PL EN DE FR ES IT PT RU JA ZH NL UK TR KO CS SV AR VI FA ID HU RO NO FI

Heloiza

Knownlyx archive imageTen artykuł dotyczy postaci historycznej. Zobacz też: Heloiza – imię.
Heloiza
Ilustracja
Ilustracja przedstawiająca Heloizę (1836)
Data urodzenia

ok. 1098

Data i miejsce śmierci

16 maja 1164
Ferreux-Quincey

Miejsce pochówku

Cmentarz Père-Lachaise

ksieni Parakleta
Okres sprawowania

1129-1164

Wyznanie

katolicyzm

Kościół

rzymskokatolicki

Inkardynacja

benedyktynki

Śluby zakonne

ok. 1118

Knownlyx archive image Multimedia w Wikimedia Commons
Knownlyx encyclopedia image
Heloiza i Abelard

Heloiza (łac. Heloisa, fr. Héloïse; ur. ok. 1098, zm. 16 maja 1164 w Ferreux-Quincey) – francuska zakonnica, ksieni klasztoru Parakleta. Znana z romantycznego związku z filozofem Piotrem Abelardem i udziału w jego burzliwych losach. Abelard i Heloiza pozostawili po sobie obszerny zbiór Listów(inne języki), Heloiza jest także współautorką dzieła Problemata Heloisae. Jako przełożona Argenteuil i ksieni klasztoru Parakleta zasłynęła dużymi zdolnościami administracyjnymi i wielką pobożnością. Matka Astrolabiusza.

Życiorys

Urodziła się około 1098 roku[1] jako córka Hersenty[2]. Podstawowe wykształcenie odebrała w szkole klasztornej w Argenteuil[3]. Następnie studiowała sztuki wyzwolone oraz teologię w szkole katedralnej Notre-Dame, dzięki protekcji swojego wuja Fulberta, który był kanonikiem paryskim[3]. W XII wieku była to sytuacja niespotykana, by w kobieta uczyła w tej szkole[4].

Prawdopodobnie właśnie wówczas poznała Piotra Abelarda[4], który się w niej zakochał[5]. Aby się do niej zbliżyć, Piotr poprosił Fulberta o możliwość zamieszkania u niego, wymawiając się kosztami, które dezorganizują jego pracę wykładowcy[6]. Kanonik zgodził się na tę propozycję oddając swoją siostrzenicę pod jego opiekę[6]. Heloiza była bardzo zadowolona z tego faktu, odwzajemniając uczucia Abelarda[7]. Wtedy zaczęła powstawać korespondencja między kochankami[8]. Fulbert długo nie chciał wierzyć plotkom na temat romansu siostrzenicy z profesorem, dopóki nie przyłapał ich in flangranti[9]. Piotr został przez niego wyrzucony z domu i ponownie zamieszkał niedaleko szkoły, gdzie nadal uczył[10]. Heloiza nadal się z nim spotykała, ukrywając to przed Fulbertem, a wkrótce potem dowiedziała się, że jest w ciąży[11]. Około 1118 roku[12] w Le Pallet urodził się ich syn, Piotr Astrolabiusz[11].

Gdy jej wuj się o tym dowiedział wpadł we wściekłość, wobec czego Abelard (obawiając się o swoje życie), przybył do kanonika i okazał skruchę, a także obiecał naprawić wyrządzoną krzywdę[13]. Postanowił ożenić się z Heloizą, prosząc jednocześnie by małżeństwo zostało utrzymane w tajemnicy[14]. W tym celu udał się do Le Pellet, jednak ku jego zdumieniu, Heloiza odmówiła wyjścia za niego za mąż[15]. Stwierdziła, że małżeństwo będzie końcem jego kariery filozoficznej, której nie chciała go pozbawiać[16]. Ponadto nawoływała (nie tylko Piotra) do zachowywania celibatu wśród duchownych czy filozofów[17]. Ostatecznie jednak doszło do ślubu, który został zawarty w Paryżu, jednak Fulbert nie dotrzymał obietnicy o zachowaniu małżeństwa w tajemnicy i rozgłosił nowinę[18]. Aby zaprzeczyć tym wiadomościom, Piotr wysłał Heloizę do klasztoru w Argenteuil, gdzie miała zostać nowicjuszką[19]. Po kastracji Piotra[20], za jego radą, pozostała w klasztorze, a około 1118 roku złożyła profesję zakonną[21].

Około 1128 roku, została wypędzona z klasztoru razem ze swoimi współsiostrami, dzięki działaniom opata Sugera, który chciał aby Argenteuil ponownie przeszło pod kuratelę opactwa Saint-Denis[22]. Aby zapobiec tułaczce, rok później Abelard zaprosił Heloizę i kilka innych mniszek do klasztoru Parakleta, który im ofiarował[23]. Zostało to później potwierdzone przez Innocentego II[23]. Heloiza nawiązała wówczas korespondencję z Piotrem[24] i została wybrana przeoryszą i ksieni[25]. Abelard przesłał jej regułę zakonną przeznaczoną dla kobiet, hymny na różne okresy liturgiczne oraz rozważania teologiczne o które prosiła[26]. Paraklet znajdował się pod opieką między innymi hrabiego Szampanii Tybalda II oraz arcybiskupa Sens Henryka Dzika(inne języki), którzy, dzięki działaniom Heloizy, oddawali dziesięcinę na klasztor, by zapobiec ubóstwu mniszek[27]. Darowiznę przekazał także król Ludwik VI[28]. Około 1143/1144 roku Heloiza poprosiła opata w Cluny, Piotra Czcigodnego, aby ten przyjął syna do zakonu[29].

Zmarła 16 maja 1164 w klasztorze Parakleta[30]. Początkowo została tam pochowana[1], jednak później szczątki jej i Piotra Abelarda zostały przeniesione na cmentarz Père-Lachaise[4].

Odniesienia w kulturze

Przypisy

  1. ↑ a b Héloïse, [w:] Encyclopædia Britannica [dostęp 2025-11-21] (ang.).
  2. ↑ Pernoud 1992 ↓, s. 39.
  3. ↑ a b Pernoud 1992 ↓, s. 38.
  4. ↑ a b c Pernoud 1992 ↓, s. 40.
  5. ↑ Pernoud 1992 ↓, s. 43.
  6. ↑ a b Pernoud 1992 ↓, s. 44.
  7. ↑ Pernoud 1992 ↓, s. 45.
  8. ↑ Pernoud 1992 ↓, s. 45-46.
  9. ↑ Pernoud 1992 ↓, s. 49-50.
  10. ↑ Pernoud 1992 ↓, s. 50.
  11. ↑ a b Pernoud 1992 ↓, s. 51.
  12. ↑ Cook 1999 ↓, s. 1.
  13. ↑ Pernoud 1992 ↓, s. 53.
  14. ↑ Pernoud 1992 ↓, s. 54.
  15. ↑ Pernoud 1992 ↓, s. 55.
  16. ↑ Pernoud 1992 ↓, s. 56-57.
  17. ↑ Pernoud 1992 ↓, s. 58-59.
  18. ↑ Pernoud 1992 ↓, s. 62.
  19. ↑ Pernoud 1992 ↓, s. 63.
  20. ↑ Pernoud 1992 ↓, s. 63-65.
  21. ↑ Pernoud 1992 ↓, s. 69-70.
  22. ↑ Pernoud 1992 ↓, s. 117.
  23. ↑ a b Pernoud 1992 ↓, s. 119.
  24. ↑ Pernoud 1992 ↓, s. 124-125.
  25. ↑ Pernoud 1992 ↓, s. 128.
  26. ↑ Pernoud 1992 ↓, s. 144.
  27. ↑ Pernoud 1992 ↓, s. 148-149.
  28. ↑ Pernoud 1992 ↓, s. 149.
  29. ↑ Cook 1999 ↓, s. 6.
  30. ↑ Pernoud 1992 ↓, s. 184.
  31. ↑ Abelard i Heloiza w bazie IMDb (ang.)
  32. ↑ In extremis (sztuka), [w:] Encyklopedia teatru polskiego.

Bibliografia

Content available under CC BY-SA 4.0.

Source: Wikipedia.