Brigitte Bardot

Brigitte Bardot

Brigitte Bardot (1962)
Imię i nazwisko	Brigitte Anne Marie Bardot
Data i miejsce urodzenia	28 września 1934 Paryż
Data i miejsce śmierci	28 grudnia 2025 Saint-Tropez
Zawód	aktorka, modelka, działaczka społeczna
Współmałżonek	Roger Vadim (1952−1957; rozwód) Jacques Charrier (1959−1962; rozwód) Gunter Sachs (1966−1969; rozwód) Bernard d’Ormale (1992–2025; jej śmierć)
Lata aktywności	1952–1973
Odznaczenia
Multimedia w Wikimedia Commons
Cytaty w Wikicytatach

Brigitte Anne Marie Bardot (ur. 28 września 1934 w Paryżu^[1], zm. 28 grudnia 2025 w Saint-Tropez^[2]) – francuska modelka, piosenkarka i aktorka filmowa, symbol seksapilu w latach 50. i 60. XX wieku, jedna z największych gwiazd francuskiego kina^[3]; później także działaczka na rzecz ochrony praw zwierząt.

Grała w filmach u boku aktorów, takich jak Alain Delon (Sławne miłości, Trzy kroki w szaleństwo), Jean Gabin (Na wypadek nieszczęścia), sir Sean Connery (Shalako), Jean Marais (Gdyby Wersal mógł mi odpowiedzieć, Przyszłe gwiazdy), Lino Ventura (Bulwar Rumu), Annie Girardot (Nowicjuszki), Claudia Cardinale (Królowe Dzikiego Zachodu), Jeanne Moreau (Viva Maria!), Jane Birkin (Don Juan).

Urodziła się jako jedna z dwóch córek Louisa Bardot i Anne Marie Mucel. Ojciec, dyplomowany inżynier, prowadził rodzinny interes. Miała siostrę, Marie-Jeanne. Za sprawą matki rozpoczęła naukę tańca w szkole baletowej. W 1947 została przyjęta do Konserwatorium Paryskiego i przez trzy lata, wraz z Leslie Caron, uczęszczała do klasy baletowej rosyjskiego choreografa Borisa Kniaziewa.

W 1949 pozowała dla magazynu „Jardin des Modes”, którym zarządzała przyjaciółka jej matki, dziennikarka Hélène Lazareff. W 1950 pracowała dla marcowego wydania francuskiego „Elle”^[4]. Podczas sesji została zauważona przez reżysera Rogera Vadima (jej późniejszego męża), który zapoznał ją ze scenarzystą Markiem Allégretem, ten jednak uznał ją za niezbyt atrakcyjną^[5].

Zadebiutowała jako aktorka filmowa rolą w komedii Wioska w Normandii (Le trou Normand, 1952)^[6]. W latach 1952–1956 pojawiła się w 17 filmach. W 1953 zagrała rolę w sztuce Jeana Anouilha Zaproszenie do zamku (L’Invitation au château). Zwróciła na siebie uwagę mediów pojawieniem się na Festiwalu Filmowym w Cannes w kwietniu 1953. W pierwszej połowie lat 50. grała głównie role młodych dziewcząt w komediach romantycznych. Zagrała epizodyczne role w trzech filmach anglojęzycznych – w brytyjskiej komedii Doctor at Sea (1955) i amerykańskich: Helena Trojańska (1954) i Act of Love (1954).

Przełomem w jej karierze była rola niezbyt moralnej nastolatki, prowokującej społeczność niewielkiego miasteczka, w filmie Rogera Vadima I Bóg stworzył kobietę (1956). Nasycona erotyzmem scena tańca na stole przyniosła jej sławę i spowodowała istotną zmianę w podejściu do tematów erotycznych w kinie światowym. Film odniósł światowy sukces, do czego przyczyniła się m.in. uroda i seksapil Bardot. Charles de Gaulle mówił, że Bardot była „francuskim artykułem eksportowym równie ważnym, jak samochody Renault”^[4]. Poza filmami, do postrzegania Bardot jako symbolu seksu i zmysłowości w dużym stopniu przyczyniły się zdjęcia, które jej robił fotograf Sam Levin. Wiele zdjęć aktorki z lat 50. i 60. wykonał również brytyjski fotograf Cornel Lucas.

29 października 1956 uczestniczyła w dorocznej gali z udziałem brytyjskiej królowej Elżbiety II w Empire Theatres w Londynie. W tym samym roku na Festiwalu Filmowym w Cannes spotkała się z 74-letnim wówczas Picassem, co przyciągnęło uwagę mediów^[7]. Zagrała w Babette idzie na wojnę (1959). Za rolę w filmie Henriego-Georges’a Cluzota Prawda (La vérité, 1960) otrzymała od Włoskiej Akademii Filmowej nagrodę im. Davida di Donatello dla najlepszej aktorki zagranicznej^[8]. Wkrótce później przeprowadziła się do Saint-Tropez, po czym zagrała w filmie Jena-Luca Godarda Pogarda (1963).

Równolegle z karierą aktorską, w latach 60. i 70. brała udział w różnych muzycznych spektaklach i nagrywała piosenki, współpracując głównie z piosenkarzami, takimi jak: Serge Gainsbourg, Bob Zagury i Sacha Distel. Nagrała m.in. utwory: „Harley Davidson”, „Je me donne à qui me plaît”, „Bubble Gum”, „Contact!”, „Je reviendrai toujours vers toi”, „L’appareil à sous”, „La Madrague”, „On déménage”, „Sidonie”, „Tu veux, ou tu veux pas?”, „Le Soleil de ma vie (cover hitu Steviego Wondera „You Are the Sunshine of My Life”) i Je t’aime... moi non plus^[9].

W 1973 oznajmiła, że rezygnuje z aktorstwa^[10][11]. Na dzień przed swoimi 40. urodzinami (po występach w ponad 40. filmach i nagraniu kilku płyt), W 1974, dla uczczenia swoich 40. urodzin, zdecydowała się na nagą sesję zdjęciową we włoskiej edycji magazynu „Playboy”^[12].

Po wycofaniu się z filmu w 1974 postanowiła wykorzystać swoją sławę do promowania praw zwierząt^[13]. W 1986 założyła „The Brigitte Bardot Foundation for the Welfare and Protection of Animals” i została wegetarianką. Zebrała trzy miliony franków francuskich na finansowanie fundacji dzięki licytacji, wystawiając na sprzedaż wiele przedmiotów osobistych. W 1999 w liście do chińskiego przywódcy Jiang Zemina, opublikowanym w języku francuskim przez magazyn VSD, oskarżyła Chiny o torturowanie i zabijanie niedźwiedzi oraz wykorzystywanie tygrysów i nosorożców do produkowania afrodyzjaków^[14].

W latach 2001–2003 przekazała ponad 140 tys. dolarów na sterylizację bezpańskich psów w Bukareszcie, których liczbę szacuje się na 300 tys. Planowała wybudować dom dla bezdomnych zwierząt, a całość budowy miała być sponsorowana przez aktorkę^[15].

Na początku 2013 zagroziła, że zrzeknie się obywatelstwa francuskiego, jeżeli władze nie zapobiegną uśpieniu dwóch słoni z ogrodu zoologicznego w Lyonie chorujących na gruźlicę^[16].

Przyczyną jej śmierci był nowotwór^[17]. Jej pogrzeb odbył się 7 stycznia 2026 w Saint-Tropez. Ceremonia miała kameralny, religijny charakter i rozpoczęła się w kościele Notre-Dame de l’Assomption, a następnie odbył się pochówek na cmentarzu morskim, w grobie rodzinnym. W uroczystości uczestniczyła najbliższa rodzina, przyjaciele oraz nieliczne grono zaproszonych gości^{[18][19][20][21][22]}.

21 grudnia 1952 wyszła za reżysera Rogera Vadima^[4], który – dla uzyskania zgody rodziców Bardot na ślub – przeszedł z prawosławia na katolicyzm. 6 grudnia 1957 małżonkowie się rozwiedli, ale w późniejszych latach często współpracowali^[23].

Podczas pracy nad filmem I Bóg stworzył kobietę nawiązała romans z Jeanem-Louisem Trintignantem, ale ich trwający dwa lata związek nie był łatwy z uwagi na odbywaną w tym czasie przez aktora służbę wojskową oraz romans Bardot z piosenkarzem Gilbertem Bécaud.

18 czerwca 1959 poślubiła aktora Jacques’a Charriera, z którym zagrała w Babette idzie na wojnę (1959) i z którym ma swoje jedyne dziecko – syna Nicolasa-Jacques’a. Ze względu na zainteresowanie paparazzi poród miał miejsce w apartamencie Bardot w Paryżu (przy alei Paul-Doumer 71 w 16. dzielnicy Paryża) przy zamkniętych okiennicach. Po rozwodzie z Charrierem (20 listopada 1962) Nicolasem zajęła się rodzina Jacques’a, a Bardot nie utrzymywała z synem ścisłych kontaktów aż do jego pełnoletności.

14 lipca 1966 wyszła za milionera Guntera Sachsa, z którym rozwiodła się 1 października 1969. Miała romanse z: Samim Freyem, Sergem Gainsbourgiem i Sachą Distelem. W latach 70. związana była z rzeźbiarzem Miroslavem Brozkiem, dla którego pozowała jako modelka^[24].

16 sierpnia 1992 poślubiła Bernarda d’Ormale, byłego doradcę prawnego Frontu Narodowego, obecnego przy jej śmierci w domu aktorki "La Madrague" w Saint-Tropez^[25].

Bardot była pierwszą kobietą niehistoryczną, której twarz posłużyła jako wzorzec dla podobizn Marianny, emblematu Republiki Francuskiej (w 1969; rzeźbę wykonał Alain Gourdon). Wyraziła poparcie dla prezydenta Charles’a de Gaulle’a w 1960.

W drugim tomie opublikowanych wspomnień Le Carré de Pluton (1999) skrytykowała rytualny ubój owiec podczas muzułmańskiego święta Id al-Adha, a w jednym z rozdziałów napisała: Francja, moja ojczyzna, mój kraj, jest ponownie atakowana przez przeludnienie cudzoziemców, zwłaszcza muzułmanów. Za te słowa francuski sąd w czerwcu 2000 ukarał aktorkę grzywną w wysokości 30 tys. franków.

W 2003 wywołała skandal treścią książki pt. Un cri dans le silence (pol. Krzyk w ciszy), w której skrytykowała m.in. część społeczności gejowskiej, feministki dążące do równouprawnienia płci (m.in. poprzez podejmowanie „męskich” zawodów), nielegalnych imigrantów, bezrobotnych, związki mieszane rasowo i pary decydujące się na zapłodnienie metodą in vitro, a także poprawność polityczną i proces islamizacji Francji oraz krajową służbę zdrowia i system edukacji^[26]. 10 czerwca 2004 została ukarana grzywną w wysokości 5 tysięcy euro za „podżeganie do nienawiści rasowej” poprzez antyislamskie wypowiedzi zawarte w książce. Po ogłoszeniu wyroku stwierdziła, iż nie ma uprzedzeń rasowych, i przeprosiła w sądzie, mówiąc: Nigdy świadomie nie chciałam nikogo skrzywdzić. Nie leży to w moim charakterze^[27].

W świecie mody spopularyzowała dekolt typu „odkryta szyja oraz oba ramiona”, nazwany od jej imienia „bardot”, który jest stosowany w krojach swetrów, bluzek, sukienek i topów^[28]. Wprowadziła do mody choucroute („kapusta”), fryzurę i bawełniany materiał w kratkę, który zawierał strój zaprojektowany przez Jacques’a Esterela na jej ślub z Jacques’em Charrierem.

Była bohaterką niektórych dzieł Andy’ego Warhola^[29][30].

Przyczyniła się do promocji miasta Saint-Tropez i miejscowości Armação dos Búzios, którą odwiedziła w 1964 wraz ze swoim ówczesnym partnerem, brazylijskim muzykiem Bobem Zagury. Dziś stoi tam posąg Bardot, stworzony przez Christina Motta.

Była inspiracją dla młodych muzyków: Johna Lennona i Paula McCartneya, którzy planowali nakręcić film The Beatles i Bardot. Bob Dylan powiedział, że pierwsza piosenka, którą napisał, poświęcona była Bardot, poza tym wspomniał o aktorce w piosence „I Shall Be Free” z albumu pt. The Freewheelin’ Bob Dylan^[31].

Rok	Nagroda	Kategoria	Film	Rezultat
1958	Nagroda Bambi	Najlepsza aktorka – międzynarodowa	I Bóg stworzył kobietę (Et Dieu... créa la femme, 1956)	Nominacja
1961	David di Donatello	Najlepsza aktorka zagraniczna[33]	Prawda (La vérité, 1960)	Wygrana
1967	Nagroda BAFTA	Najlepsza aktorka pierwszoplanowa	Viva Maria! (1965)	Nominacja
	Nagroda Bambi	Nagroda za całokształt twórczości[34]	–	Wygrana
2019	CinEuphoria Award	Nagroda honorowa za całokształt twórczości	–	Wygrana

• Noonoah le petit phoque blanc (ilustracje Daniel Dolfus; Èditions Grasset Jeunesse, Paris 1978, ISBN 978-2-246-00574-2)^[35];
• Initiales B.B. Mémoires (Èditions Grasset & Fasquelle, Paris 1996, ISBN 2-246-52601-9; wydanie drugie ilustrowane: Èditions Grasset & Fasquelle, Paris 2020, ‎ISBN 978-2-246-82541-8^[36]; w języku polskim: Inicjały B.B. Pamiętniki, tłum. Aleksandra Mańka-Chmura, Videograf II Sp. z o.o., Katowice 1998, ISBN 83-7183-066-1, ISBN 83-7183-086-6, Wydawnictwo "Świat Książki", Warszawa 1998, ISBN 83712957424);
• Le Carré de Pluton. Mémoires (Èditions Grasset & Fasquelle, Paris 1999, ISBN 2-246-59501-0)^[37];
• Un cri dans le silence (Èditions du Rocher, Monaco 2003, ISBN 2-268-04725-3; w języku polskim: Krzyk w ciszy, tłum. Janusz Kasza, Assimil Polska, Kraków 2003, ISBN 83-87564-27-3);
• Pourquoi? (Èditions du Rocher, Monaco 2006, ISBN 2-268-04725-3);
• Vies privées (współautor Henry-Jean Servat; Les Èditions Albin Michel, Paris 2006, ISBN 978-2226152053);
• Par amour... et c'est tout (współautor Emmanuel Bonini; Éditions Alphée Jean-Paul Bertrand, Paris 2009, ISBN 978-2-7538-0508-8);
• Brigitte Bardot vue par Léonard de Raemy (współautorka; Èditions Didier Carpentier, Paris 2011, ISBN 978-2-84167-740-5);
• Mes as de cœur (współpraca: François Bagnaud; Les Éditions Arthaud, Paris 2014, ISBN 978-2-08-130605-9; Arthaud Poche, Paris 2019, ISBN 978-2-08-146805-4);
• Moi je joue (współautorzy: Dominique Choulant, François Bagnaud; Les Éditions Flammarion, Paris 2017, ISBN 978-2081391956);
• Répliques et piques (zebrał François Bagnaud; Les Éditions l'Archipel, Paris 2017, ISBN 978-2-8098-2117-8);
• Larmes de combat (opracowanie Anne-Cécile Huprelle; Les Éditions Plon, Paris 2018, ISBN 978-2-259-26375-7; J'ai lu, Paris 2019, ISBN 978-2-290-16852-3; w języku polskim: Łzy walki. Mój manifest w obronie zwierząt, tłum. Małgorzata Kozłowska, Wydawnictwo Literackie, Kraków 2019, ISBN 978-83-08-06837-3);
• BB par Brigitte Bardot (przedmowa Allain Bougrain Dubourg; Société Ouest-France, Rennes 2024, ISBN 978-2-7373-9080-7);
• Mon BBcédaire (Les Éditions Fayard, Paris 2025, ISBN 978-2213733531).

• Maria Oleksiewicz, Bardot (Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, Warszawa 1979, ISBN 83-221-0013-2);
• Jeffrey Robinson, Brigitte Bardot (Bardot. Two lives; tłum. Joanna Pierzchała; Wydawnictwo Amber, Warszawa 1995, ISBN 83-7082-855-8);
• Marie-Dominique Lelièvre, Brigitte Bardot to ja! (Brigitte Bardot plein la vue; tłum. Hanna Pawlikowska-Gannon; Wydawnictwo Marginesy, Warszawa 2013, ISBN 978-83-63656-40-9).

• Brigitte Tast, Hans-Jürgen Tast (Hrsg.) Brigitte Bardot. Filme 1953-1961. Anfänge des Mythos B.B. (Hildesheim 1982) ISBN 3-88842-109-8.
• Jeffrey Robinson Bardot – Two Lives (1994) ISBN 5-88590-749-8.
• Brigitte Bardot Initiales B.B. (GRASSET & FASQUELLE 1996) ISBN 2-246-52601-9.
• Brigitte Bardot: Krzyk w ciszy. Janusz Kasza (tłum.). Wydawnictwo Assimil, 2003. ISBN 83-87564-27-3.

• Brigitte Bardot w bazie IMDb (ang.)
• Brigitte Bardot w bazie Filmweb
• Brigitte Bardot w bazie Notable Names Database (ang.)
• Fundacja Brigitte Bardot (fr.)