PL EN DE FR ES IT PT RU JA ZH NL UK TR KO CS SV AR VI FA ID HU RO NO FI

Clair Obscur: Expedition 33

Clair Obscur: Expedition 33
Producent

Sandfall Interactive

Wydawca

Kepler Interactive(inne języki)

Reżyser

Guillaume Broche

Projektant

Guillaume Broche
Michel Nohra

Artysta

Nicholas Maxson-Francombe

Główny programista

Tom Guillermin

Scenarzysta

Jennifer Svedberg-Yen
Guillaume Broche

Kompozytor

Lorien Testard

Silnik

Unreal Engine 5

Wersja

1.5.0
(12 grudnia 2025) [±]

Data wydania

24 kwietnia 2025

Gatunek

jRPG

Tryby gry

gra jednoosobowa

Wymagania sprzętowe
Platforma

PlayStation 5
Windows
Xbox Series

Knownlyx archive image Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa

Clair Obscur: Expedition 33[a] (wymowa: klɛʁ ɔpskyʁ ɛkspədisjɔ̃ tχɑ̃t tχwa) – komputerowa gra fabularna z 2025 roku wyprodukowana przez francuskie studio Sandfall Interactive(inne języki) i wydana przez Kepler Interactive(inne języki). Fabuła rozgrywa się w świecie dark fantasy stylizowanym na okres belle époque. Gra opowiada historię uczestników Ekspedycji 33, którzy wyruszają w misję zniszczenia Malarki – tajemniczej istoty odpowiedzialnej za coroczny rytuał zwany Gommage. Zjawisko to powoduje znikanie osób, które osiągnęły lub przekroczyły określony wiek – próg ten z każdym rokiem staje się coraz niższy.

Rozgrywka polega na sterowaniu grupą bohaterów z perspektywy trzeciej osoby podczas eksploracji miejsc i walk z przeciwnikami. System walki łączy klasyczne mechaniki turowe z elementami czasu rzeczywistego, takimi jak sekwencje quick time events oraz czasowe akcje bojowe.

Twórcy postawili sobie za cel stworzenie wysokiej jakości gry fabularnej opartej na systemie turowym – z gatunku, który ich zdaniem był zaniedbywany przez wielkie studia deweloperskie. Czerpali inspirację z japońskich produkcji RPG, szczególnie z serii Final Fantasy i Persona. Prace nad grą rozpoczęto na silniku Unreal Engine 4, jednak zespół później przeszedł na Unreal Engine 5, co znacząco poprawiło jakość renderowania.

Clair Obscur: Expedition 33 ukazało się 24 kwietnia 2025 roku na platformach PlayStation 5, Windows oraz Xbox Series X/S. Produkcja spotkała się z bardzo pozytywnym odbiorem krytyków. Do października 2025 roku gra sprzedała się w nakładzie 5 milionów egzemplarzy. Zdobyła też liczne nagrody branżowe, w tym dziewięć nagród (m.in. dla gry roku) na ceremonii rozdania The Game Awards.

Fabuła

Clair Obscur: Expedition 33 rozgrywa się w świecie dark fantasy stylizowanym na belle époque. Przez ostatnie 67 lat mieszkańcy odizolowanej wyspy Lumière co roku doświadczają wydarzenia zwanego „Gommage”, podczas którego istota znana jako Malarka maluje coraz mniejszą liczbę, a wszyscy ludzie w wieku równym tej liczbie lub wyższym znikają. Każdego roku po Gommage Lumière wysyła ekspedycję ochotników na Kontynent, aby pokonać Malarkę, zanim namaluje ona nową liczbę. 33. Ekspedycja to najnowsza wyprawa, która wyrusza w drogę[1][2][3].

Członkowie 33. Ekspedycji to: Gustave, pomysłowy inżynier z mechaniczną ręką; Maelle, najmłodszy członek Ekspedycji i przyrodnia siostra Gustave’a; Lune, błyskotliwa uczona i czarodziejka; oraz Sciel, spokojna i pogodna wojowniczka. Podczas przemierzania kontynentu Ekspedycja spotyka różne inne osoby, w tym: Renoira, starszego mężczyznę kierowanego bezwzględną determinacją; Verso, tajemniczego nieznajomego, który obserwuje Ekspedycję; Monoco, Gestrala mieszkającego na Kontynencie i związanego z Verso; oraz Esquie (Maxence Cazorla), miejscową mityczną istotę również zamieszkującą Kontynent[1][2][3].

Streszczenie

W dniu Gommage 32-letni Gustave żegna się ze swoją dawną ukochaną Sophie. Ta skończyła 33 lata i ginie wraz ze wszystkimi pozostałymi osobami w tym wieku. Mając tylko rok życia przed sobą, Gustave dołącza do 33. Ekspedycji z nadzieją na pokonanie Malarki. Ekspedycję spotyka katastrofa krótko po desancie, gdy śmiałkowie zostają niemal wytępieni przez starego, siwowłosego mężczyznę prowadzącego armię potworów[4]. Po przetrwaniu ataku Gustave’owi udaje się odnaleźć trójkę innych ocalałych: Lune, Maelle i Sciel[4][5]. Maelle nawiedzają halucynacje dotyczące siwowłosego mężczyzny i zamaskowanej dziewczyny; wizje stanowią ostrzeżenie o przyszłej katastrofie. Grupa prosi o pomoc mityczną istotę Esquie, aby przepłynąć przez kolejne morze i dotrzeć do Malarki. Siwowłosy mężczyzna atakuje ponownie, zanim zdążą wyruszyć, a Gustave ginie broniąc Maelle. Mężczyzna o imieniu Verso interweniuje i pozwala reszcie Ekspedycji uciec[4].

Verso dogania grupę, wyjaśniając, że jest ocalałym członkiem pierwszej Ekspedycji, a siwowłosy mężczyzna to Renoir, ich dowódca. Obaj przestali się starzeć po przybyciu na Kontynent. Verso twierdzi, że Renoir uwierzył, iż jego nieśmiertelność została mu dana przez Malarkę i pragnie chronić ją za wszelką cenę. Verso tymczasem zmęczył się swoją nieśmiertelnością i dołącza do grupy. Przepłynąwszy morze i oddawszy hołd Gustave’owi, Ekspedycja rekrutuje przyjaciela Verso, Monoco[6].

Ekspedycja dociera do rezydencji Renoira w Starym Lumière w poszukiwaniu serca Malarki, które muszą zniszczyć, aby wyłączyć barierę ją chroniącą. Verso przyznaje, że jest w rzeczywistości synem Renoira, a zamaskowana dziewczyna ze snów Maelle to jego siostra, Alicia. Po walce Renoir teleportuje rezydencję i serce, udaremniając plan Verso. Lune sugeruje, aby zamiast tego wykuć potężną broń z serc Axonów – niezwykle groźnych pradawnych istot stworzonych przez Renoira, którą wykorzystują do przebicia bariery. Grupa wkracza następnie do Monolitu, zabijając po drodze Renoira, po czym konfrontuje się z Malarką, która okazuje się matką Verso, Aline[7]. Grupie udaje się zabić Aline, wymazując liczbę z Monolitu. Ekspedycja powraca do Lumière w blasku sławy. Verso czyta list od Alicji, w którym okazuje się, że Aline próbowała powstrzymać prawdziwego Renoira, który rzeczywiście był odpowiedzialny za Gommage[7], a liczba na Monolicie była ostrzeżeniem dla tych, którzy mieli umrzeć. Bez ochrony Aline cała populacja Lumière znika, z wyjątkiem Verso[8].

W retrospekcji z właściwej rzeczywistości okazuje się, że Alicia i jej rodzina to Malarze – użytkownicy magii posiadający zdolność tworzenia i zamieszkiwania światów w magicznych Płótnach, mieszkający w Paryżu w 1906 roku. Prawdziwy Verso zginął, ratując Alicję przed pożarem, ona sama zaś została oszpecona i straciła mowę[9]. Opłakując śmierć syna, Aline odziedziczyła Płótno Verso, które zawiera Lumière i „namalowane” kopie Verso, Alicji i Renoira. Prawdziwy Renoir pragnie zniszczyć Płótno, stopniowo usuwając swoje najstarsze dzieła, próbując pomóc Aline w pogodzeniu się ze stratą i sprowadzić małżonkę do domu[9]. Clea, starsza siostra Alicji, radzi jej wejść do Płótna i zniszczyć je, aby przełamać impas, tak aby rodzina mogła skupić się na wojnie z rywalizującą frakcją, Pisarzami[9]. Alicia się zgadza, ale odradza się jako Maelle po tym, jak zostaje przytłoczona mocą Aline[10].

Alicia/Maelle odzyskuje wspomnienia i budzi się w ruinach Lumière. Ponownie łączy się z namalowanym Verso, który próbował wypędzić Aline z Płótna, aby położyć kres swojej nieśmiertelności i znaleźć zapomnienie. W obliczu zagrożenia dla świata Płótna Alicia/Maelle wykorzystuje nowo odkryte moce Malarki, aby wskrzesić Ekspedycję, po czym walczy z ojcem o kontrolę nad Płótnem[7]. Po ostatecznej konfrontacji z Renoirem Alicia powraca do Płótna[11].

Zdając sobie sprawę, że Alicia/Maelle nie planuje opuścić Płótna i w końcu umrze z powodu przedłużającego się pobytu, Verso sięga po ostatni pozostały fragment duszy prawdziwego Verso, próbując go usunąć i tym samym zniszczyć Płótno. Alicia się wtrąca, nalegając, że miałaby lepsze życie w Płótnie[12]. Zakończenia różnią się w zależności od postaci, którą gracz zechce kierować w ostatecznej walce:

  • Jeśli gracz wybierze Alicję, odbudowuje ona Lumière i wskrzesza jego mieszkańców, w tym niechętnego Verso. Postanawia żyć na stałe w Płótnie i zaczyna powoli zanikać[13].
  • Jeśli gracz wybierze Verso, wypędza on Alicję i usuwa fragment swojej duszy, niszcząc Płótno i wszystko wraz z nim. Z powrotem w rzeczywistości Alicia i jej rodzina godzą się ze śmiercią prawdziwego Verso, choć sama Alicia stoi przed niepewną przyszłością[13].

Rozgrywka

Clair Obscur: Expedition 33 to gra fabularna obserwowana z perspektywy trzeciej osoby, wykorzystująca system turowy wzbogacony o elementy czasu rzeczywistego. Gracz kieruje grupą Ekspedycjonistów badających fantastyczny świat. W swojej turze można użyć przedmiotu, wykonać atak wręcz w celu zdobycia punktów umiejętności lub wydać nagromadzone punkty na ataki dystansowe i specjalne umiejętności[14]. Ataki dystansowe wykonuje się poprzez swobodne celowanie, przypominające mechanikę strzelania w strzelankach trzecioosobowych. Używanie umiejętności może być połączone ze zwiększającymi skuteczność quick time eventami[15]. Podczas tur przeciwników gracz może w czasie rzeczywistym unikać ciosów, parować je lub wykonać skok, aby uniknąć obrażeń[16]. Parowanie jest trudniejsze od unikania, ale nagradza gracza punktami umiejętności i daje możliwość kontrataku[17]. System wytrzymałości pozwala na złamanie wrogów, co czasowo ich ogłusza[18]. W miarę postępów wprowadzane są nowe rodzaje ataków i parowań, w tym niszczycielskie ataki gradientowe, kontry gradientowe oraz umiejętności gradientowe. Ich wykorzystanie śledzi wspólny dla całej drużyny wskaźnik, który stopniowo się wypełnia podczas walki[19]. Zarówno Ekspedycjoniści, jak i przeciwnicy mogą nakładać na siebie różne efekty statusu, wzmacniając lub osłabiając skuteczność bojową. Niektórzy wrogowie posiadają swoje słabe punkty lub są podatni na określone ataki żywiołowe[20]. Jeżeli główna drużyna zostanie pokonana, można wezwać rezerwowych bohaterów. Starcie kończy się, gdy jedna ze stron zostanie całkowicie wyeliminowana lub gdy gracz zdecyduje się na ucieczkę[17][21].

Gra oferuje sześcioro unikalnych bohaterów z własnymi drzewami umiejętności, bronią i mechanikami. Magiczka Lune tworzy żywiołowe „Plamy”, które można następnie wykorzystać do wzmocnienia swoich umiejętności. Wprawiona w szermierce Maelle przełącza się między różnymi postawami, które wpływają na jej umiejętności, obrażenia i obronę. Wojowniczka Sciel władająca kosą wykorzystuje magiczne karty do nakładania i kumulowania „Przepowiedni” na wrogach, co stopniowo zwiększa maksymalne obrażenia. Gustave i Verso zadają tym więcej obrażeń, im częściej atakują tego samego przeciwnika. Verso dodatkowo zdobywa rangi „Perfekcji” po udanych atakach – wysokie poziomy Perfekcji znacząco zwiększają jego siłę rażenia. Gestral Monoco potrafi przemieniać się w przeciwników i używać ich zdolności przeciwko nim. Niektóre jego umiejętności są wzmacniane przez „Bestialskie Koło”, które obraca się przy każdym użyciu jego zdolności[22]. Poza eksploracją i walkami drużyna może odpoczywać w obozowisku. Wcielając się w Verso, gracze prowadzą rozmowy z innymi członkami 33. Ekspedycji, rozwijając relacje i odblokowując nowe scenki, umiejętności oraz zadania[23].

Za walki przyznawane są punkty doświadczenia, waluta i ulepszenia. Każdy awans na wyższy poziom daje trzy punkty atrybutów do rozdysponowania między pięć podstawowych statystyk: witalność (maksymalne punkty życia), moc (siłę ataku), zwinność (częstotliwość ataków), obronę (redukcję obrażeń) i szczęście (szansę na trafienie krytyczne)[24]. Umiejętności Ekspedycjonistów można dostosowywać poprzez Pictos – przedmioty dające różnorodne korzyści i poprawiające statystyki. Każda postać może nosić jednocześnie trzy Pictos. Po wielokrotnym użyciu w walce można opanować dany Pictos, odblokowując jego pasywne bonusy (Luminas) dla innych członków drużyny[25]. Każdy bohater dysponuje Punktami Lumina określającymi, w ile Luminas można jednocześnie go wyposażyć. Limit ten rośnie wraz z poziomem doświadczenia, a dodatkowe Punkty Lumina można kolekcjonować jako przedmioty podczas eksploracji – podobnie jak Katalizatory Chroma służące do ulepszania broni w obozie[26][27]. Broń wyższego poziomu zadaje większe podstawowe obrażenia i oferuje dodatkowe korzyści[28].

Mimo liniowej struktury poziomów gracze mogą eksplorować boczne ścieżki, gdzie czekają na nich ukryte zasoby, zadania poboczne, przedmioty kolekcjonerskie, stroje, kupcy zwani Gestralami i opcjonalni bossowie[29]. Na każdym poziomie znajduje się kilka Flag Ekspedycji, przy których można leczyć drużynę, szybko podróżować, uzupełniać przedmioty oraz przydzielać punkty atrybutów i umiejętności. Odpoczynek przy fladze przywraca do życia większość przeciwników[25]. Poziomy łączy mapa świata zwana Kontynentem. W trakcie przygody Ekspedycjoniści spotkają Esquie – mityczną istotę pomagającą w podróżach po Kontynencie[30]. Esquie rozwija nowe umiejętności przemieszczania się, zyskując zdolność pływania, latania i nurkowania[29].

Produkcja

Guillaume Broche
Nicholas Maxson-Francombe
Reżyser gry Guillaume Broche (po lewej) i reżyser artystyczny Nicholas Maxson-Francombe (po prawej)

Pomysł na Clair Obscur zrodził się w 2020 roku podczas pandemii COVID-19, gdy Guillaume Broche(inne języki), pracownik Ubisoftu, zainspirował się swoją ulubioną serią z dzieciństwa – Final Fantasy[31]. Broche zwrócił się o pomoc do znanych mu deweloperów i zamieścił posty na Reddicie, aby móc stworzyć wersję demonstracyjną. Dzięki prezentacji dema pozyskał finansowanie od Kepler Interactive(inne języki), co pozwoliło mu opuścić Ubisoft i założyć studio Sandfall Interactive(inne języki) z podstawowym zespołem około trzydziestu deweloperów, w tym dwunastu byłych współpracowników z Ubisoftu[31][32][33][34][35][36]. Projekt ewoluował organicznie – niektórzy aktorzy głosowi z dema otrzymali bardziej prominentne role, jak Jennifer Svedberg-Yen(inne języki), która z aktorki stała się główną scenarzystką gry. Kompozytora Loriena Testarda odkryto dzięki jego twórczości na SoundCloud[37][38]. Dofinansowanie projektu pozwoliło Sandfall na zatrudnienie około 50 dodatkowych deweloperów dzięki outsourcingowi[32], opłacenie profesjonalnych aktorów głosowych[37][38] oraz nawiązanie współpracy z zewnętrznymi studiami odpowiedzialnymi za animację, kontrolę jakości, dźwięk i lokalizację[39].

Głównym celem Broche’a było stworzenie wysokiej jakości turowej gry RPG – gatunku, który jego zdaniem na Zachodzie był zaniedbywany przez deweloperów AAA[31]. Oprócz Final Fantasy gra Clair Obscur czerpała inspirację z innych japońskich RPG-ów, szczególnie z serii Persona[35]. Broche chwalił przede wszystkim Personę 5 za interfejs użytkownika i „filmową” pracę kamery podczas walk[40]. Do kluczowych inspiracji zaliczył również Lost Odyssey(inne języki) i Blue Dragon – jRPG-i stworzone w ramach starań Microsoftu o wprowadzenie konsol Xbox na rynek japoński – szczególnie za wykorzystanie quick time eventów w walce[41]. Według producenta François Meurisse’a gra czerpała inspirację głównie z Final Fantasy VIII, IX i X od SquareSoft, podczas gdy mechaniki unikania i parowania zostały zainspirowane Sekiro: Shadows Die Twice studia FromSoftware[42].

Projekt rozpoczął się pod nazwą roboczą Project W[43], później – jako We Lost w okresie poszukiwania pomocy na Reddicie. Pierwotny zwiastun przedstawiał steampunkowe środowisko oparte na wiktoriańskiej Anglii z elementami science fiction, postaciami zombie i kosmitami. Po sześciu miesiącach potencjalni inwestorzy zasugerowali Broche’owi, aby „myślał szerzej”, co skłoniło go do całkowitego przepisania narracji, choć zachował niektóre już opracowane postacie. Nowe uniwersum powstało na podstawie cenionego przez Broche’a obrazu przedstawiającego malarkę wchodzącą we własne dzieło oraz krótkiego opowiadania napisanego przez Svedberg-Yen[44].

Pierwotnie prace prowadzono na silniku Unreal Engine 4, później deweloperzy przeszli na Unreal Engine 5, aby wykorzystać jego ulepszenia w renderowaniu i animacji[35][36]. Zmiana była motywowana możliwością zastosowania funkcji Nanite i Lumen, umożliwiających odpowiednio tworzenie zasobów wyższej jakości i bardziej realistyczne oświetlenie[45]. Wdrożenie Lumen wymagało przeprojektowania oświetlenia w większości środowisk[45]. UE5 oferował także lepsze wsparcie dla tworzenia postaci, co pozwoliło zrezygnować z aplikacji Character Creator firmy Reallusion[45]. Deweloperzy wykorzystali gotowe zasoby dla obiektów tła, takich jak skały, co pozwalało skupić się na tworzeniu kluczowych elementów – dużych obiektów robiących wrażenie na graczach[45]. Broche przypisywał prostocie nowoczesnych silników gier wyraźny postęp w scaleniu całego produktu[46].

Gra została ukończona 22 marca 2025 roku – przypadkowo dokładnie 33 dni przed premierą[47]. Łączny budżet produkcji wyniósł prawie 10 milionów dolarów[48].

Ścieżka dźwiękowa

Lorien Testard
Alice Duport-Percier
Lorien Testard (po lewej) był kompozytorem muzyki do gry, Alice Duport-Percier (po prawej) – główną wokalistką

Lorien Testard odpowiadał za kompozycję muzyki do gry; główną wokalistką podczas nagrań była Alice Duport-Percier. Testard wykorzystał w ścieżce dźwiękowej różne motywy przewodnie odpowiadające poszczególnym postaciom i komponował w różnych gatunkach muzycznych[49].

Ścieżka dźwiękowa gry osiągnęła pierwsze miejsce na listach Billboard Classical Albums Chart oraz Classical Crossover Albums Chart w pierwszym tygodniu maja 2025 roku, utrzymując pierwszą pozycję w zestawieniach przez sześć kolejnych tygodni[50][51][52]. Na początku października 2025 roku ogłoszono, że w ciągu 5 miesięcy od premiery gry ścieżka dźwiękowa zgromadziła ponad 333 miliony odtworzeń utworów na cyfrowych platformach muzycznych; spędziła ponad 10 tygodni na pierwszej pozycji na dwóch wspomnianych listach Billboardu; oraz osiągnęła pierwsze miejsce na liście iTunes Top 100 Albums Chart w dziewięciu krajach[53][54][55].

Odbiór

Sprzedaż

Clair Obscur odniosło sukces komercyjny. Do 27 maja 2025 roku sprzedano około 3,3 miliona egzemplarzy[56]; do października tego samego roku łączna sprzedaż osiągnęła pułap 5 milionów kopii[57]. Sukcesu gry pogratulował twórcom ówczesny prezydent Francji Emmanuel Macron[58].

Odbiór we Francji

 Odbiór gry
Recenzje
Publikacja Ocena
Eurogamer 4/5 gwiazdek[59]
GameSpot 9/10[60]
„PC Gamer US” 7/10[61]
Gamekult 9/10[62]
Jeuxvidéo.com 18/20[63]
Gameblog.fr 8/10[64]
Numérama 7/10[65]
JeuxActu 17/20[66]
Oceny z agregatorów
Agregator Ocena
Metacritic

PC: 91/100 (z 60 recenzji)[67]
PS5: 93/100 (z 86 recenzji)[68]
XBX: 91/100 (z 21 recenzji)[69]

OpenCritic

97% (92/100, 192 recenzje)[70]

Clair Obscur: Expedition 33 zostało bardzo dobrze przyjęte przez francuskich krytyków. Benjamin Annequet w recenzji dla internetowego magazynu Jeuxvidéo.com(inne języki) pisał, że „studio z Montpellier udowodniło, że gra wideo o skromnym budżecie może przyćmić największe RPG-i”[63]. Samą zaś grę ocenił jako „fresk równie wspaniały jak obraz Renoira”[63]. Portal Gamekult(inne języki) bez wahania uznał Clair Obscur za arcydzieło i argumentował: „Otrzymujemy tu lekcję mistrzostwa w scenariuszu, wizji artystycznej i złożoności rozgrywki, jakiej rzadko doświadcza się w tego typu grach”[62]. Artykuł w Gameblog.fr(inne języki) przekonywał, że „Clair Obscur to jedna z sensacji roku 2025, to już pewne. […] Od kreatywnej oprawy artystycznej, przez wyrafinowane wybory w rozgrywce, aż po ścieżkę dźwiękową, która już trafiła do wielu playlist na Spotify, Clair Obscur oczarowała swoją publiczność przy minimalnych nakładach”[64].

Gamekult zachwalał wprowadzający do gry rozdział, stawiając go za wzór dla innych gier, „umiejący przykuć uwagę błądzącego umysłu gracza”[62]. Annequet z kolei chwalił aspekt narracyjny utworu: „Clair Obscur: Expedition 33 oferuje dynamiczne tempo narracji, przeplatając mocne zwroty akcji z chwilami zbawiennego wytchnienia”[62]. Julian Madiot w tekście dla portalu L’Internaute przekonywał, że „fabuła jest zdecydowanie jedną z największych zalet tego tytułu”, a gra nie jest wolna od „szokujących” zwrotów akcji oraz zawiera „wciągający świat, który nieustannie chce się odkrywać”[71]. Krytyce podlegała jednak liniowa narracja w grze. Maxime Chao z portalu JeuxActu zwracał uwagę, iż „środowiska, choć piękne, czasem cierpią na brak interakcji i dość płaski, a nawet frustrujący projekt poziomów”, a fragmenty Clair Obscur wykorzystujące mechanikę gier platformowych zostały dodane na siłę[66].

Różnie oceniano mechanikę gry. Maxime Claudel w recenzji dla portalu Numérama twierdził, że zbyt często gra surowo karze gracza za popełnione błędy: „czytelność wzorców ataków pozostawia wiele do życzenia. Do tego dochodzą inne głupie zasady, jak tarcze, które całkowicie anulują obrażenia (i które można kumulować), czy konieczność perfekcyjnego wykonania wszystkich parowań, żeby aktywować kontratak”[65]. Claudel porównywał Clair Obscur na niekorzyść z serią Dark Souls[65]. Inną opinię wyraził Annequet, twierdząc, że to właśnie mechanika gry „stanowi o sile doznania dostarczanego przez tytuł studia z Montpellier”[63]. Florian Reynaud w recenzji dla „Le Monde” przekonywał, że mechanika uników i parowania to „wspaniale satysfakcjonujący dodatek do tradycyjnej recepty japońskich gier RPG, który wymaga nauczenia się partytury każdego przeciwnika, składającej się z sygnałów dźwiękowych i wizualnych oraz niszczycielskich kombinacji”[72]. Annequet podkreślał, że „gdy już opanujemy mechanikę, możemy w pełni wykorzystać wszystkie specyficzne cechy rozgrywki i bez problemu pokonywać napotkanych przeciwników”[63]. Gameblog.fr podobnie pisał, że debata na temat sensowności turowego systemu walki we współczesnych grach fabularnych dzięki Clair Obscur „może nabrać zupełnie nowego wymiaru”[64].

Gameblog.fr podsumowywał, że „Clair Obscur: Expedition 33 to gra ambitna, bardzo ambitna, a czasem może nawet odrobinę za bardzo. Można powiedzieć, że doskonale oddaje swoją nazwę – pełna kontrastów, ale daleka od bycia monochromatyczną”[64].

Odbiór poza Francją

W krajach anglosaskich przeważały pozytywne oceny Clair Obscur. Richard Wakeling z GameSpotu oprócz oprawy graficznej i systemu walki chwalił również obsadę głosową w wersji angielskiej. Zdaniem Wakelinga obsada głosowa (Charlie Cox, Jennifer English, Kirsty Rider, Shala Nyx, Ben Starr, Andy Serkis i inni) sprawiła, że „postacie ożywają z sercem i subtelną powagą. Pomimo fantastycznego otoczenia i surrealistycznych okoliczności, historia i postacie Clair Obscur wydają się autentyczne i wyraźnie ludzkie”[60]. Z kolei James Stephanie Sterling wysoko cenił dopracowany scenariusz:

Każdy scenarzysta gier komputerowych powinien przyjrzeć się fabule Clair Obscur, bo można się z niej wiele nauczyć. Od czasów Nier: Automata nie byłem tak zachwycony scenariuszem gry. Dojrzała we wszystkich właściwych aspektach, poruszająca wiele tematów z różnych perspektyw, pełna naprawdę sympatycznych postaci i głęboko poruszająca – Expedition 33 to arcydzieło narracji i mówię to z pełnym przekonaniem[73].

Różne były natomiast opinie co do zakończenia i toku narracji. Isaiah Colbert z portalu Polygon stwierdził, że: „Ostatni akt Clair Obscur sprawiał wrażenie nieco poszatkowanego, jakby do solidnej podstawy fabularnej doszyto nagle wysoko konceptualną narrację z zupełnie innej historii”[74]. Ed Nightingale w recenzji dla Eurogamera miał jednak inne zdanie, traktując narrację jako zawiłą aż do zakończenia, „gdzie pojawia się najwięcej ważnych momentów fabularnych i wymagających walk, które świetnie wszystko spinają”[59]. Justin Wagner z „PC Gamera” uznał ponadto czas akcji gry za jednocześnie zbyt krótki i jednocześnie zbyt męczący[61]. Odmienną opinię wyraził Nice Reuben z portalu Rock Paper Shotgun, traktując Clair Obscur za dzieło, w które twórcy włożyli serce:

To spektakl, od którego serce aż pęka z emocji. Bez zahamowań i bez wstydu. Duże dzieci oddające się fantazji. Przede wszystkim jednak czuje się, że to coś osobistego. Pełne tych dziwnych pociągnięć pędzla, które bardziej uznane studio mogłoby wymazać[75].

Nagrody

Rok Nagroda Kategoria Wynik Przypisy
2025 World Soundtrack Awards(inne języki) Najlepsza muzyka do gry (Lorien Testard) wygrana [76]
TIGA Awards(inne języki) Najlepsza przygodowa gra akcji nominacja [77][78]
Najlepsza narracja wygrana
Japan Game Awards(inne języki) Nagroda za przełom wygrana [79]
Thailand Game Awards Gra roku wygrana [80]
Najlepsza gra fabularna wygrana
Najlepsza gra na komputery osobiste lub konsole wygrana
Nagroda publiczności wygrana
Golden Joystick Awards Gra Roku wygrana [81][82]
Najlepsza narracja wygrana
Najlepszy projekt wizualny wygrana
Najlepsza ścieżka dźwiękowa wygrana
Najlepsza główna rola kobieca (Jennifer English(inne języki)) wygrana
Najlepsza drugoplanowa rola kobieca (Ben Starr(inne języki)) wygrana
PlayStation Partner Awards 2025 Japan/Asia Nagroda publiczności wygrana [83]
The Game Awards Gra Roku wygrana [84]
Najlepsza reżyseria wygrana
Najlepsza narracja wygrana
Najlepsza reżyseria artystyczna wygrana
Najlepsza ścieżka dźwiękowa (Lorien Testard) wygrana
Najlepsze udźwiękowienie nominacja
Najlepszy występ (Jennifer English(inne języki)) wygrana
Najlepszy występ (Ben Starr(inne języki)) nominacja
Najlepszy występ (Charlie Cox) nominacja
Najlepsza gra fabularna wygrana
Najlepsza gra niezależna wygrana
Najlepszy niezalezny debiut wygrana
Nagroda publiczności nominacja
Grand Game Awards Gra roku wygrana [85]
Nagroda publiczności wygrana
Najlepsza rola drugoplanowa (Kirsty Rider) wygrana
Najlepsza narracja wygrana
Najlepsza muzyka wygrana
Najlepsza reżyseria wygrana
Najlepsza reżyseria artystyczna wygrana
Najlepsza gra fabularna wygrana
Najlepsza ścieżka dźwiękowa („Une vie à peindre”) wygrana
Postać roku (Gustave) wygrana
The Steam Awards Gra roku nominacja [86]
Najlepsza ścieżka dźwiękowa wygrana
2026 New York Game Awards Wielkie Jabłko za najlepszą grę roku wygrana [87]
Nagroda Great White Way za najlepszą rolę w grze (Jennifer English) wygrana
Nagroda Tin Pan Alley za najlepszą muzykę w grze nominacja

Uwagi

  1. ↑ Z języka francuskiego: Światłocień. Ekspedycja 33.

Przypisy

  1. ↑ a b Matt Purslow, Clair Obscur: Expedition 33 – The First Preview, „IGN”, 28 sierpnia 2024 [dostęp 2025-06-10] [zarchiwizowane z adresu 2024-08-30] (ang.).
  2. ↑ a b Meet our English Voice Cast, „Expedition 33”, 16 października 2024 [dostęp 2025-06-10] [zarchiwizowane z adresu 2024-12-08] (ang.).
  3. ↑ a b Dan Allman, Release Date Trailer, „Expedition 33”, 23 stycznia 2025 [dostęp 2025-06-10] [zarchiwizowane z adresu 2025-01-25] (ang.).
  4. ↑ a b c Eric Switzer, I Need To Talk About The End Of Clair Obscur: Expedition 33's First Act [online], TheGamer, 25 kwietnia 2025 [dostęp 2025-06-13] (ang.).
  5. ↑ Samuel Heaney, Parker Johnson, Dio Lacayo, Sciel Builds – Clair Obscur: Expedition 33 Guide [online], IGN, 24 kwietnia 2025 [dostęp 2025-06-13] (ang.).
  6. ↑ Michael Colwander, Clair Obscur: Expedition 33’s Ending, Explained [online], CBR, 10 maja 2025 [dostęp 2025-06-13] (ang.).
  7. ↑ a b c Jasmine Gould-Wilson, Clair Obscur: Expedition 33 endings and story explained – from doppelgangers to the true purpose of The Gommage [online], GamesRadar+, 20 maja 2025 [dostęp 2025-06-13] (ang.).
  8. ↑ Ryan Thompson-Bamsey, Clair Obscur: Expedition 33 – What Is The Gommage? [online], TheGamer, 24 kwietnia 2025 [dostęp 2025-06-13] (ang.).
  9. ↑ a b c Matt Arnold, Clair Obscur: Expedition 33 – Who Is The Paintress? [online], TheGamer, 26 kwietnia 2025 [dostęp 2025-06-13] (ang.).
  10. ↑ Samuel Heaney, Parker Johnson, Dio Lacayo, The Monolith – Clair Obscur: Expedition 33 Guide [online], IGN, 4 maja 2025 [dostęp 2025-06-13] (ang.).
  11. ↑ Expedition 33: All endings [online], Gamepressure.com, 7 maja 2025 [dostęp 2025-06-13] (ang.).
  12. ↑ Samuel Heaney, Parker Johnson, Dio Lacayo, Lumiere – Clair Obscur: Expedition 33 Guide [online], IGN, 5 maja 2025 [dostęp 2025-06-13] (ang.).
  13. ↑ a b Samuel Heaney, Parker Johnson, Dio Lacayo, Ending Explained – Clair Obscur: Expedition 33 Guide [online], IGN, 7 maja 2025 [dostęp 2025-06-13] (ang.).
  14. ↑ Will Borger, Clair Obscur: Expedition 33: The Final Preview [online], IGN, 3 marca 2025 [dostęp 2025-06-10] (ang.).
  15. ↑ Mike Nelson, 8 Tips to Help You Get Started in Clair Obscur: Expedition 33 [online], Xbox Wire, 23 kwietnia 2025 [dostęp 2025-06-10] (ang.).
  16. ↑ Anna Koselke, Clair Obscur: Expedition 33 player proves you can finish the entire RPG without dodging or parrying anything, so don’t worry about your reflexes: „This is not Elden Ring”, „GamesRadar+”, 14 maja 2025 [dostęp 2025-06-10] [zarchiwizowane z adresu 2025-05-14] (ang.).
  17. ↑ a b Clair Obscur: Expedition 33 Guide – 15 Tips and Tricks to Keep in Mind [online], GamingBolt [dostęp 2025-06-10] (ang.).
  18. ↑ Ryan Gilliam, How to break enemies in Clair Obscur: Expedition 33 [online], Polygon, 24 kwietnia 2025 [dostęp 2025-06-10] (ang.).
  19. ↑ Ed Nightingale, How to use Gradient Attacks and Counters in Clair Obscur Expedition 33, „Eurogamer.net”, 23 kwietnia 2025 [dostęp 2025-06-10] (ang.).
  20. ↑ Sean Martin, 10 tips to conquer the continent in Clair Obscur: Expedition 33, „PC Gamer”, 23 kwietnia 2025 [dostęp 2025-06-10] (ang.).
  21. ↑ Sharon Smith, Clair Obscur: Expedition 33 – 8 Tips and Tricks We Wish We Knew Sooner [online], Hardcore Gamer, 14 maja 2025 [dostęp 2025-06-10] (ang.).
  22. ↑ James Carr, All Party Members In Clair Obscur: Expedition 33 And Their Abilities [online], GameSpot [dostęp 2025-06-10] [zarchiwizowane z adresu 2025-05-07] (ang.).
  23. ↑ Josh Brown, Clair Obscur Expedition 33 romance and relationships – all locations and rewards [online], PCGamesN, 29 kwietnia 2025 [dostęp 2025-06-10] (ang.).
  24. ↑ Ari Notis, Best attributes to level up in Clair Obscur Expedition 33 [online], Polygon, 24 kwietnia 2025 [dostęp 2025-06-10] (ang.).
  25. ↑ a b Ari Notis, 10 beginner’s tips to know before starting Clair Obscur: Expedition 33 [online], Polygon, 24 kwietnia 2025 [dostęp 2025-06-10] (ang.).
  26. ↑ Oscar Taylor-Kent, 9 Clair Obscur: Expedition 33 tips to take on the Paintress [online], GamesRadar+, 23 kwietnia 2025 [dostęp 2025-06-10] (ang.).
  27. ↑ Marie Pritchford, How to get Chroma Catalysts in Clair Obscur Expedition 33, „Eurogamer.net”, 23 kwietnia 2025 [dostęp 2025-06-10] (ang.).
  28. ↑ Kyle Hilliard, Spoiler-Free Tips And Story Primer To Help You Play Clair Obscur: Expedition 33 [online], Game Informer, 24 kwietnia 2025 [dostęp 2025-06-10] (ang.).
  29. ↑ a b Clair Obscur: Expedition 33 – 15 Things I Can’t Wait to Do [online], GamingBolt [dostęp 2025-06-10] (ang.).
  30. ↑ Push Square, Clair Obscur: Expedition 33: Is There a Map? [online], Push Square, 2 maja 2025 [dostęp 2025-06-10] (ang.).
  31. ↑ a b c Mel Ramsay, Tom Richardson, Clair Obscur: Expedition 33: How the 'Game of the Year’ was made, „BBC News”, 4 maja 2025 [dostęp 2025-06-10] (ang.).
  32. ↑ a b Nic Reuben, No, Clair Obscur: Expedition 33 wasn’t „made” by 30 people, „Rock, Paper, Shotgun”, 28 kwietnia 2025 [dostęp 2025-06-10] (ang.).
  33. ↑ Peter Hunt Szpytek, Clair Obscur: Expedition 33 Gives Me Hope For The Games Industry [online], TheGamer, 28 kwietnia 2025 [dostęp 2025-06-10] (ang.).
  34. ↑ Alex Donaldson, Clair Obscur: Expedition 33 is reminding me of the greatest Lord of the Rings game, „VG247”, 28 sierpnia 2024 [dostęp 2025-06-10] (ang.).
  35. ↑ a b c Robert Jones, Clair Obscur: Expedition 33 creative director speaks candidly about the new RPG’s respect for Final Fantasy and Persona: 'We are definitely not hiding that there are influences’, „PC Gamer”, 28 sierpnia 2024 [dostęp 2025-06-10] (ang.).
  36. ↑ a b Clair Obscur: Expedition 33 is set in a breathtakingly beautiful world – with fully fleshed characters and a unique combat system that belies its small team, „Windows Central”, 29 sierpnia 2024 [dostęp 2025-06-10] (ang.).
  37. ↑ a b Clair Obscur: Expedition 33: How the 'Game of the Year’ was made [online], www.bbc.com, 4 maja 2025 [dostęp 2025-06-10] (ang.).
  38. ↑ a b How Clair Obscur’s Composer Created An Incredible Soundtrack [online], Aftermath, 6 maja 2025 [dostęp 2025-06-10] (ang.).
  39. ↑ Lincoln Carpenter, No, Geoff Keighley – Clair Obscur: Expedition 33 was not made by a team of 'under 30 developers,' and devs say repeating the myth is ‘a dangerous path’, „PC Gamer”, 7 czerwca 2025 [dostęp 2025-06-10] (ang.).
  40. ↑ Clair Obscur Expedition 33’s director thinks their favorite JRPG still beats them on style [online], PCGamesN, 25 maja 2025 [dostęp 2025-06-10] (ang.).
  41. ↑ Noughties-style JRPG Clair Obscur wants to recapture the glories of Lost Odyssey, with a touch of Devil May Cry, „Rock Paper Shotgun”, 28 sierpnia 2024 [dostęp 2025-06-10] [zarchiwizowane z adresu 2025-04-25] (ang.).
  42. ↑ Adam Vitale, James Galizio, Clair Obscur: Expedition 33 Interview – Celebrating turn-based games and classic RPG influences in making something new | RPG Site [online], www.rpgsite.net [dostęp 2025-06-10] [zarchiwizowane z adresu 2025-04-29] (ang.).
  43. ↑ Reallusion, Pitch & Produce | PROJECT W: Sandfall Interactive Studios Develops Ambitious RPG Game with Real-time Tools [online], Reallusion Magazine, 9 czerwca 2021 [dostęp 2025-06-10] (ang.).
  44. ↑ Clair Obscur: Expedition 33's French-inspired setting was originally steampunk London, „Eurogamer.net”, 13 maja 2025 [dostęp 2025-06-10] (ang.).
  45. ↑ a b c d Clair Obscur: Expedition 33: using Unreal Engine 5 has its pros and cons, „Creative Bloq”, 18 lutego 2025 [dostęp 2025-06-10] [zarchiwizowane z adresu 2025-02-23] (ang.).
  46. ↑ Clair Obscur: Expedition 33: How the 'Game of the Year’ was made, „BBC News”, 4 maja 2025 [dostęp 2025-06-10] (ang.).
  47. ↑ Dan Allman, 33 Days to go! Expedition 33 has GONE GOLD! [online], Expedition 33, 22 marca 2025 [dostęp 2025-06-10] (ang.).
  48. ↑ Willa Rowe, For the price of one Marvel's Spider-Man 2, you could make roughly 30 Clair Obscur: Expedition 33s, as developer reveals 2025's indie darling cost less than $10 million to make [online], GamesRadar+, 11 grudnia 2025 [dostęp 2025-12-14] (ang.).
  49. ↑ Scott White, Clair Obscur: Expedition 33 Interview - Capturing the heart and soul of the Expedition through music [online], RPG Site, 7 maja 2025 [dostęp 2025-12-02].
  50. ↑ Michael Cripe, Clair Obscur: Expedition 33 Success Continues as Its Soundtrack Tops Billboard Classical Music Album Charts [online], IGN, 7 maja 2025 [dostęp 2025-05-07] [zarchiwizowane z adresu 2025-05-08].
  51. ↑ A.Z. Madonna, This album has been on top of the classical music Billboard charts for weeks, and it's from a video game [online], The Boston Globe, 3 lipca 2025 [dostęp 2025-11-05].
  52. ↑ Mikhail Madnani, Clair Obscur: Expedition 33 vinyl soundtrack announced with pre-orders now live for different editions [online], RPG Site, 24 lipca 2025 [dostęp 2025-11-05].
  53. ↑ Austin Manchester, Clair Obscur: Expedition 33 getting free 'major' update with new location and more bosses [online], Polygon, 8 października 2025 [dostęp 2025-11-05].
  54. ↑ Jordan Biordi, Clair Obscur: Expedition 33 Hits A Major Sales Milestone [online], CGMagazine, 8 października 2025 [dostęp 2025-11-05].
  55. ↑ Mikhail Madnani, Clair Obscur: Expedition 33 has sold 5 million copies worldwide, new update announced [online], RPG Site, 8 października 2025 [dostęp 2025-11-05].
  56. ↑ Wesley Yin-Poole, Clair Obscur: Expedition 33 Sells 3.3 Million in 33 Days – Not Bad for a Game Some Thought Was Going to Get Crushed by The Elder Scrolls IV: Oblivion Remastered [online], IGN, 27 maja 2025 [dostęp 2025-06-12] (ang.).
  57. ↑ Vikki Blake, Clair Obscur: Expedition 33 tops 5 million sales worldwide in 5 months [online], GamesIndustry.biz, 8 października 2025 [dostęp 2025-10-15] (ang.).
  58. ↑ French President calls Clair Obscur: Expedition 33 a „shining example of French audacity”, „Eurogamer.net”, 2 maja 2025 [dostęp 2025-06-12] [zarchiwizowane z adresu 2025-05-02] (ang.).
  59. ↑ a b Ed Nightingale, Clair Obscur: Expedition 33 review, „Eurogamer.net”, 23 kwietnia 2025 [dostęp 2025-06-16] (ang.).
  60. ↑ a b Richard Wakeling, Clair Obscur: Expedition 33 Review – Light And Shadow [online], GameSpot, 23 kwietnia 2025 [dostęp 2025-06-16] (ang.).
  61. ↑ a b Justin Wagner, Clair Obscur: Expedition 33 review [online], PC Gamer, 23 kwietnia 2025 [dostęp 2025-06-16] (ang.).
  62. ↑ a b c d Test: Clair Obscur: Expedition 33, et la Lumière fut [online], www.gamekult.com, 23 kwietnia 2025 [dostęp 2025-06-12] (fr.).
  63. ↑ a b c d e Benjamin Annequet, Test du jeu Clair Obscur: Expedition 33 [online], Jeuxvideo.com, 28 kwietnia 2025 [dostęp 2025-06-12] (fr.).
  64. ↑ a b c d KiKiToès, TEST Clair Obscur Expedition 33 est bien la grosse claque de ce début d’année 2025 [online], gameblog, 23 kwietnia 2025 [dostęp 2025-06-12] (fr.).
  65. ↑ a b c Maxime Claudel, On a joué à Clair Obscur: Expedition 33, et c’est la douche froide [online], Numerama, 23 kwietnia 2025 [dostęp 2025-06-12] (fr.).
  66. ↑ a b Maxime Chao, Test Clair Obscur Expedition 33 : le J-RPG français qui fait trembler le Japon? [online], JeuxActu [dostęp 2025-06-12] (fr.).
  67. ↑ Clair Obscur: Expedition 33 PC Critic Reviews [online], www.metacritic.com [dostęp 2025-08-22] (ang.).
  68. ↑ Clair Obscur: Expedition 33 PlayStation 5 Critic Reviews [online], www.metacritic.com [dostęp 2025-08-22] (ang.).
  69. ↑ Clair Obscur: Expedition 33 Reviews [online], www.metacritic.com [dostęp 2025-08-22] (ang.).
  70. ↑ Clair Obscur: Expedition 33 Xbox Series X Critic Reviews [online], OpenCritic [dostęp 2025-08-22] (ang.).
  71. ↑ Julian Madiot, Test de Clair Obscur: Expedition 33 : le meilleur RPG de l’année est bien français [online], www.linternaute.com, 23 kwietnia 2025 [dostęp 2025-06-12] (fr.).
  72. ↑ Florian Reynaud, On a testé… « Clair Obscur: Expedition 33 », une épopée aussi émouvante qu’exigeante, „Le Monde”, 23 kwietnia 2025 [dostęp 2025-06-12] (fr.).
  73. ↑ James Stephanie Sterling, Clair Obscur: Expedition 33 – Picture Perfect (Review) [online], The Jimquisition, 13 maja 2025 [dostęp 2025-06-16] (ang.).
  74. ↑ Isaiah Colbert, Clair Obscur: Expedition 33 is a studio’s debut RPG that exceeds all expectations [online], Polygon, 23 kwietnia 2025 [dostęp 2025-06-16] (ang.).
  75. ↑ Nic Reuben, Clair Obscur: Expedition 33 review, „Rock, Paper, Shotgun”, 23 kwietnia 2025 [dostęp 2025-06-16] (ang.).
  76. ↑ Ali Shutler, ‘Clair Obscur: Expedition 33’ wins at World Soundtrack Awards [online], NME, 17 października 2025 [dostęp 2025-12-14] (ang.).
  77. ↑ TIGA Games Industry Awards 2025 – Finalists revealed! [online], tiga.org, 2 września 2025 [dostęp 2025-09-02].
  78. ↑ Ghost Town wins Game of the Year at 2025 TIGA Awards [online], GamesIndustry, 5 listopada 2025.
  79. ↑ Kite Stenbuck, Metaphor: ReFantazio Won Japan Game Awards 2025 [online], Siliconera, 23 września 2025 [dostęp 2025-09-23].
  80. ↑ Callum Smith, Clair Obscur Expedition 33 Wins its First Game of the Year Award [online], 20 października 2025 [dostęp 2025-10-20].
  81. ↑ Iain Harris, Clair Obscur: Expedition 33 leads the Golden Joystick Award 2025 charge for most nominations, nudging out Death Stranding 2, Ghost of Yotei, and Kingdom Come: Deliverance 2 [online], GamesRadar, 3 października 2025 [dostęp 2025-10-03].
  82. ↑ Robert Ramsey, Clair Obscur, Ghost of Yotei, and More Battle for Golden Joystick’s Ultimate Game of the Year Award [online], Push Square, 3 listopada 2025 [zarchiwizowane z adresu 2025-11-03].
  83. ↑ 「PlayStation® Partner Awards 2025 Japan／Asia」受賞タイトル発表！ [online], PlayStation Blog - Japan, 3 grudnia 2025 [dostęp 2025-12-03].
  84. ↑ Claire Lewis, Here are all The Game Awards 2025 winners [online], Polygon, 11 grudnia 2025 [dostęp 2025-12-11].
  85. ↑ 2025 Winners - Grand Game Awards [online], 19 grudnia 2025 [dostęp 2025-12-24] (ang.).
  86. ↑ Dashiell Wood, One game won two awards at the 2025 Steam Awards and, no, it wasn't Expedition 33 [online], TechRadar, 6 stycznia 2026 [dostęp 2026-02-04] (ang.).
  87. ↑ Michael McWhertor, After setting records at The Game Awards, Clair Obscur is up for another GOTY [online], Polygon, 15 grudnia 2025 [dostęp 2026-02-04] (ang.).
The Game Awards
Gale
Gra roku

Content available under CC BY-SA 4.0.

Source: Wikipedia.