Czerwone Gitary

Czerwone Gitary

Koncert Czerwonych Gitar (2023)
Rok założenia	1965
Pochodzenie	Gdańsk  Polska
Gatunek	rock rock and roll bigbit
Aktywność	od 3 stycznia 1965
Powiązania	Pięciolinie
Skład
Jerzy Skrzypczyk Arkadiusz Wiśniewski Mieczysław Wądołowski Marcin Niewęgłowski
Byli członkowie
Seweryn Krajewski, Bernard Dornowski, Krzysztof Klenczon, Ryszard Kaczmarek, Henryk Zomerski, Wojciech Hoffmann, Dominik Kuta, Jan Pospieszalski, Arkadiusz Malinowski, Marek Kisieliński, Dariusz Olszewski, Artur Chyb, Jerzy Kossela, Artur Żurek, Marek Jabłoński
Multimedia w Wikimedia Commons
Cytaty w Wikicytatach
Strona internetowa

Czerwone Gitary – polski zespół instrumentalno-wokalny grający muzykę bigbitową, założony w 1965 w Gdańsku Wrzeszczu.

Swoje największe sukcesy osiągnęli w pierwszych pięciu latach istnienia, a prasa czasem określała ich mianem „polskich Beatlesów” (bądź „Beatlesami Europy Wschodniej”) z uwagi na podobieństwa – m.in. w oryginalnym stylu gry i ekspresji scenicznej – z brytyjską grupą^[1].

Zespół został założony 3 stycznia 1965 w kawiarni „Cristal” w Gdańsku Wrzeszczu przez byłych członków gdańskiego zespołu „Grupa X”, który działał tajnie w innej grupie – Pięciolinie^[2]: Bernarda Dornowskiego, Jerzego Kosselę, Krzysztofa Klenczona i Henryka Zomerskiego, a także Jerzego Skrzypczyka, również z Pięciolinii^[3][4]. Nazwę grupy zaproponował Franciszek Walicki (wybrany na kierownika programowo-artystycznego grupy), a drugą propozycję – Maskotki – wymyślił Jerzy Kossela (kierownik muzyczny formacji)^[5].

Zespół od początku istnienia pracował nad własnym stylem kompozycji, aranżacji i wykonania, co miało wyróżnić go spośród innych wykonawców, z tego powodu odrzucał próby imitowania zagranicznych grup^[6]. Ich twórczość skierowana była głównie do nastoletniego odbiorcy, jednak Krajewski i Klenczon – wraz z rozwojem zespołu wybrani na głównych kompozytorów piosenek grupy – tworzyli utwory również dla starszego pokolenia^[7].

Zespół zagrał pierwszy koncert 15 stycznia 1965 w Klubie Stoczniowców w Elblągu^[8][9][10]. Za promocję grupy odpowiadał Adam Dudziński (kierownik administracyjny grupy), który objął Czerwone Gitary opieką Klubu „Ster”, zapewniając im sprzyjające warunki materialne i rozwojowe^[11]. W grudniu 1965 z zespołu odszedł Henryk Zomerski, a jego miejsce zajął Seweryn Krajewski, który już wcześniej występował gościnnie w zespole^[12]. Na pierwszych plakatach i zdjęciach grupie nie ma sylwetek i nazwisk Seweryna Krajewskiego i Jerzego Skrzypczyka, ponieważ ujawnienie faktu występowania w tzw. zespole big-bitowym było w owym czasie równoznaczne ze skreśleniem obu z listy uczniów szkoły muzycznej^[13]. Dla bezpieczeństwa obaj muzycy występowali pod pseudonimami: Krajewski jako Robert Marczak, a Skrzypczyk jako Jerzy Geret^[14].

W latach 1965–1966 występowali sezonowo m.in. w klubie „Non-Stop” w Sopocie, poza tym grali podczas bali karnawałowych^[15]. Po kilkunastu tygodniach pracy otrzymali propozycję nagrań dla redakcji muzycznej Polskiego Radia, które zrealizowali w lutym i czerwcu 1965; zarejestrowali wówczas piosenki: „Taka jak ty”, „No bo ty się boisz myszy” i „Licz do stu”^[16]. Odbyli także pierwszą trasę koncertową po Polsce; przez trzy miesiące często dawali po dwa koncerty dziennie, zazwyczaj w prymitywnych salach o fatalnym nagłośnieniu, mimo to zgromadzili wokół siebie grono wielbicieli^[17]. Również w 1965 otrzymali zaproszenie na przesłuchania do 3. Krajowego Festiwalu Piosenki Polskiej w Opolu, jednak nie wzięli w nich udziału z uwagi na brak odpowiednich środków finansowych^[18]. W następnym roku wystąpili poza konkursem w koncercie „Popołudnie z młodością” podczas 4. KFPP w Opolu^[19]. Również w 1966 wydali swój debiutancki album pt. To właśnie my, za którego sprzedaż w liczbie 160 tys. egzemplarzy odebrali certyfikat srebrnej płyty w Polsce^[20]. Na płycie umieścili m.in. piosenki „Historia jednej znajomości”, „Matura” i „Mówisz, że kochasz mnie jak nikt”^[21]. W grudniu tego samego roku uczestniczyli w pierwszej edycji konkursu „Gitariada” w Warszawie, a za swój występ zebrali pozytywne recenzje w prasie, radiu i telewizji^[22].

Wraz ze wzrostem popularności Czerwonych Gitar między członkami zespołu zaczęło dochodzić do pierwszych konfliktów, które doprowadziły do rezygnacji Jerzego Kosseli z dalszej współpracy w grudniu 1966, a w kwietniu 1967 formalnie odszedł z formacji^[23]. Pozostali muzycy w maju 1967 nagrali album pt. Czerwone Gitary 2, który rozszedł się w nakładzie 250 tys. sztuk^[24]. W następnym miesiącu wystąpili na 5. KFPP w Opolu z utworami „Co za dziewczyna” i „Stracić kogoś”, za które Krajewski otrzymał Nagrodę Polskiej Federacji Jazzowej za debiut kompozytorski^[19]. W 1968 wydali album pt. Czerwone Gitary 3, za którego sprzedaż w ponad 300 tys. egzemplarzy otrzymali certyfikat złotej płyty w Polsce^[25]. Na longplayu, pierwszym w Polsce wydanym w formie albumu, umieścili m.in. piosenki „Takie ładne oczy”, „W myślach moich Consuelo”, „Jedno jest życie” „Kwiaty we włosach” i „My z XX wieku”^[21]. W tym samym roku za „Takie ładne oczy” otrzymali pierwszą nagrodę Przewodniczącego Komitetu ds. Radia i Telewizji na 6. KFPP w Opolu, a Krajewski otrzymał też wyróżnienie za piosenkę „Gondolierzy znad Wisły”^[19]. Wystąpili także z utworami „Anna Maria” i „Biały krzyż” na 8. Międzynarodowym Festiwalu Piosenki w Sopocie^[24]. Zimą 1968 odbyli trzymiesięczną trasę koncertową po ZSRR^[26], w tym samym roku po raz pierwszy wystąpili w NRD, gdzie stali się sensacją^[27].

W styczniu 1969 otrzymali trofeum na Międzynarodowych Targach Płytowych (MIDEM) w Cannes, przyznawane za największą liczbę sprzedanych płyt w kraju, z którego pochodzi wykonawca; na targach wystąpili z piosenkami: „Anna Maria” w wersji anglojęzycznej i „Jak mi się podobasz”^[28]. Otrzymali nagrodę dla najpopularniejszego zespołu młodzieżowego w Polsce od redakcji tygodnika muzycznego „Billboard”^[25]. W czerwcu za utwór „Biały krzyż” dostali Nagrodę Ministra Kultury i Sztuki na 7. KFPP w Opolu, na którym wystąpili również w konkursie „Premier” z piosenką „Trzymając się za ręce”^[24]. Piosenkę tę wykonali później także na 3. Festiwalu Piosenki Żołnierskiej^[29]. Również w 1969 otrzymali Złoty Mikrofon od Polsko-Amerykańskiej Agencji Artystycznej za „wybitne osiągnięcia muzyczne” i Złotą Kotwicę Sopockiego Lata ’69, czyli pierwszą nagrodę na Festiwalu Zespołów Młodzieżowych w Sopocie^[30]. W tym samym roku wylansowali jeszcze kilka przebojów: „Tak bardzo się starałem”, „Czekam na twój przyjazd” i „Jesień idzie przez park” oraz zostali okrzyknięci najpopularniejszym młodzieżowym zespołem roku^[25]. W okresie od września 1968 do maja 1970 piosenki Czerwonych Gitar zostały wyemitowane 1,1 tys. razy na antenie Polskiego Radia, przy czym największą popularnością cieszyły się utwory: „Tak bardzo się starałem”, „Jesień idzie przez park” i „Powiedz, stary, gdzieś ty był”^[24].

W styczniu 1970 wystąpili w widowisku rewiowym Nasze szaleństwo w Teatrze „Syrena” w Warszawie, w którym wykonali utwory: „Słońce za uśmiech”, „Najpiękniejsze polskie dziewczyny”, „Piosenka warszawskiej ulicy” i „Dwie na jednego”^[31]. W tym samym roku z Czerwonych Gitar odszedł Krzysztof Klenczon, któremu nie podobał się pomysł na zmianę brzmienia zespołu – Seweryn Krajewski chciał, by grupa zaczęła grać muzykę z pogranicza jazzu, soulu i muzyki poważnej^[32]. Pozostali muzycy, już przez dotychczasowego lidera i kierownika muzycznego, nagrali i wydali longplay pt. Na fujarce (1970), który jest uznawany przez niektórych krytyków muzycznych za najlepszy w historii zespołu, jednocześnie był dość chłodno przyjęty przez fanów^[33]. Kontynuowali też karierę w NRD, wydając tam (jako „Rotte Gitarren”) w 1970 singiel z piosenkami „Anna Maria” i „Wenn du Das so willst” („Jeśli tylko chcesz”), a w 1971 – longplay pt. Warszawa stanowiący rozszerzoną wersję albumu Czerwone Gitary 3^[34].

Po odejściu Dominika Konrada ze składu w 1971 pozostali muzycy zaczęli występować jako trio^[35]. Wydali album pt. Spokój serca, który zebrał chłodne recenzje m.in. za wtórność materiału^[36], ale który przyniósł grupie certyfikat złotej płyty za wysoką sprzedaż w Polsce. Z pochodzącym z albumu utworem „Płoną góry, płoną lasy” muzycy wystąpili na 9. KFPP w Opolu, na którym zostali ciepło odebrani przez publiczność^[37]. W tym okresie odnotowali spadek popularności spowodowany zbliżającym się końcem epoki bigbitu^[38]. W 1974 wydali longplay pt. Rytm Ziemi z przebojami „Mam dobry dzień” i „Ciągle pada”^[39].

W kwietniu 1976 nagrali album pt. Dzień jeden w roku zawierający 11 świeckich kolęd (z tekstami częściowo autorstwa Agnieszki Osieckiej), w tym tytułowy singiel z płyty, który stał się przebojem^[40]. W tym samym roku wystąpili na 12. Festiwalu Piosenki Radzieckiej w Zielonej Górze^[41]. W 1977 wydali singiel „Nie spoczniemy”, który stał się przebojem, i longplay pt. Port piratów z przebojami: „Niebo z moich stron” i „Trzecia miłość – żagle”^[39]. W 1979 zagrali serię koncertów w Chicago, a w trakcie pobytu spotkali się z Krzysztofem Klenczonem, który miał zapewnić ich o chęci powrotu do zespołu^[42].

Muzycy w latach 80. porzucili polską estradę na rzecz zagranicznych występów – odbyli trasy koncertowe po ZSRR i NRD oraz grali dla amerykańskiej Polonii^[43]. W 1991 w związku z 25-leciem działalności powrócili z koncertami w Polsce: zagrali m.in. w hali „Spodek” w Katowicach, Operze Leśnej w Sopocie i Sali Kongresowej w Warszawie oraz w Poznaniu, Wrocławiu, Łodzi i Zielonej Górze^[44]. Seweryn Krajewski w 1995 wydał solowy album Koniec, który sygnował nazwą Czerwonych Gitar, a dwa lata później opuścił skład zespołu^[43]. Pozostali muzycy z nowym wokalistą i gitarzystą, Mieczysławem Wądołowskim, w 1999 wydali album pt. ...jeszcze gra muzyka, na którym gościnnie pojawili się Jerzy Kossela i Henryk Zomerski, a wśród piosenek znalazły się m.in. dwa utwory autorstwa Krzysztofa Klenczona^[45].

Zespół w 2005 z okazji jubileuszu 40-lecia wydał album pt. O.K., a z pochodzącym z płyty singlem „Senny szept” zajęli czwarte miejsce na Festiwalu Jedynki w Sopocie. Popularnością cieszył się za to inny utwór z albumu – „Kradniesz mi moje sny”^[46].

Muzycy w 2006 otrzymali Marmurowy Krążek – nagrodę za największą liczbę sprzedanych płyt w historii polskiej fonografii^[3]. Rok później wydali singiel „Wezmę cię ze sobą”. W 2008 nagrali album pt. Herz verschenkt, który ukazał się w następnym roku nakładem niemieckiej wytwórni Sony BMG Deutschland. W 2010 wydali singiel „Lecz tylko na chwilę” i odebrali złotą płytę za sprzedaż albumu O.K.^[3][47].

W 2013 w Warszawie^[48] i w 2014 w Zabrzu^[49] odbyły się pierwsze w historii koncerty Czerwone Gitary Symfonicznie. W grudniu 2014 w Polskim Radiu Rzeszów zespół zagrał koncert Czerwone Gitary Akustycznie – Elektrycznie „Śpiewaj razem z nami”^[50].

Obchody 50-lecia istnienia zespołu przypadające na rok 2015 muzycy zainaugurowali kilkutygodniową trasą po Stanach Zjednoczonych i Kanadzie^[51]. 14 marca w Filharmonii Bałtyckiej w Gdańsku zagrali tzw. Złoty Koncert Jubileuszowy^[52]. Tego samego dnia wydali album pt. Jeszcze raz, na której znalazło się 15 premierowych piosenek, w tym jeden archiwalny utwór Krzysztofa Klenczona^[53]. Album promowali singlami: „Trochę przed wieczorem”^[54], „Coś przepadło”^[55], „Czerwona gitara”^[56], „Jeszcze raz, pierwszy raz^[57]”. 12 czerwca 2015 podczas pierwszego dnia 52. Krajowego Festiwalu Piosenki Polskiej w Opolu Czerwone Gitary odsłoniły swoją gwiazdę w Alei Gwiazd Polskiej Piosenki^[58]. Tego samego dnia zespół wystąpił na Festiwalu „Dozwolone od lat 18" na Stadionie Miejskim we Wrocławiu^[59]. 31 lipca w Operze Leśnej w Sopocie odbyła się jubileuszowa odsłona koncertu Czerwone Gitary Symfonicznie z towarzyszeniem Orkiestry Symfoników Gdańskich. Utwory zespołu wykonali także zaproszeni artyści m.in. Sarsa Markiewicz, Jacek Stachursky i Marcin Kindla^[60]. Tydzień później – 7 sierpnia 2015 – zespół wystąpił podczas 1. Rockblu Przywidz Festiwalu, a wcześniej wziął udział w ceremonii otwarcia Bulwaru Zespołu Czerwone Gitar oraz odsłonięcia Korzeni Rocka – pomnika upamiętniającego gwiazdy polskiego rocka^[61]. 14 sierpnia podczas festiwalu Disco pod Gwiazdami w amfiteatrze w Zielonej Górze, odbył się jubileuszowy występ Czerwonych Gitar z okazji 50-lecia działalności scenicznej. Impreza była transmitowana na antenie Telewizji Polsat^[62]:

 Z tym tematem związana jest kategoria: Piosenki Czerwonych Gitar.

• Jerzy Skrzypczyk (na początku jako Jerzy Geret^[14]) – perkusja, instrumenty klawiszowe^[63], śpiew (od 1965)
• Mieczysław Wądołowski – gitara akustyczna, śpiew (od 1997)
• Arkadiusz Wiśniewski – gitara basowa, śpiew (od 2003)
• Marcin Niewęgłowski – gitara, śpiew (2014–2016, od 2022)

• Jerzy Kossela – gitara, śpiew (1965–1967, 1991–1993, 1999–2015, 2016)
• Bernard Dornowski – śpiew, gitara, gitara basowa (1965–1999)
• Seweryn Krajewski (na początku jako Robert Marczak^[14]) – śpiew, gitara, gitara basowa, instrumenty klawiszowe, skrzypce (1965–1997)
• Henryk Zomerski – instrumenty klawiszowe, gitara basowa, flet^[64], śpiew (1965, 1999–2011)
• Krzysztof Klenczon – śpiew, gitara, akordeon^[65] (1965–1970)
• Dominik Kuta (jako Dominik Konrad) – flet, gitara, śpiew (1970)
• Ryszard Kaczmarek – gitara basowa (1974–1976)
• Jan Pospieszalski – gitara basowa (1977–1979)
• Wojciech Hoffmann – gitara (1997–2000)
• Arkadiusz Malinowski – gitara basowa, śpiew (1999–2003)
• Marek Kisieliński – gitara, instrumenty klawiszowe, śpiew (2004–2013)
• Artur Chyb – gitara (2013–2014)
• Artur Żurek – perkusjonalia, perkusja (2016–2017)^[66]
• Dariusz Olszewski – gitara solowa, śpiew (2000–2004, 2010 – 2022)
• Marek Jabłoński - gitara (2016-2024)

• 1966 – To właśnie my (złota płyta)^[67]
• 1967 – Czerwone Gitary (2)
• 1968 – Czerwone Gitary (3)
• 1970 – Na fujarce
• 1971 – Spokój serca
• 1971 – Consuela (płyta nagrana i wydana w NRD)
• 1974 – Rytm Ziemi^[68]
• 1976 – Dzień jeden w roku
• 1976 – Port piratów
• 1978 – Rote Gitarren (płyta nagrana i wydana w NRD)
• 1999 – ...jeszcze gra muzyka
• 2005 – O.K. (złota płyta)^[47]
• 2009 – Herz verschenkt (płyta nagrana i wydana w Niemczech)
• 2015 – Jeszcze raz^[69]
• 2015 – Symfonicznie

• Bernard Dornowski, Jerzy Kossela, Seweryn Krajewski, Jerzy Skrzypczyk: „Czerwone Gitary” to właśnie my. Tadeusz Sosnowski (oprac.). Polska Oficyna Wydawnicza „BGW”, 1992. ISBN 83-7066-456-3.
• Sławomir Koper, Marek Sierocki: Przeboje PRL. Hity rocka. Wydawnictwo Harde, 2024. ISBN 978-83-8343-354-7.

• Dyskografia – Seweryn Krajewski Fundacja
• Czerwone Gitary w bazie Archiwum Polskiego Rocka
• Oficjalna strona Czerwonych Gitar