Gomphurus
| Gomphurus | |||
| Needham, 1901[1][2] | |||
.jpg.html) Gomphurus dilatatus | |||
| Systematyka | |||
| Domena | |||
|---|---|---|---|
| Królestwo | |||
| Typ | |||
| Gromada | |||
| Podgromada | |||
| Rząd | |||
| Infrarząd | |||
| Nadrodzina |
Gomphoidea | ||
| Rodzina | |||
| Podrodzina | |||
| Plemię | |||
| Rodzaj |
Gomphurus | ||
| Typ nomenklatoryczny | |||
|
Gomphus vastus Walsh, 1862 | |||
| Synonimy | |||
| |||
| Gatunki | |||
| |||
Gomphurus – rodzaj ważek z rodziny gadziogłówkowatych (Gomphidae)[1].
Rozmieszczenie geograficzne
Rodzaj obejmuje gatunki występujące w Ameryce Północnej – w Kanadzie, USA i Meksyku[3].
Systematyka
Takson Gomphurus wprowadził (jako podrodzaj rodzaju Gomphus) w 1901 roku amerykański entomolog i limnolog James George Needham[2][4]. Autor zaliczył do podrodzaju cztery gatunki: G. ventricosus, G. amnicola (obecnie Stylurus amnicola[1]), G. scudderi (obecnie Stylurus scudderi[1]) i G. vastus, nie wskazał jednak gatunku typowego[2]. W 1903 roku Needham wyznaczył na gatunek typowy Gomphus dilatatus Rambur, 1842[4][5], ale w 1934 roku Cowley zmienił go na Gomphus vastus Walsh, 1862[6][7]. W 1983 roku Louton na podstawie badań larw podniósł Gomphurus do rangi rodzaju[8], ale nie wszyscy autorzy to zaakceptowali[7][9]. Status Gomphurus jako rodzaju potwierdziły w 2017 roku badania filogenetyki molekularnej[9]. Obecnie do rodzaju zaliczanych jest 13 gatunków[1].
Etymologia
Gomphurus: rodzaj Gomphus, gr. γόμφος gomphos „śruba używana w budownictwie okrętowym lub do innych celów”[10][11]; -ουρος -ouros „-ogoniasty, -ogonowy”[10] (od οὐρά oura „ogon”[10][12]; w entomologii dotyczy odwłoka[10]). Nazwa rodzajowa prawdopodobnie odnosi się do maczugowatego odwłoka u tych ważek[10].
Podział systematyczny
Do rodzaju należą następujące gatunki[1]:
- Gomphurus crassus (Hagen in Selys, 1878)
- Gomphurus dilatatus (Rambur, 1842)
- Gomphurus externus (Hagen in Selys, 1858)
- Gomphurus fraternus (Say, 1840)
- Gomphurus gonzalezi (Dunkle, 1992)
- Gomphurus hybridus (Williamson, 1902)
- Gomphurus lineatifrons (Calvert, 1921)
- Gomphurus lynnae (Paulson, 1983)
- Gomphurus modestus (Needham, 1942)
- Gomphurus ozarkensis (Westfall, 1975)
- Gomphurus septima (Westfall, 1956)
- Gomphurus vastus (Walsh, 1862)
- Gomphurus ventricosus (Walsh, 1863)
Przypisy
- ↑ a b c d e f Paulson, D., Schorr, M., Abbott, J., Bota-Sierra, C., Deliry, C., Dijkstra, K.-D. & Lozano, F. (koordynatorzy), World Odonata List [online], OdonataCentral, University of Alabama, 2025 [dostęp 2025-10-21] (ang.).
- ↑ a b c J.G. Needham, Cornelius Betten, Aquatic insects in the Adirondacks, „Bulletin of the New York State Museum”, 9 (47), 1901, s. 446 (ang.).
- ↑ wynik wyszukiwania: Gomphurus, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species [online] [dostęp 2025-10-21] (ang.).
- ↑ a b Henrik Steinmann: World Catalogue of Odonata Vol. II Anisoptera. Nowy Jork, Berlin: Walter de Gruyter, 1997, s. 111, seria: Animal Kingdom: A Compilation and Characterization of Recent Animal Groups.
- ↑ J.G. Needham, Part 3. Life Histories of Odonata, suborder Zygoptera, [w:] praca zbiorowa, Aquatic insects in New York state, „Bulletin of the New York State Museum”, 68, 1903, s. 265–266 (ang.).
- ↑ J. Cowley, Changes in the generic names of the Odonata, „The Entomologist”, 67, Simpkin, Marshall & Company, 1934, s. 251 (ang.).
- ↑ a b Rosser W. Garrison, Natalia von Ellenrieder, Jerry A. Louton, Dragonfly Genera of the New World: An illustrated and annotated key to the Anisoptera, Baltimore: The Johns Hopkins University Press, 2006, s. 106, ISBN 0-8018-8446-2 (ang.).
- ↑ J.A. Louton, The larva of Gomphurus ventricosus (Walsh), and comments on relationships within the genus (Anisoptera: Gomphidae), „Odonatologica”, 12 (1), 1983, s. 83–86 (ang.).
- ↑ a b Jessica L. Ware, Erik Pilgrim, Michael L. May, Thomas W. Donnelly, Kenneth Tennessen, Phylogenetic relationships of North American Gomphidae and their close relatives, „Systematic Entomology”, 42 (2), 2017, s. 347–358, DOI: 10.1111/syen.12218, PMID: 30147221, PMCID: PMC6104399 (ang.).
- ↑ a b c d e Heinrich Fliedner, Ian Endersby, The Scientific Names of North American Dragonflies, Montmorency, Victoria, Australia: Busybird Publishing, 2019, s. 155, ISBN 978-1-925949-08-7 (ang.).
- ↑ Edmund C. Jaeger, Source-book of biological names and terms, wyd. 3, rewizja 2, Springfield: Charles C. Thomas, 1959, s. 112, OCLC 11069271 (ang.).
- ↑ Edmund C. Jaeger, Source-book of biological names and terms, wyd. 3, rewizja 2, Springfield: Charles C. Thomas, 1959, s. 276, OCLC 11069271 (ang.).