Javier Milei

Javier Milei

Javier Milei (2025)
Data i miejsce urodzenia	22 października 1970 Buenos Aires
59. Prezydent Argentyny
Okres	od 10 grudnia 2023
Przynależność polityczna	Partia Libertariańska
Wiceprezydent	Victoria Villarruel
Poprzednik	Alberto Fernández
Odznaczenia
Multimedia w Wikimedia Commons
Wiadomości w Wikinews

Javier Gerardo Milei (ur. 22 października 1970 w Buenos Aires) – argentyński ekonomista, komentator polityczny, publicysta, wykładowca akademicki i polityk, członek Izby Deputowanych w latach 2021–2023, prezydent Argentyny od 2023.

W 2025 został umieszczony przez magazyn „Time” na liście 100 najbardziej wpływowych ludzi na świecie^[1].

Urodził się w stołecznym Buenos Aires^[2], w dzielnicy Palermo(inne języki)^[3]. Studiował teorię ekonomii na Universidad de Belgrano(inne języki), którą ukończył w 1993 roku, uzyskując tytuł magistra w Instytucie Rozwoju Ekonomicznego i Społecznego z jedną z najlepszych średnich ocen na roku (9,43 na 10)^[4]. Następnie pracował jako adiunkt na Uniwersytecie w Buenos Aires oraz Universidad Argentina de la Empresa(inne języki), gdzie od 2000 roku wykładał mikroekonomię, makroekonomię, teorię wzrostu gospodarczego, teorię monetarną, finanse oraz matematykę. Wykładał zarówno na uczelniach argentyńskich, jak i zagranicznych. Specjalizuje się w tematyce związanej ze wzrostem gospodarczym. Następnie wykładał w Instituto de Desarrollo Económico y Social, a na Universidad Torcuato Di Tella(inne języki) uzyskał drugi tytuł magistra ekonomii^[5][4].

Opublikował przeszło 50 artykułów naukowych, jak również kilka książek, w tym Política Económica Contrarreloj, Lecturas de Economía en tiempos del kirchnerismo i El retorno al Sendero de la Decadencia Argentina^[6].

Następnie pracował jako ekonomista dla HSBC oraz funduszy emerytalnych. Potem został zatrudniony jako główny ekonomista w firmie Estudio Broda^[4].

Jego popularność została zapoczątkowana przez częste występy w mediach krajowych, w których zaczął się pojawiać jako komentator gospodarczy^[7]. Pierwszego wywiadu telewizyjnego udzielił 29 kwietnia 2015. Podczas debat telewizyjnych żywiołowo argumentował i rzeczowo przedstawiał swoje poglądy. Nie stronił od inwektyw, np. mówiąc do dyskutanta „Ty ośle!”. Jego występy telewizyjne były określane nie tylko jako merytoryczne, ale także jako dobra rozrywka, co przyciągało widzów. W 2018 roku zajął 43. miejsce na liście 100 najbardziej wpływowych Argentyńczyków^[8].

Wykorzystując rozpoznawalność, zaangażował się w życie polityczne. 22 października 2020 ogłosił publicznie, że startuje w wyborach do Izby Deputowanych oraz że zaczyna zbierać podpisy, aby założyć własną partię – Partię Libertariańską. Podczas kampanii wyborczej Milei regularnie wychodził na „spacery dla wolności”, rozmawiał ze spotkanymi ludźmi i, używając megafonu, nawoływał do obniżenia podatków, ograniczenia wydatków rządowych oraz ograniczenia roli państwa. Wygłaszał na bazarach małe wykłady z ekonomii, tłumacząc ludziom mechanizmy powstawania inflacji oraz szkodliwość deficytu finansów publicznych^[9]. Jednocześnie zadeklarował, że jeśli zostanie wybrany, nie będzie pobierał pensji deputowanego^[10].

Jego polityczni oponenci rozpoczęli negatywne kampanie skierowane przeciwko Milei, w których przedstawiali go jako „szaleńca”, „niebezpiecznego faszystę” oraz „nowego Hitlera”. W tym samym czasie Horacio Rodríguez Larreta(inne języki) – do 2019 roku przewodniczący partii Juntos por el Cambio(inne języki) oraz późniejszy kandydat na prezydenta w wyborach 2023 – próbował przekupić Milei kwotą 300 tys. dolarów amerykańskich, aby zakończył karierę polityczną^[10].

Ostatecznie jego prawicowa koalicja La Libertad Avanza(inne języki) otrzymała 17 proc. poparcia (trzeci wynik w kraju), dzięki czemu Milei uzyskał mandat do Izby Deputowanych z okręgu Buenos Aires, gdzie zasiadał w latach 2021–2023^[11][12][10].

W dniu ogłoszenia wyników do Izby Deputowanych – w których Milei uzyskał mandat – ogłosił, że zamierza startować w wyborach prezydenckich w 2023 roku. Jako swojego wiceprezydenta wskazał Victorię Villarruel. Milei ponownie wychodził na ulice, aby spotykać się z przypadkowymi przechodniami. Prowadził kampanię wyborczą opartą na radykalnej krytyce państwa^[13]. Zaczął występować z piłą łańcuchową, która miała symbolizować chęć przycięcia rozrośniętego aparatu państwa^[14]. Zaproponował radykalny program: likwidację banku centralnego i dolaryzację gospodarki, redukcję wydatków budżetowych o 15% PKB, deregulację i obniżenie podatków^[13]. Podczas kampanii został oskarżany o wygłaszanie obraźliwych uwag pod adresem społeczności LGBT poprzez np. porównywanie homoseksualizmu do uprawiania seksu ze zwierzętami^[15].

W sierpniu 2023 uzyskał najlepszy wynik w prawyborach prezydenckich, pokonując w głosowaniu tak kandydata rządzącej peronistowskiej lewicy, jak i opozycyjnej centroprawicy^[16][17]. W pierwszej turze, która odbyła się 22 października 2023, zdobył 29,98%, przechodząc do drugiej tury razem z Sergio Massą(inne języki), ministrem gospodarki w rządzie Alberto Fernándeza, który zdobył 36,68%^[18][19]. Zwyciężył w drugiej turze wyborów, uzyskując 55,69%. Był to najwyższy wynik w argentyńskich wyborach prezydenckich od 40 lat^[14].

Milei został zaprzysiężony i rozpoczął urzędowanie 10 grudnia 2023^[20][21][14].

20 grudnia 2023 Milei wydał Dekret o Konieczności i Pilności, który dotyczył kompleksowej deregulacji w 366 artykułach. Zgodnie z prawem argentyńskim dekrety prezydenta obowiązują natychmiastowo i pozostają w mocy do czasu odrzucenia ich przez Senat oraz przez Kongres. Później 27 grudnia 2023 zaproponował Ustawę o Fundamentach i Założeniach Wolności Argentyńczyków, która zawierała 664 artykuły, w tym liczne prywatyzacje i deregulacje. Ustawa ta musiała zostać przyjęta przez Kongres, w której Milei nie miał większości. W związku z tym Ustawę odrzucono przy pierwszym podejściu. Prezydent deklarował, że ma przygotowamych kolejnych 2000 projektów legislacyjnych, które czekają na przyjęcie przez nową większość po kolejnych wyborach do Izby Deputowanych. Ostatecznie 27 czerwca 2024 przyjęto okrojoną wersję Ustawy, zawierającą 232 artykuły^[22].

Javier Milei wprowadził szereg radykalnych reform ekonomicznych^[23], obejmujące m.in.: cięcia wydatków socjalnych, a także zamrożenie pensji i masowe zwolnienia w sektorze publicznym^[24]. Działania te początkowo nie wyhamowały postępującego wzrostu inflacji, która tuż po objęciu władzy przez Milei wynosiła 211,4%^[9], wzrosła w połowie 2024 roku do poziomu 263,4%^[25]. Poziom ubóstwa wyniósł przy tym wówczas 16%^[26], a skrajnej biedy – 16,5%^[27]. Później te wskaźniki spadły i według danych UNICEF-u za kadencji Javiera Milei 1,7 mlna dzieci zostało wyciągnięcych z ubóstwa^[28]. Poczynając od kwietnia 2024, inflacja w Argentynie przeszła do tendencji spadkowych, w październiku 2024 obniżając się do poziomu 193%^[29]. Reformy najbardziej dotknęły ludność rdzenną i dzieci, negatywnie rzutując na stan nierówności społecznych i pogłębiając je^[27][26]. W polskich mediach reformy przeprowadzone przez Milei zyskały przydomek „argentyńskiej terapii szokowej”^[30][31][32].

Dane państwowego urzędu statystycznego INDEC(inne języki) wskazują, że inflacja w Argentynie w grudniu 2024 roku wyniosła 2,7% w ujęciu miesięcznym, oraz 117,8% w ujęciu rocznym za cały 2024 rok. Oznacza to, że miesięczna inflacja spadła z poziomu 25% ponad 9-krotnie, a roczna spadła z 211,4% prawie 2-krotnie^[9][33]. W ostatnim kwartale 2024 Argentyna zanotowała pierwszy od sześciu kwartałów wzrost gospodarczy. Był to wzrost o 1,1% kwartał do kwartału, a 0,57% względem początku rządów Prezydenta Milei^[34].

11 lutego 2024 Javier Milei wziął udział w kanonizacji Maríi Antonii de Paz Figueroa, pierwszej w historii świętej pochodzącej z Argentyny^[35]. Po uroczystej kanonizacji spotkał się z papieżem Franciszkiem, którego przeprosił za krytykowanie go podczas kampanii prezydenckiej w 2023 za liberalne poglądy i „promowanie komunizmu” oraz nazywanie papieża „imbecylem”^[36]. Wcześniej nazwał go również „przedstawicielem zła na ziemi”, za co także przeprosił^[37]. Dzień później papież przyjął go na godzinnej audiencji generalnej^[38].

Milei krytykował subsydiowanie mediów przez państwo w celu zyskania przychylności, dlatego zlikwidował państwowe reklamy w mediach^[39].

Po objęciu urzędu Milei zastąpił przychylne środowiskom LGBT Ministerstwo Kobiet, Płci i Różnorodności mniej wpływowym podsekretariatem w Ministerstwie Kapitału Ludzkiego oraz zamknął krajową agencję antydyskryminacyjną. Za prezydentury Milei, doszło do podpalenia czterech lesbijek, za co krytycy środowiska prezydenta obarczyli go odpowiedzialnością^[40].

We wrześniu 2024 Milei wydał dekret, który ograniczył prawo dostępu do informacji publicznej^[41]. Od tego czasu urzędnicy publiczni, w tym Milei, nie mają obowiązku przekazywać do wiadomości opinii publicznej informacji takich jak harmonogramy spotkań czy treść dokumentów służbowych. Przeciwnicy prezydenta wyrazili się krytycznie wobec tej decyzji, określając ją jako ograniczającą wolność prasy i godzącą transparentność działań prezydenta^[42][43].

20 września 2024 Argentyńskie Stowarzyszenie Podmiotów Prasowych (ADEPA), zrzeszające gazety i czasopisma w kraju, oceniło politykę rządu Milei wobec dziennikarzy jako „agresywną”. Dziennikarze z tego stowarzyszenia w publicznym oświadczeniu ostrzegli, że częste negatywne wypowiedzi prezydenta o mediach^[44] „otwierają drzwi do przemocy fizycznej”^[45][46].

Rok 2024 Argentyna zakończyła z nadwyżką budżetową, a w drugiej połowie roku płace realne zaczęły rosnąć oraz odsetek ludzi żyjących w ubóstwie zaczął spadać^[9].

Według sondażu ze stycznia 2025 poparcie prezydenta wynosiło 65 proc. (ok. 10 pkt. proc. więcej niż w drugiej turze wyborów), choć do tego czasu nie spełnił swoich obietnic wyborczych o uwolnieniu ceny peso oraz zliberalizowaniu prawa handlu międzynarodowego^[9].

Jest libertarianinem, określa się także mianem anarchokapitalisty^[47] oraz zwolennika austriackiej szkoły ekonomii^[48].

Domaga się dolaryzacji argentyńskiej gospodarki, zlikwidowania Banku Centralnego czy legalizacji handlu organami. Odwołuje się do utrwalonej w argentyńskiej pamięci zbiorowej nostalgii za dobrobytem z XIX wieku^[49]. W kwestiach społecznych opowiada się m.in. przeciw aborcji, eutanazji i edukacji seksualnej^[50]. Porównywany jest z politykami takimi jak Jair Bolsonaro oraz, ze względu na swoje poglądy, jak i liczne kontrowersje, nazywany jest „argentyńskim Donaldem Trumpem”^[51][52][53].

Javier Milei przeszedł głęboką ewolucję poglądów na gospodarkę. Rozpoczynał jako postkeynesista wierzący w aktywną rolę państwa w gospodarce. Następnie ewoluował w kierunku ekonomii neoklasycznej, by ostatecznie pod wpływem lektury dzieł Murraya Rothbarda, Ludwiga von Misesa i Fredricha Augusta von Hayeka, stać się zwolennikiem austriackiej szkoły ekonomii^[54].

Jego ojcem jest Norberto Horacio, który był kierowcą autobusu, a następnie przedsiębiorcą. Jego matką Alicia Luján Lucich, która zajmowała się prowadzeniem domu. Ma jedną siostrę o imieniu Karina, która jest od niego młodsza o dwa lata^[55]. Jest kawalerem^[56].

W latach 1983–1989 był bramkarzem juniorskiej drużyny Chacarita Juniors, z którą awansował do czwartej ligi argentyńskiej^[57].

Był wokalistą zespołu rockowego Everest^[58][55].

Jest miłośnikiem zwierząt, w szczególności psów^[8]. Jest posiadaczem pięciu mastifów angielskich, nazwanych na cześć ekonomistów, których podziwia, w tym Miltona Friedmana i Murraya Rothbarda^[59].

• Order Wolności (Ukraina, 2024)^[60]

• Philip Bagus: Era Mileia. Argentyna na nowej ścieżce. Wyd. Wydanie pierwsze. Wrocław: Instytut Ludwiga von Misesa, 2025, s. 268. ISBN 978-83-65086-55-6. OCLC 1528931384.