Głębia dzwonu

Głębia dzwonu

Klokkedybet

ilustracja wg rysunku Lorenza Frølicha
Autor	Hans Christian Andersen
Typ utworu	baśń literacka
Wydanie oryginalne
Miejsce wydania	Kopenhaga
Język	duński
Data wydania	grudzień 1856
Wydawca	C.C. Lose(inne języki) & Delbanco
Pierwsze wydanie polskie
Data wydania polskiego	1931
Wydawca	Wydawnictwo Jakuba Mortkowicza
Przekład	Stefania Beylin
Multimedia w Wikimedia Commons

Głębia dzwonu (duń. Klokkedybet) – baśń literacka autorstwa Hansa Christiana Andersena, wydana po raz pierwszy w Kopenhadze w grudniu 1856 roku.

Miejscem akcji utworu jest rodzinna miejscowość pisarza Odense, zaś przestrzeń akcji stanowi toń rzeki Odense Å i nieistniejący średniowieczny klasztor. Nawiązując do wierzeń ludowych, pisarz wprowadził postać wodnika^[1].

Andersenowska baśń literacka pt. Głębia dzwonu (duń. Klokkedybet) powstała w okresie romantyzmu. Pierwszy raz opublikowało ją wydawnictwo C.C. Lose(inne języki) & Delbanco w Kopenhadze w grudniu 1856 roku na łamach Folkekalender for Danmark. 1857 (strony 110–113) z trzema ilustracjami anonimowego autorstwa^[2].

Baśń była trzykrotnie wznawiana za życia Andersena. 15 maja 1858 roku ukazał się w Kopenhadze wydany przez wydawnictwo C.A. Reitzels(inne języki) zbiór Nowe Bajki i Opowieści. Pierwsza Seria. Druga Kolekcja. 1858 (duń. Nye Eventyr og Historier. Første Række. Anden Samling. 1858). W tomiku, obok Głębi dzwonu, znalazły się też baśnie literackie: Biegacze (duń. Hurtigløberne) i Córka króla moczarów (duń. Dynd-Kongens Datter)^[3]. 12 grudnia 1867 roku wydawnictwo C.A. Reitzels, na stałe związane z Andersenem, wydało baśń w antologii Femten Eventyr og Historier z ilustracjami Lorenza Frølicha^[4]. Ostatni raz za życia pisarza Głębia dzwonu opublikowana została 10 grudnia 1870 roku w tomie Eventyr og Historier. Tredie Bind^[5]. W katalogu dzieł Hansa Christiana Andersena autorstwa B.F. Nielsena(inne języki) baśń ma numer 761; identyfikator wg Centrum Hansa Christiana Andersena(inne języki) w Odense – 124^[2].

Baśń została przetłumaczona na szereg języków europejskich, m.in. na: angielski, niemiecki, esperanto i rosyjski^[6][7][8].

Pierwsze tłumaczenie Głębi dzwonu na język polski, autorstwa Stefanii Beylin, ukazało się w 1931 roku. Antologię Baśnie w sześciu tomach wydało warszawskie wydawnictwo Jakuba Mortkowicza^[9]. Drugie tłumaczenie z oryginału w języku duńskim opublikowała w 2006 roku andersenolożka Bogusława Sochańska. Trzytomową antologię Baśnie i opowieści wydało poznańskie wydawnictwo Media Rodzina^[1].

Streszczenia dokonano na podstawie wersji duńskiej z wydania z 1858 roku oraz polskiego tłumaczenia B. Sochańskiej.

Z toni rzeki Odense Å rozlega się dźwięk „bim-bom”, znany wszystkim dzieciom z Odense. Rzeka płynie obok ogrodów, pod mostkami i przy młynie, a jej brzegi porastają trzciny, pałki wodne i stare wierzby. Po jednej stronie znajdują się dzikie łąki i mokradła, po drugiej ogrody. Najgłębsze miejsce w rzece znajduje się naprzeciw dawnego klasztoru i nazywane jest „głębią dzwonu” (duń. Klokkedybet). W tym miejscu mieszka wodnik, duch rzeki, który śpi w dzień, a wychodzi nocą przy blasku gwiazd i księżyca. Jest bardzo stary i prowadzi samotne życie. Jedynym jego towarzyszem jest wielki, stary dzwon z dawnego kościoła św. Albana. Kościół i wieża już nie istnieją, lecz dzwon wciąż pamięta dawne czasy. Pewnego wieczoru dzwon urwał się i wpadł do rzeki. Ludzie sądzą, że jego podwodny dźwięk zapowiada śmierć. W rzeczywistości dzwon opowiada różne historie, żeby wodnik nie czuł się samotnie. Dzwon jest bardzo stary, lecz przy wodniku wydaje się być dzieckiem^[1][10].

Dzwon opowiada o królu Knudzie, który rządzi surowo i nakłada ciężkie podatki, przez co zraża do siebie lud. Poddani buntują się, chwytają za broń i przepędzają króla jak zwierzynę. Król ucieka do kościoła (duń. Sankt Albani Kirke) i barykaduje się wewnątrz. Rozwścieczony tłum gromadzi się na zewnątrz i krzyczy. Ptaki krążą wokół wieży i zaglądają do kościoła. Król modli się przed ołtarzem. Jego bracia, Erik i Benedikt, stoją na straży z mieczami. Sługa Blake zdradza króla i wskazuje tłumowi, jak go ugodzić. Knud ginie. Rozlegają się krzyki ludzi i ptaków, a dzwon kościelny zdaje się wszystko rozgłaszać. Wisi wysoko, słyszy i rozumie wiatr oraz język ptaków. Niesie wieści, słowa i westchnienia świata. Nie wytrzymuje ciężaru tej wiedzy, pęka i wpada do rzeki. Tam wszystko opowiada wodnikowi. Tak naprawdę to powietrze chłonie i przekazuje wszystko, niesie świadectwo ludzkich myśli i czynów ku wieczności^[1][10].

• Ilustracje baśni Głębia dzwonu
• 
• 
• 

• Rękopis baśni (duń.)
• „Głębia dzwonu” (audiobook) na YouTube