Robbins, Frederick ChapmanFrederick Chapman Robbins	Stany Zjednoczone
		Weller, Thomas HuckleThomas Huckle Weller	Stany Zjednoczone
1955		Theorell, Axel Hugo TheodorAxel Hugo Theodor Theorell	Szwecja	„za odkrycia dotyczące natury i działania enzymów oksydacyjnych”[55]
1956		Cournand, André FrédéricAndré Frédéric Cournand	Stany Zjednoczone	„za odkrycia dotyczące cewnikowania serca i patologicznych zmian w układzie krążenia”[56]
		Forssmann, WernerWerner Forssmann	Niemcy Zachodnie
		Richards, Dickinson W.Dickinson W. Richards	Stany Zjednoczone
1957		Bovet, DanielDaniel Bovet	Włochy	„za odkrycia dotyczące syntetycznych związków, które hamują działanie pewnych substancji w organizmie i szczególnie do ich działania na system krwionośny i mięśnie szkieletowe”[57]
1958		Beadle, George WellsGeorge Wells Beadle	Stany Zjednoczone	„za odkrycie, że geny działają poprzez regulowanie określonych wydarzeń chemicznych”[58]
		Tatum, Edward LawrieEdward Lawrie Tatum	Stany Zjednoczone
		Lederberg, JoshuaJoshua Lederberg	Stany Zjednoczone	„za odkrycia dotyczące rekombinacji genetycznej i organizacji materiału genetycznego bakterii”[58]
1959		Kornberg, ArthurArthur Kornberg	Stany Zjednoczone	„za odkrycie mechanizmów biologicznej syntezy kwasów rybonukleinowych i kwasów deoksyrybonukleinowych”[59]
		Ochoa, SeveroSevero Ochoa	Stany Zjednoczone  Hiszpania
1960		Burnet, Frank MacfarlaneFrank Macfarlane Burnet	Australia	„za odkrycie nabytej tolerancji immunologicznej”[60]
		Medawar, Peter BrianPeter Brian Medawar	Wielka Brytania
1961		Békésy, Georg vonGeorg von Békésy	Stany Zjednoczone	„za odkrycie fizycznego mechanizmu stymulacji wewnątrz ślimaka”[61]
1962		Crick, Francis Harry ComptonFrancis Harry Compton Crick	Wielka Brytania	„za odkrycie dotyczące struktury molekularnej kwasów nukleinowych i jej znaczenia w przekazywaniu informacji w substancjach ożywionych”[62]
		Watson, James DeweyJames Dewey Watson	Stany Zjednoczone
		Wilkins, Maurice Hugh FrederickMaurice Hugh Frederick Wilkins	Wielka Brytania  Nowa Zelandia
1963		Eccles, John CarewJohn Carew Eccles	Australia	„za odkrycia dotyczące mechanizmów jonowych zaangażowanych w pobudzanie i inhibicję peryferyjnych i centralnych części błony komórkowej nerwów”[63]
		Hodgkin, Alan LloydAlan Lloyd Hodgkin	Wielka Brytania
		Huxley, Andrew FieldingAndrew Fielding Huxley	Wielka Brytania
1964		Bloch, KonradKonrad Bloch	Stany Zjednoczone	„za odkrycia dotyczące mechanizmu i regulacji metabolizmu cholesterolu i kwasów tłuszczowych”[64]
		Lynen, FeodorFeodor Lynen	Niemcy Zachodnie
1965		Jacob, FrançoisFrançois Jacob	Francja	„za odkrycia dotyczące genetycznej kontroli enzymów i syntezy wirusów”[65]
		Lwoff, AndréAndré Lwoff	Francja
		Monod, JacquesJacques Monod	Francja
1966		Rous, PeytonPeyton Rous	Stany Zjednoczone	„za odkrycie wirusów indukujących powstawanie guzów”[66]
		Huggins, Charles BrentonCharles Brenton Huggins	Stany Zjednoczone	„za odkrycia dotyczące leczenia hormonalnego raka prostaty”[66]
1967		Granit, RagnarRagnar Granit	Szwecja  Finlandia	„za odkrycia dotyczące podstawowych fizjologicznych i chemicznych procesów widzenia w oku”[67]
		Hartline, Haldan KefferHaldan Keffer Hartline	Stany Zjednoczone
		Wald, GeorgeGeorge Wald	Stany Zjednoczone
1968		Holley, Robert W.Robert W. Holley	Stany Zjednoczone	„za interpretację kodu genetycznego i jego funkcji w syntezie białka”[68]
		Khorana, Har GobindHar Gobind Khorana	Stany Zjednoczone
		Nirenberg, Marshall W.Marshall W. Nirenberg	Stany Zjednoczone
1969		Delbrück, MaxMax Delbrück	Stany Zjednoczone	„za odkrycia dotyczące mechanizmów replikacji i struktury genetycznej wirusów”[69]
		Hershey, Alfred D.Alfred D. Hershey	Stany Zjednoczone
		Luria, Salvador E.Salvador E. Luria	Stany Zjednoczone
1970		Axelrod, JuliusJulius Axelrod	Stany Zjednoczone	„za odkrycia dotyczące humoralnych transmiterów w zakończeniach nerwowych i mechanizmu ich przechowywania, uwalniania i inaktywacji”[70]
		Euler, Ulf vonUlf von Euler	Szwecja
		Katz, BernardBernard Katz	Wielka Brytania
1971		Sutherland Jr., Earl W.Earl W. Sutherland Jr.	Stany Zjednoczone	„za odkrycia dotyczące mechanizmu działania hormonów”[71]
1972		Edelman, Gerald M.Gerald M. Edelman	Stany Zjednoczone	„za odkrycia dotyczące chemicznej struktury przeciwciał”[72]
		Porter, Rodney R.Rodney R. Porter	Wielka Brytania
1973		Frisch, Karl vonKarl von Frisch	Niemcy Zachodnie	„za odkrycia dotyczące organizacji i wywoływania jednostkowych i społecznych wzorców zachowań”[73]
		Lorenz, KonradKonrad Lorenz	Austria
		Tinbergen, NikolaasNikolaas Tinbergen	Wielka Brytania
1974		Claude, AlbertAlbert Claude	Belgia	„za odkrycia dotyczące strukturalnej i funkcjonalnej organizacji komórki”[74]
		Duve, Christian deChristian de Duve	Belgia
		Palade, George E.George E. Palade	Stany Zjednoczone
1975		Baltimore, DavidDavid Baltimore	Stany Zjednoczone	„za odkrycia dotyczące interakcji pomiędzy wirusami indukującymi powstawanie guzów a genetycznym materiałem komórki”[75]
		Dulbecco, RenatoRenato Dulbecco	Stany Zjednoczone
		Temin, Howard MartinHoward Martin Temin	Stany Zjednoczone
1976		Blumberg, Baruch S.Baruch S. Blumberg	Stany Zjednoczone	„za odkrycia dotyczące nowych mechanizmów tworzenia i rozprzestrzeniania się chorób zakaźnych”[76]
		Gajdusek, D. CarletonD. Carleton Gajdusek	Stany Zjednoczone
1977		Guillemin, RogerRoger Guillemin	Stany Zjednoczone	„za odkrycia dotyczące produkcji hormonów peptydowych w mózgu”[77]
		Schally, AndrewAndrew Schally	Polska  Stany Zjednoczone
		Yalow, RosalynRosalyn Yalow	Stany Zjednoczone	„za rozwinięcie radioimmunologicznej metody oznaczania hormonów peptydowych”[77]
1978		Arber, WernerWerner Arber	Szwajcaria	„za odkrycie enzymów restrykcyjnych i ich zastosowania w genetyce molekularnej”[78]
		Nathans, DanielDaniel Nathans	Stany Zjednoczone
		Smith, Hamilton O.Hamilton O. Smith	Stany Zjednoczone
1979		Cormack, Allan M.Allan M. Cormack	Stany Zjednoczone	„za rozwój tomografii komputerowej”[79]
		Hounsfield, Godfrey N.Godfrey N. Hounsfield	Wielka Brytania
1980		Benacerraf, BarujBaruj Benacerraf	Stany Zjednoczone	„za odkrycia dotyczące determinowanych genetycznie struktur na powierzchni komórek, które regulują odpowiedzi immunologiczne”[80]
		Dausset, JeanJean Dausset	Francja
		Snell, George D.George D. Snell	Stany Zjednoczone
1981		Sperry, Roger W.Roger W. Sperry	Stany Zjednoczone	„za odkrycia dotyczące funkcjonalnej specjalizacji półkul mózgowych”[81]
		Hubel, David H.David H. Hubel	Stany Zjednoczone	„za odkrycia dotyczące przekazywania informacji w układzie wzrokowym”[81]
		Wiesel, Torsten N.Torsten N. Wiesel	Szwecja
1982		Bergström, Sune K.Sune K. Bergström	Szwecja	„za odkrycie dotyczące prostaglandyn i spokrewnionych z nimi związków aktywnych biologicznie”[82]
		Samuelsson, Bengt I.Bengt I. Samuelsson	Szwecja
		Vane, John R.John R. Vane	Wielka Brytania
1983		McClintock, BarbaraBarbara McClintock	Stany Zjednoczone	„za odkrycie ruchomych elementów genetycznych”[83]
1984		Jerne, Niels K.Niels K. Jerne	Dania	„za teorie dotyczące specyficzności w rozwoju i kontroli układu immunologicznego i odkrycia zasad produkcji przeciwciał monoklonalnych”[84]
		Köhler, GeorgesGeorges Köhler	Niemcy Zachodnie
		Milstein, CésarCésar Milstein	Wielka Brytania  Argentyna
1985		Brown, Michael S.Michael S. Brown	Stany Zjednoczone	„za odkrycia dotyczące regulacji metabolizmu cholesterolu”[85]
		Goldstein, Joseph L.Joseph L. Goldstein	Stany Zjednoczone
1986		Cohen, StanleyStanley Cohen	Stany Zjednoczone	„za odkrycia czynników wzrostu”[86]
		Levi-Montalcini, RitaRita Levi-Montalcini	Włochy  Stany Zjednoczone
1987		Tonegawa, SusumuSusumu Tonegawa	Japonia	„za odkrycie genetycznego podłoża generacji różnorodności przeciwciał”[87]
1988		Black, James W.James W. Black	Wielka Brytania	„za odkrycie ważnych zasad leczenia farmakologicznego”[88]
		Elion, Gertrude B.Gertrude B. Elion	Stany Zjednoczone
		Hitchings, George H.George H. Hitchings	Stany Zjednoczone
1989		Bishop, J. MichaelJ. Michael Bishop	Stany Zjednoczone	„za odkrycie komórkowego pochodzenia retrowirusowych onkogenów”[89]
		Varmus, Harold E.Harold E. Varmus	Stany Zjednoczone
1990		Murray, Joseph E.Joseph E. Murray	Stany Zjednoczone	„za odkrycia dotyczące transplantacji narządów i komórek w leczeniu ludzkich chorób”[90]
		Thomas, E. DonnallE. Donnall Thomas	Stany Zjednoczone
1991		Neher, ErwinErwin Neher	Niemcy	„za odkrycia dotyczące funkcji pojedynczych kanałów jonowych w komórkach”[91]
		Sakmann, BertBert Sakmann	Niemcy
1992		Fischer, Edmond H.Edmond H. Fischer	Stany Zjednoczone  Szwajcaria	„za odkrycia dotyczące fosforylacji białek, jako biologicznego mechanizmu regulatorowego”[92]
		Krebs, Edwin G.Edwin G. Krebs	Stany Zjednoczone
1993		Roberts, Richard J.Richard J. Roberts	Wielka Brytania	„za odkrycie genów nieciągłych”[93]
		Sharp, Phillip A.Phillip A. Sharp	Stany Zjednoczone
1994		Gilman, Alfred G.Alfred G. Gilman	Stany Zjednoczone	„za odkrycie białek G i roli tych białek w przekazywaniu sygnału w komórkach”[94]
		Rodbell, MartinMartin Rodbell	Stany Zjednoczone
1995		Lewis, Edward B.Edward B. Lewis	Stany Zjednoczone	„za odkrycia dotyczące kontroli genetycznej wczesnego rozwoju zarodkowego”[95]
		Nüsslein-Volhard, ChristianeChristiane Nüsslein-Volhard	Niemcy
		Wieschaus, Eric F.Eric F. Wieschaus	Stany Zjednoczone
1996		Doherty, Peter C.Peter C. Doherty	Australia	„za odkrycia dotyczące specyficzności komórkowej odporności immunologicznej”[96]
		Zinkernagel, Rolf M.Rolf M. Zinkernagel	Szwajcaria
1997		Prusiner, Stanley B.Stanley B. Prusiner	Stany Zjednoczone	„za odkrycie prionów – nowego biologicznego podłoża infekcji”[97]
1998		Furchgott, Robert F.Robert F. Furchgott	Stany Zjednoczone	„za odkrycia dotyczące tlenku azotu, jako cząsteczki sygnałowej w układzie krwionośnym”[98]
		Ignarro, Louis J.Louis J. Ignarro	Stany Zjednoczone
		Murad, FeridFerid Murad	Stany Zjednoczone
1999		Blobel, GünterGünter Blobel	Stany Zjednoczone	„za odkrycie, że białka są wyposażone w sekwencje sygnalne, które zawiadują ich transportem i lokalizacją komórkową”[99]
2000		Carlsson, ArvidArvid Carlsson	Szwecja	„za odkrycia dotyczące przekazywania sygnału w układzie nerwowym”[100]
		Greengard, PaulPaul Greengard	Stany Zjednoczone
		Kandel, Eric R.Eric R. Kandel	Stany Zjednoczone
2001		Hartwell, Leland H.Leland H. Hartwell	Stany Zjednoczone	„za odkrycia kluczowych regulatorów cyklu komórkowego”[101]
		Hunt, TimTim Hunt	Wielka Brytania
		Nurse, Paul M.Paul M. Nurse	Wielka Brytania
2002		Brenner, SydneySydney Brenner	Wielka Brytania	„za odkrycia dotyczące genetycznej regulacji rozwoju organów i programowanej śmierci komórki”[102]
		Horvitz, Howard RobertHoward Robert Horvitz	Stany Zjednoczone
		Sulston, John E.John E. Sulston	Wielka Brytania
2003		Lauterbur, PaulPaul Lauterbur	Stany Zjednoczone	„za odkrycia dotyczące obrazowania rezonansu magnetycznego”[103]
		Mansfield, PeterPeter Mansfield	Wielka Brytania
2004		Axel, RichardRichard Axel	Stany Zjednoczone	„za odkrycia związane z receptorami węchowymi i organizacją układu węchowego”[104]
		Buck, Linda B.Linda B. Buck	Stany Zjednoczone
2005		Marshall, Barry J.Barry J. Marshall	Australia	„za odkrycie bakterii Helicobacter pylori i jej roli w zapaleniu błony śluzowej żołądka i chorobie wrzodowej”[105]
		Warren, J. RobinJ. Robin Warren	Australia
2006		Fire, Andrew Z.Andrew Z. Fire	Stany Zjednoczone	„za odkrycie interferencji RNA – wyciszania genów przez dwuniciowe RNA”[106]
		Mello, Craig C.Craig C. Mello	Stany Zjednoczone
2007		Capecchi, Mario R.Mario R. Capecchi	Stany Zjednoczone	„za odkrycia zasad rządzących wprowadzaniem specyficznych modyfikacji genowych w myszach z użyciem embrionalnych komórek macierzystych”[107]
		Evans, Martin J.Martin J. Evans	Wielka Brytania
		Smithies, OliverOliver Smithies	Stany Zjednoczone
2008		Hausen, Harald zurHarald zur Hausen	Niemcy	„za odkrycie, że wirus brodawczaka ludzkiego powoduje raka szyjki macicy”[108]
		Barré-Sinoussi, FrançoiseFrançoise Barré-Sinoussi	Francja	„za odkrycie ludzkiego wirusa niedoboru odporności”[108]
		Montagnier, LucLuc Montagnier	Francja
2009		Blackburn, ElizabethElizabeth Blackburn	Stany Zjednoczone  Australia[f]	„za odkrycie, jak chromosomy są chronione przez telomery i telomerazę”[109]
		Greider, CarolCarol Greider	Stany Zjednoczone
		Szostak, JackJack Szostak	Stany Zjednoczone  Wielka Brytania
2010		Edwards, RobertRobert Edwards	Wielka Brytania	„za opracowanie metody zapłodnienia in vitro”[110]
2011		Steinman, RalphRalph Steinman	Kanada	„za odkrycie komórki dendrytycznej i jej roli w odporności nabytej”[111]
		Beutler, BruceBruce Beutler	Stany Zjednoczone	„za odkrycia dotyczące aktywacji odporności wrodzonej”[111]
		Hoffmann, JulesJules Hoffmann	Luksemburg
2012		Gurdon, JohnJohn Gurdon	Wielka Brytania	„za odkrycie, że dorosłe komórki można przeprogramować tak, by stały się one komórkami pluripotentnymi”[112]
		Yamanaka, Shin’yaShin’ya Yamanaka	Japonia
2013		Rothman, JamesJames Rothman	Stany Zjednoczone	„za odkrycia dotyczące maszynerii regulującej transport pęcherzykowy – główny system transportowy w naszych komórkach”[113]
		Schekman, RandyRandy Schekman	Stany Zjednoczone
		Südhof, ThomasThomas Südhof	Niemcy
2014		O’Keefe, JohnJohn O’Keefe	Stany Zjednoczone  Wielka Brytania	„za odkrycia dotyczące komórek mózgowych odpowiadających za system orientacji w przestrzeni”[114]
		Moser, May-BrittMay-Britt Moser	Norwegia
		Moser, EdvardEdvard Moser	Norwegia
2015		Youyou, TuTu Youyou	Chiny	„za odkrycia dotyczące nowej terapii malarii”[115]
		Campbell, William C.William C. Campbell	Irlandia	„za odkrycia dotyczące nowej terapii infekcji spowodowanych przez pasożytnicze nicienie”[108]
		Ōmura, SatoshiSatoshi Ōmura	Japonia
2016		Ōsumi, YoshinoriYoshinori Ōsumi	Japonia	„za odkrycia mechanizmów autofagii”[116]
2017		Hall, Jeffrey C.Jeffrey C. Hall	Stany Zjednoczone	„za odkrycia mechanizmów molekularnych kontrolujących rytm dobowy”[117]
		Rosbash, MichaelMichael Rosbash	Stany Zjednoczone
		Young, Michael W.Michael W. Young	Stany Zjednoczone
2018		Allison, James P.James P. Allison	Stany Zjednoczone	„za odkrycie terapii przeciwnowotworowej poprzez hamowanie negatywnej regulacji immunologicznej”[118]
		Honjo, TasukuTasuku Honjo	Japonia
2019		Kaelin Jr., WilliamWilliam Kaelin Jr.	Stany Zjednoczone	„za odkrycie jak komórki wyczuwają i dostosowują się do dostępności tlenu”[119]
		Ratcliffe, PeterPeter Ratcliffe	Wielka Brytania
		Semenza, Gregg L.Gregg L. Semenza	Stany Zjednoczone
2020		Alter, HarveyHarvey Alter	Stany Zjednoczone	„za odkrycie wirusa zapalenia wątroby typu C”[120]
		Houghton, MichaelMichael Houghton	Wielka Brytania
		Rice, Charles M.Charles M. Rice	Stany Zjednoczone
2021		Julius, DavidDavid Julius	Stany Zjednoczone	„za odkrycia receptorów temperatury i dotyku”[121]
		Patapoutian, ArdemArdem Patapoutian	Liban  Stany Zjednoczone
2022		Pääbo, SvanteSvante Pääbo	Szwecja	„za odkrycia dotyczące genomów wymarłych homininów i ewolucji człowieka”[122]
2023		Karikó, KatalinKatalin Karikó	Węgry	„za odkrycia dotyczące modyfikacji zasad nukleozydowych, które umożliwiły opracowanie skutecznych szczepionek mRNA przeciwko COVID-19”[123]
		Weissman, DrewDrew Weissman	Stany Zjednoczone
2024		Ambros, VictorVictor Ambros	Stany Zjednoczone	„za odkrycie mikroRNA i jego roli w postranskrypcyjnej regulacji genów”[124]
		Ruvkun, GaryGary Ruvkun	Stany Zjednoczone
2025		Brunkow, MaryMary Brunkow	Stany Zjednoczone	„za odkrycia dotyczące obwodowej tolerancji immunologicznej”[125]
		Ramsdell, FredFred Ramsdell	Stany Zjednoczone
		Sakaguchi, ShimonShimon Sakaguchi	Japonia

• All Nobel Laureates in Physiology or Medicine. Nobel Foundation. [dostęp 2024-04-20]. (ang.).
• Winners of the Nobel Prize for Physiology or Medicine, [w:] Encyclopædia Britannica [dostęp 2024-04-20]  (ang.).

Zobacz multimedia związane z tematem: Laureaci Nagrody Nobla w dziedzinie fizjologii lub medycyny

• Oficjalna strona internetowa Fundacji Noblowskiej (ang.)