PL EN DE FR ES IT PT RU JA ZH NL UK TR KO CS SV AR VI FA ID HU RO NO FI

Haç

Haç, birbirlerini dik açı ile kesen iki çizgi veya çubuktan meydana gelen şekil. Şekillerden biri veya her ikisi de ortasından ikiye bölünür. Artı (+) şeklinde veya çarpı (x) şeklinde olabilir.

Knownlyx encyclopedia image
Bir Yunan Haçı.

Yüzyıllar boyunca haç, farklı din ve kültürlerde birbirlerinden çok farklı şeyleri sembolize etmek amacıyla kullanılmıştır. Değişik anlamlara gelen haçlar şekil olarak tamamen aynı değildirler ve değişkenlik gösterirler.[1]

Kızılhaç

Knownlyx encyclopedia image
Kızılhaç hareketinin sembolü

Beyaz zeminde kırmızı renkli haç işaretidir. Saint Georgius Haçı olarak da bilinir. Gürcistan Devletinin bayrağında bulunan semboldür. Gürcistan, ismini (Georgia) St. George'dan almıştır. Bu sembol aynı zamanda Kızılhaç'ın simgesidir. Kızılhaç tarafından amblem olarak kullanılır. Kızılhaç, Kızılay ile birlikte savaş ve felaket mağdurlarına insani yardım ulaştıran uluslararası bir harekettir. Jean Henry Dunant tarafından 1864'te İsviçre'de kurulmuştur. Bu amblem aynı zamanda sağlık ekipman ve araçları üzerinde kullanılır. Haç işareti Hristiyanlıkla özdeşleşmiş olmasına rağmen Kızılhaç'ın günümüzde dini bir kimliği yoktur ve din, dil, ırk ayrımı gözetmeden yardım ulaştırmaya çalışır. Bazı kişiler Kızılhaç bayrağı'nın İsviçre bayrağı'nın ters renklisi olduğunu iddia etmektedir.

Gamalı haç

Knownlyx encyclopedia image
Hindu Swastikası

Gamalı haç veya swastika, tarih öncesi dönemlerden kalma sembol. Gamalı haç ismi Yunanca gama (Γ) harfine atfen verilmiştir. Svastika kelimesi Sanskritçe'deki su (iyi) ve asti (olmak) kelimelerinin birleşiminden oluşmuştur. "İyi olmak, mutlu ve sağlıklı olmak" anlamlarına gelir.[2]

Svastika Hinduizm, Budizm ve Jainizm'e göre kutsaldır. Sonradan Nazi Almanya'sı tarafından amblem olarak kullanılmaya başlanmıştır.

Temel haç figürleri

Resim İsim Açıklama
Knownlyx encyclopedia image Yunan Haçı Eşit uzunlukta 2 çizgiden oluşup 4.yüzyılda yaygın olarak kullanılan en yaygın haç türüdür.
Knownlyx encyclopedia image Latin Haçı Uzun bir dik çizgi içinden geçen yan bir çizgiden oluşan, Yunan haçı ile birlikte en yaygın biçimdir. İsa'nın çarmıha gerilmesini temsil eder.
Knownlyx encyclopedia image Bizans Haçı Dışa doğru genişleyen uçları olan dik Latin haçı. Genellikle geç antik dönem ile erken Orta Çağ arasında Bizans İmparatorluğunda kullanılmıştır.
Knownlyx encyclopedia image Ataerkil haç (üç çubuklu çapraz) Üste yakın iki çapraz çubuk ile bir çift çapraz. Üstteki daha kısadır ve İsa'nın çarmıha gerilmiş levhayı temsil eder.
Knownlyx encyclopedia image Lorraine Haçı (iki çubuklu haç) Lorraine Haçı bir dikey ve iki yatay çubuktan oluşur. İki çubuklu çapraz, iki daha kısa yatay çubukla çaprazlanan dikey bir çizgiden oluşur.
Knownlyx encyclopedia image Papalık Haçı Tepesine yakın üç çubuklu bir haç. Çubuklar eşit olmayan uzunluktadır ve her biri aşağıdakinden daha kısadır.
Knownlyx encyclopedia image Kutsal Kalp Alevler, dikenli bir taç ve bir Latin Haçı içeren İsa'nın Kutsal Kalbinin bir tasviri.
Knownlyx encyclopedia image Salem Haçı Ataerkil haça benzer, ancak ana çapraz çubuğun altında, üst çapraz çubuğun uzunluğuna eşit ek bir çapraz çubuk vardır.
Knownlyx encyclopedia image Monogrammatik Haç P harfinin üzerine bir çizgi eklenerek haça benzetilmiştir.
Knownlyx encyclopedia image Basamaklı Haç Birkaç basamaklı (genellikle üç) bir taban üzerinde duran bir haç.
Knownlyx encyclopedia image Kudüs Haçı Açılarının her birinde daha küçük bir çarpı olan büyük bir çarpı. Kudüs krallığının sembolü olarak kullanılmıştır.
Knownlyx encyclopedia image Halkalı Haç Yunan haçının dışına bir halka konulur
Knownlyx encyclopedia image Çatallı Çapraz Alman Rheinland'da 13. yüzyılın sonlarında veya 14. yüzyılın başlarında popülerlik kazanan Y harfi şeklinde bir haç.
Knownlyx encyclopedia image Demir Haç Prusya'da askeri bir madalya ve nişan olarak ortaya çıkan bir Alman askeri haçı. Daha sonra Alman İmparatorluğu, Weimar Cumhuriyeti, Nazi Almanyası ve savaş sonrası Almanya'DA çeşitli askeri ve güvenlik kuvvetleri süslemelerinde kullanıldı.

Haç motifli bayraklar

Bazı Hristiyan ülkeler bayraklarını haçtan esinlenerek seçmişlerdir.

Knownlyx encyclopedia image
İsveç bayrağı İskandinav Haçına göre tasarlanmıştır.

Ayrıca bakınız

Notlar

  • Oxford İngilizce Sözlük, cross, swastika, red cross

Kaynakça

  1. ^ "cross | Definition, Symbolism, Types, & History". Encyclopedia Britannica (İngilizce). 24 Haziran 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Ağustos 2021. 
  2. ^ Oxford Dictionary of English 2e, Oxford University Press 2003, Swastika maddesi