Hans Bothmann

Hans Bothmann

SS-Hauptsturmführer
Pełne imię i nazwisko	Hans Johann Bothmann
Data i miejsce urodzenia	11 listopada 1911 Lohe
Data i miejsce śmierci	4 kwietnia 1946 Heide
Przebieg służby
Formacja	Sicherheitspolizei Schutzstaffel
Stanowiska	komendant obozu zagłady w Chełmnie nad Nerem
Główne wojny i bitwy	II wojna światowa
Odznaczenia
Multimedia w Wikimedia Commons

Hans Johann Bothmann (ur. 11 listopada 1911 w Lohe, zm. 4 kwietnia 1946 w Heide) – niemiecki zbrodniarz nazistowski, SS-Hauptsturmführer, komendant obozu zagłady Kulmhof w Chełmnie nad Nerem.

Syn rolnika, Hermanna Bothmanna i Wilhelminy Stahmer^[1]. Uczęszczał do szkoły powszechnej w rodzinnej miejscowości, a następnie ukończył gimnazjum w Bad Segeberg^[1]. W 1938 roku wziął ślub z Edith Steinecker, miał dwójkę dzieci^[1].

W 1933 roku dołączył do Schutzstaffel, a od 1935 roku był członkiem NSDAP^[2][1]. Od maja do września 1934 roku służył w Reichsarbeitsdienst, następnie od września 1934 do listopada 1934 roku był członkiem Leibstandarte Adolf Hitler^[1]. W latach 1935–1937 pracował w Gestapo w Berlinie. W marcu 1939 roku został awansowany do stopnia SS-Untersturmführera, a w listopadzie 1940 roku do stopnia SS-Obersturmführera^[1]. W 1940 roku w stopniu Kriminalkommissara pracował w Gestapo w Lipsku. Pod koniec 1941 lub na początku 1942 roku został przeniesiony do służby w Poznaniu^[1].

W marcu 1942 roku zastąpił Herberta Langego na stanowisku komendanta obozu zagłady w Chełmnie nad Nerem^[3][4][1]. Jego zastępcą był początkowo Herbert Otto, a następnie Albert Plate^[5]. Według niektórych relacji podczas pełnienia przez niego funkcji komendanta wśród załogi doszło do rozluźnienia dyscypliny, sam Bothmann miał wielokrotnie upijać się podczas służby^[2], a w jego kwaterze miały odbywać się libacje alkoholowe i orgie z udziałem niemieckich kobiet^[6][7]. Posiadał także sześciopokojowe mieszkanie w Poznaniu^[5].

Osobiście brał udział w mordowaniu Żydów w obozie i podczas transportów^[8][9], był także jednym z członków załogi odpowiedzialnych za wygłoszenie powitalnego przemówienia do Żydów przybywających do obozu przed pałacem w Chełmnie^[10]. Prawdopodobnie był także odpowiedzialny za utworzenie w obozie komanda rzemieślników, którzy mieli naprawiać i przerabiać przedmioty odebrane ofiarom obozu, sam także brał udział w rabunku tychże przedmiotów^[11]. Wiosną 1942 roku skontaktował się z nadleśniczym Heinzem Mayem, zamawiając u niego nasiona drzew, które miały zostać wykorzystane do ukrycia masowych grobów na terenie Lasu Rzuchowskiego^[12][13].

We wrześniu 1942 roku został awansowany do stopnia SS-Hauptsturmführera^[1]. Na początku 1943 roku nadzorował likwidację obozu i zacieranie śladów jego działalności^[6]. Po likwidacji obozu w kwietniu 1943 roku jako dowódca oddziału 85 członków załogi obozu został przydzielony do 7 Ochotniczej Dywizji Górskiej SS „Prinz Eugen” i służył w Jugosławii^[14][15].

Na początku 1944 roku nakazano mu powrócić do Chełmna i reaktywować działalność obozu^[16][17], co stało się w marcu^[18] lub kwietniu^[19] 1944 roku. W reaktywowanym obozie Bothmann ponownie objął funkcję komendanta^[20]. Jego zastępcą mianowany został Walter Piller^[19]. Wówczas także osobiście brał udział w mordowaniu Żydów uwięzionych w obozie, miał wykazywać się szczególną brutalnością i okrucieństwem^[21][22].

Od sierpnia 1944 roku nadzorował ostateczną likwidację obozu^[23], przedłużał ją, chcąc uniknąć wysłania na front^[24]. W nocy z 17 na 18 stycznia 1945 roku rozkazał Williemu Lenzowi rozstrzelać ostatnią grupę żydowskich więźniów przetrzymywanych w obozie^[25][26][27]. Brał udział w pościgu za uciekającym Mordechajem Żurawskim^[26][28]. Po podjęciu przez więźniów buntu i zabiciu przez nich Lenza nakazał następnie podpalenie spichlerza, w którym przebywali Żydzi^[29]. O poranku 18 stycznia nakazał spalić wszystkie dokumenty obozowe, po czym wraz z załogą obozu opuścił Chełmno, udając się w kierunku Poznania^[29][30].

Następną noc spędził w Koninie, próbując skontaktować się z Ottonem Bradfischem z łódzkiego gestapo. W dalszej kolejności skontaktował się z Ernstem Damzogiem, który nakazał mu stawić się w Poznaniu^[31]. Następnie przedostał się w okolice Piły i Wałcza, pełniąc funkcję oficera kontaktowego między Sicherheitspolizei (Sipo) a Heinrichem Himmlerem^[32]. Przed końcem wojny został przydzielony do służby w Sipo we Flensburgu^[32].

4 kwietnia 1946 roku został aresztowany przez Brytyjczyków i uwięziony w Heide, gdzie tego samego dnia powiesił się w swojej celi^[32][33]. Został schwytany dzięki informacjom, które Brytyjczycy uzyskali od Zofii Szacownej z Chełmna, którą Bothmann zatrudnił jako pomoc domową dla niego i swojej żony^[32].

Został odznaczony Krzyżem Zasługi Wojennej II (1943) i I klasy z mieczami (1944)^[1].

• ShmuelS. Krakowski ShmuelS., Chelmno: A Small Village in Europe: The First Nazi Mass Extermination Camp, Jerusalem: Yad Vashem, 2009, ISBN 978-965-308-332-5 .
• PatrickP. Montague PatrickP., Chelmno and the Holocaust: The History of Hitler’s First Death Camp, University of North Carolina Press, 2012, ISBN 978-0-8078-3527-2 .
• SebastianS. Różycki SebastianS., BartłomiejB. Grzanka BartłomiejB., AgnieszkaA. Nieradko AgnieszkaA., Obóz zagłady Kulmhof, Warszawa–Chełmno nad Nerem: Wydział Geodezji i Kartografii Politechniki Warszawskiej, 2021, ISBN 978-83-946085-5-2 .