Hr.Ms. Noord-Brabant (1953)
_(2158_010422).jpg.html)
| |
| Klasa | |
|---|---|
| Typ | |
| Historia | |
| Stocznia | |
| Położenie stępki |
1 marca 1951 |
| Wodowanie |
28 listopada 1953 |
 Koninklijke Marine
| |
| Nazwa |
Noord-Brabant |
| Wejście do służby |
1 czerwca 1955 |
| Wycofanie ze służby |
8 marca 1974 |
| Los okrętu |
złomowany |
| Dane taktyczno-techniczne | |
| Wyporność |
standardowa: 2215 t |
| Długość |
113,1 m |
| Szerokość |
11,4 m |
| Zanurzenie |
5,1 m |
| Napęd | |
| 2 turbiny parowe o mocy 45 000 shp, 4 kotły, 2 śruby | |
| Prędkość |
32 węzły |
| Zasięg |
4000 Mm przy 18 w. |
| Uzbrojenie | |
| 4 działa uniw. 120 mm (2 × II) 1 działo plot. 40 mm 2 × IV wyrzutnie rbg 375 mm 2 zrzutnie bg | |
| Załoga |
247 |
Hr.Ms. Noord-Brabant – holenderski niszczyciel z okresu zimnej wojny typu 47A (Holland). Zbudowany w Holandii, zwodowany w 1953 roku. Służył w marynarce holenderskiej (Koninklijke Marine) od 1955 do 1974 roku, kiedy został uszkodzony w kolizji i następnie złomowany. Nosił nazwę prowincji Brabancji Północnej oraz numer burtowy D810.
Wyporność pełna okrętu wynosiła 2765 ton, a długość ponad 113 metrów. Główne uzbrojenie stanowiły cztery kierowane radarem działa uniwersalne kalibru 120 mm, a do zwalczania okrętów podwodnych służyły wyrzutnie rakietowych bomb głębinowych kalibru 375 mm. Napędzały go turbiny parowe, pozwalające na osiąganie prędkości ponad 32 węzłów.
Projekt i budowa
Cztery niszczyciele typu 47A, określanego od pierwszego okrętu jako typ Holland, zaprojektowane i zbudowane w Holandii, były pierwszymi niszczycielami zbudowanymi dla holenderskiej marynarki wojennej po II wojnie światowej. Ich budowa została zaaprobowana przez rząd 27 grudnia 1948 roku[1]. Były one przede wszystkim przeznaczone do osłony grup okrętów i konwojów przeciw atakom okrętów podwodnych oraz lotnictwa, dlatego główne uzbrojenie stanowiły cztery uniwersalne armaty kalibru 120 mm oraz miotacze rakietowych bomb głębinowych, oba systemy uzbrojenia konstrukcji szwedzkiego Boforsa[2]. Okręty te natomiast nie otrzymały w ogóle wyrzutni torped, jako pierwsze niszczyciele we flotach państw europejskich[3]. Ich słabszą stroną było jednak lekkie uzbrojenie przeciwlotnicze bliskiego zasięgu, składające się tylko z jednej armaty kalibru 40 mm, z ograniczonym polem ostrzału[4]. Na dwóch okrętach wykorzystano do napędu turbiny parowe wyprodukowane w Holandii jeszcze przed wojną dla dwóch niezbudowanych niszczycieli typu Gerard Callenburgh, dla dwóch pozostałych zamówiono turbiny w Niemczech[3]. Na okrętach zastosowano też bogate wyposażenie elektroniczne własnej konstrukcji (radary i sonary)[5].
Stępkę pod budowę trzeciego okrętu tego typu „Noord-Brabant” położono 1 marca 1951 roku w stoczni Koninklijke Maatschappij De Schelde we Vlissingen, w której budowano już równolegle bliźniaczy „Zeeland”[6]. Okręt budowano pod numerem stoczniowym 270[7]. Otrzymał on nazwę prowincji Niderlandów: Brabancji Północnej. Wodowano go 28 listopada 1953 roku, a wcielono do służby 1 czerwca 1955 roku[6]. Otrzymał numer burtowy NATO D810 i radiowy sygnał wywoławczy PAIP[7].
Opis techniczny
Konstrukcja
_(2158_010424).jpg.html)
Wyporność standardowa okrętów typu 47A wynosiła 2215 długich ton (ts), a pełna 2765 ts[8][9]. Długość całkowita wynosiła 113,1 m, a między pionami 109,9 m[a]. Szerokość wynosiła 11,4 m, a zanurzenie maksymalne 5,1 m[b]. Załoga liczyła 247 osób[c].
Napęd stanowiły dwie turbiny parowe Werkspoor-Parsons z przekładniami, o mocy łącznej 45 000 shp, napędzające dwie śruby o stałym skoku[8][10]. Parę dostarczały cztery kotły parowe Babcock[6]. Prędkość maksymalna była określona na 32 węzły[8]. Na próbach okrętów tego typu osiągnięto prędkość 40,3 węzła, lecz w stanie lekkim, bez zamontowanej części wyposażenia[8]. Zasięg wynosił 4000 mil morskich przy prędkości 18 węzłów[8].
Uzbrojenie
Uzbrojenie główne stanowiły cztery armaty uniwersalne Bofors Mk 10 kalibru 120 mm w dwóch dwudziałowych wieżach na pokładzie dziobowym i pokładzie nadbudówki rufowej. Armaty były automatyczne i ich ogień kierowany był radarem. Kąt podniesienia luf sięgał od -10° do +85°[11]. Szybkostrzelność wynosiła od 12 do maksymalnie 42 strzałów/min[d]. Strzelały pociskami o masie 23 kg, masa naboju scalonego wynosiła 42 kg[12]. Maksymalna donośność pozioma wynosiła 21 500 m, a pułap 12 500 m[12]. Zapas amunicji wynosił po 720 nabojów na magazyn[12].
Uzbrojenie przeciwlotnicze uzupełniała pojedyncza armata przeciwlotnicza Bofors Mk 6 kalibru 40 mm o długości lufy L/70 (70 kalibrów) umieszczona na śródokręciu między kominami[12]. Jej szybkostrzelność wynosiła do 240 strzałów/min, zasięg maksymalny 10 500 m, a skuteczny 4500 m[12].
Główną broń przeciw okrętom podwodnym stanowiły dwie czterolufowe wyrzutnie rakietowych bomb głębinowych Bofors Mk 1 kalibru 375 mm na pokładzie nadbudówki dziobowej, produkowane na licencji w Holandii przez Wilton-Fijenoord[12]. Miały one zasięg od 520 do 820 m (według innych źródeł, od 1400 do 2230 m) i strzelały pociskami o masie do 230 kg, w tym ok. 100 kg materiału wybuchowego[e]. Pociski odpalane były co sekundę[11]. Wyrzutnie ładowane były półautomatycznie kolejnymi ośmioma bombami znajdującymi się na podajniku poniżej; przeładowanie zajmowało czas trzech sekund[11]. Uzupełniały je dwie zrzutnie na sześć bomb głębinowych na rufie (w późniejszym okresie jedna była demontowana)[5]. Używane były na nich brytyjskie bomby głębinowe Mk X[4].
Wyposażenie
Okręty typu 47A otrzymały bogaty zestaw stacji radiolokacyjnych holenderskiej konstrukcji Hollandse Signaal Apparaten oraz również holenderskie sonary Van der Heem[5]. Radary DA-01 i LW-02 zamontowano jednak dopiero w latach 1957–1958[11]. Środki obserwacji technicznej i kierowania ogniem stanowiły:
- radar LW-02 dozoru powietrznego – za drugim kominem[4]
- radar DA-01 śledzenia celów powietrznych – na maszcie dziobowym[4]
- radar ZW-01 dozoru nawodnego i wykrywania celów niskolecących – na dachu pomostu bojowego[4]
- radar M45 kierowania ogniem artylerii – na dachu nadbudówki przed masztem[13]
- sonar typu 162 do wykrywania celów (według innych źródeł, CWE-10)[f]
- sonar typu 170B do wypracowywania danych do ataku (według innych źródeł, PAE-1N)[f]
- dalocelownik z dalmierzem optycznym na dachu pomostu bojowego[13].
Służba
Hr.Ms. „Noord-Brabant”, podobnie jak inne okręty tego typu, nie miał epizodów bojowych podczas służby, a znaczną część służby spędził w rezerwie. Do służby w Koninklijke Marine został wcielony 1 czerwca 1955 roku jako trzeci okręt tego typu[6]. W tym roku uczestniczył w Tygodniu Marynarki (Vlootweek) w Amsterdamie, po czym, po dotarciu mechanizmów i wprowadzeniu poprawek stoczniowych, został dla oszczędności od razu wycofany do rezerwy[7]. Został przywrócony na krótko do czynnej służby w 1957 roku dla uczestnictwa w obchodach 350. rocznicy urodzin admirała Michiela de Ruytera we Vlissingen, po czym powrócił do rezerwy[7].
W 1965 roku przywrócony do czynnej służby, został włączony do Holenderskiej Grupy Zadaniowej (Netherlands Task Group) w ramach sił NATO[14]. W 1969 roku w składzie zespołu holenderskiego wziął udział w rewii morskiej NATO na redzie Spithead w Wielkiej Brytanii[14]. Brał także udział w manewrach i ćwiczeniach NATO, w tym Sailors Pride i Silent Rain w 1966, Wicked Lady i Perfect Play w 1967, Silver Tower w 1968, Razor Sharp w 1969, Strong Express w 1972, Quick Save i Swift Move w 1973 roku[7].
9 stycznia 1974 roku „Noord-Brabant” został uszkodzony w kolizji z brytyjskim statkiem „Tacoma City” (16 700 BRT) pod Vlissingen – uderzony w lewą burtę w rejonie rufowej kotłowni, która uległa zalaniu wraz z rufową maszynownią[7]. W kolizji zginął jeden członek załogi, a drugi zmarł od ran[7]. Z uwagi na stwierdzenie nieopłacalności remontu okręt 8 marca 1974 roku skreślono z listy floty, po czym w 1975 roku sprzedano na złom do Gandawy w Belgii[7][13].
Uwagi
- ↑ Tak według Conway’s All the world’s fighting ships 1947–1995 ↓, s. 273 i Jane’s Fighting Ships 1975-76 ↓, s. 245, natomiast Cabo 1995 ↓, s. 29, Visser 2016 ↓, s. 182 i Zawadzki 2020 ↓, s. 40 podają tylko długość całkowitą 111,3 m (z odwróconą kolejnością cyfr)
- ↑ Tak według Conway’s All the world’s fighting ships 1947–1995 ↓, s. 273 i Jane’s Fighting Ships 1975-76 ↓, s. 245, natomiast Cabo 1995 ↓, s. 29 podaje szerokość 11,32 m i zanurzenie 3,88 m
- ↑ Tak według Conway’s All the world’s fighting ships 1947–1995 ↓, s. 273 i Jane’s Fighting Ships 1975-76 ↓, s. 245, natomiast Cabo 1995 ↓, s. 29 podaje załogę 246 osób
- ↑ Tak według Visser 2016 ↓, s. 183, natomiast Cabo 1995 ↓, s. 27 podaje szybkostrzelność 45 strz./min, a Zawadzki 2020 ↓, s. 42 przytacza obie wersje
- ↑ Visser 2016 ↓, s. 183 podaje zasięg od 520 do 820 m, natomiast Zawadzki 2020 ↓, s. 42 zasięg od 1400 do 2230 m oraz masę pocisków do 230 kg, przy tym według niego używane mogły być różne pociski
- ↑ a b Większość publikacji podaje sonary Type 162 i 170B (Conway’s All the world’s fighting ships 1947–1995 ↓, s. 273, Cabo 1995 ↓, s. 27-28 i Zawadzki 2020 ↓, s. 43). Według natomiast Visser 2016 ↓, s. 184, okręty miały holenderskie sonary CWE-10 do wykrywania celów i PAE-1N do ataku. Według Zawadzkiego, Typ 162 (do wstępnego wykrywania celów) był oznaczeniem NATO holenderskiego sonaru PAE 01, a Typ 170B (do ataku) sonaru CWE-10. Nie jest to jasne, gdyż Type 162 i 170 były oznaczeniami brytyjskich sonarów o takim przeznaczeniu (Conway’s... s. 484), a przy tym autor ten podaje odwrotnie oznaczenia holenderskie w stosunku do opisów Vissera. Conway’s All the world’s fighting ships 1947–1995 ↓, s. 274 dla okrętów typu 47B podaje jednakże informację, że pierwotne brytyjskie sonary zostały w latach 70. wymienione na holenderskie CWE-610.
Przypisy
- ↑ Visser 2016 ↓, s. 182.
- ↑ Cabo 1995 ↓, s. 26-27.
- ↑ a b Cabo 1995 ↓, s. 26.
- ↑ a b c d e Zawadzki 2020 ↓, s. 42.
- ↑ a b c Visser 2016 ↓, s. 184.
- ↑ a b c d Cabo 1995 ↓, s. 29.
- ↑ a b c d e f g h Visser 2016 ↓, s. 185.
- ↑ a b c d e Conway’s All the world’s fighting ships 1947–1995 ↓, s. 273
- ↑ Jane’s Fighting Ships 1975-76 ↓, s. 245.
- ↑ Zawadzki 2020 ↓, s. 41.
- ↑ a b c d Cabo 1995 ↓, s. 27.
- ↑ a b c d e f Visser 2016 ↓, s. 183.
- ↑ a b c Zawadzki 2020 ↓, s. 43.
- ↑ a b Visser 2016 ↓, s. 184-185.
Bibliografia
- Rob Cabo. Holenderskie niszczyciele typu „Holland” i „Friesland”. „Poligon”. Nr 1, s. 26-29, listopad/grudzień 1995. Tarnowskie Góry: Wydawnictwo Okręty Wojenne. ISSN 1425-5863.
- Conway’s All the world’s fighting ships 1947–1995. Robert Gardiner, Stephen Chumbley (red.). Annapolis: Naval Institute Press, 1995. ISBN 1-55750-132-7. (ang.).
- Jane’s Fighting Ships 1975-76. John Moore (red.). Nowy Jork: Franklin Watts, 1975. ISBN 0-531-03251-5. (ang.).
- Henk Visser: The Netherlands Type 47A destroyer. W: Warship 2016. John Jordan (red.). Conway, 2016, s. 182-185. ISBN 978-1-8448-6438-6. (ang.).
- Wojciech Zawadzki. Wielkie niszczyciele Królestwa Niderlandów. „Morze, Statki i Okręty”. 4-5/2020. XXV (198), maj–czerwiec 2020. Warszawa: Magnum-X. ISSN 1426-529X.
