Henryk (wielki książę Luksemburga)
.jpg.html)
| |
.svg.html) Herb Luksemburga | |
| |
| Wielki książę Luksemburga | |
| Okres |
od 7 października 2000 |
|---|---|
| Poprzednik | |
| Następca | |
| Dane biograficzne | |
| Dynastia | |
| Data i miejsce urodzenia |
16 kwietnia 1955 |
| Ojciec | |
| Matka | |
| Żona | |
| Dzieci | |
| Odznaczenia | |
                         
| |
| Luksemburska rodzina wielkoksiążęca |
|
Henryk, właśc. Henri Albért Gabriel Félix Marie Guillaume (ur. 16 kwietnia 1955 w Betzdorfie) – wielki książę Luksemburga z dynastii Burbonów (w latach 2000–2025).
Życiorys
Syn wielkiego księcia Jana i księżniczki belgijskiej – Józefiny Charlotty Koburg (siostry królów Belgów Baldwina I i Alberta II). Jest w bezpośredniej linii męskiej potomkiem monarchów francuskich i hiszpańskich, m.in. Hugo Kapeta, Ludwika XIV i Filipa V.
Ukończył studia w dziedzinie nauk politycznych na Uniwersytecie w Genewie, otrzymał kilka honorowych doktoratów uczelni z całego świata. Uczęszczał do Royal Military Academy Sandhurst. W 1998 książę Henryk, jeszcze jako następca tronu luksemburskiego, został wybrany na członka Międzynarodowego Komitetu Olimpijskiego. Jest patronem wielu krajowych organizacji sportowych, m.in. Federacji Pływania i Ratownictwa Wodnego Luksemburga, Federacji Sportów Zimowych Luksemburga, Federacji Sportowców Niepełnosprawnych Luksemburga oraz Federacji Sportów Kolarskich Luksemburga.
We wrześniu 2009 książę Henryk nagrodzony został przez Papieską Radę „Iustitia et Pax”. Nagroda im. kard. François Xavier Nguyên Van Thuâna ma być wyrazem woli poparcia dla starań monarchy w walce z eutanazją. Książę Henryk w marcu 2009 zawetował ustawę o eutanazji, przyjętą wcześniej przez parlament jego kraju. Zmusiło go to do zawieszenia swej władzy[1].
Panowanie
Wstąpił na tron Luksemburga po abdykacji ojca 7 października 2000. Pełni głównie funkcje reprezentacyjne, ale może powołać premiera i rząd, rozwiązać Izbę Deputowanych i akredytować ambasadorów. Jest dowódcą armii luksemburskiej w randze generała, oraz ma honorową rangę majora w brytyjskim Regimencie Spadochronowym. W maju 2001 razem z żoną złożył pierwszą oficjalną wizytę dyplomatyczną – na zaproszenie króla i królowej Hiszpanii, odwiedził Hiszpanię[potrzebny przypis].
W październiku 2020, gdy obchodził 20. rocznicę objęcia tronu, zaprzeczył planom abdykacji w dobie kryzysu[2]. W marcu 2024, w programie nadawanym przez stację RTL, 69-letni wielki książę potwierdził, że zaplanował już ustąpienie z tronu na rzecz swojego najstarszego syna, ale termin tego wydarzenia utrzymał w tajemnicy[3][4]. 23 czerwca tego samego roku ogłosił, że następca tronu zostanie mianowany jego namiestnikiem (fr. Lieutenant-Représentant du Grand-Duc, luks. Lieutenant-Representant vum Grand-Duc, niem. Stellvertreter des Großherzogs)[5][6][7]. Ceremonia objęcia namiestnictwa przez księcia Wilhelma odbyła się 8 października 2024[8].
3 października 2025 abdykował na rzecz swojego syna Wilhelma[9], co uprzednio zapowiedział w swoim przemówieniu świątecznym 24 grudnia 2024[10].
Małżeństwo i potomstwo
14 lutego 1981 poślubił w Luksemburgu Marię Teresę Mestre (ur. 22 marca 1956 w Hawanie); z tego małżeństwa urodziło się pięcioro dzieci:
- Wilhelm (ur. 1981)
- Feliks (ur. 1984)
- Ludwik (ur. 1986)
- Aleksandra (ur. 1991)
- Sebastian (ur. 1992)
Genealogia
Przodkowie
Potomkowie
| Dzieci | Wnuki |
| Wilhelm V, wielki książę Luksemburga (ur. 1981) |
książę Karol z Luksemburga (ur. 2020) |
| książę Franciszek z Luksemburga (ur. 2023) | |
| książę Feliks z Luksemburga (ur. 1984) |
księżniczka Amalia z Nassau (ur. 2014) |
| książę Liam z Nassau (ur. 2016) | |
| książę Baltazar z Nassau (ur. 2024) | |
| książę Ludwik z Luksemburga (ur. 1986) |
książę Gabriel z Nassau (ur. 2006) |
| książę Noah z Nassau (ur. 2007) | |
| księżniczka Aleksandra z Luksemburga (ur. 1991) |
|
| książę Sebastian z Luksemburga (ur. 1992) |
Odznaczenia
Luksemburskie
- Order Domowy Nassauski Lwa Złotego (z urzędu Wielki Mistrz od 2000)[11]
- Krzyż Wielki Orderu Zasługi Adolfa Nassauskiego (z urzędu Wielki Mistrz od 2000)[11]
- Krzyż Wielki Orderu Korony Dębowej (z urzędu Wielki Mistrz od 2000)[11]
- Krzyż Wielki Orderu Zasługi Wielkiego Księstwa Luksemburga (z urzędu Wielki Mistrz od 2000)[11]
Zagraniczne
- Królewski Order Wiktoriański (Wielka Brytania, 1976)[12]
- Krzyż Wielki Orderu Karola III (Hiszpania, 1980)[13]
- Łańcuch Orderu Karola III (Hiszpania, 2001)[14]
- Order Podwójnego Białego Krzyża I klasy (Słowacja, 2002)[15]
- Wielki Krzyż z łańcuchem Orderu Zasługi Republiki Włoskiej (Włochy, 2003)[16]
- Wielki Krzyż z łańcuchem Orderu Krzyża Ziemi Maryjnej (Estonia, 2003)[17]
- Order Słonia (Dania, 2003)[18]
- Łańcuch Orderu Gwiazdy Rumunii (Rumunia, 2004)[19]
- Wielki Łańcuch Orderu Infanta Henryka (Portugalia, 2005)[20]
- Krzyż Wielki Orderu Lwa Niderlandzkiego (Holandia, 2006)[21]
- Order Trzech Gwiazd I klasy (Łotwa, 2006)[22]
- Order Złotego Runa (Hiszpania, 2007)[23]
- Wielki Łańcuch Orderu Krzyża Południa (Brazylia, 2007)[24]
- Łańcuch Krzyża Wielkiego Orderu Białej Róży Finlandii (Finlandia, 2008)[25]
- Wielki Łańcuch Order Świętego Jakuba od Miecza (Portugalia, 2010)[20]
- Krzyż Wielki Orderu Świętego Olafa (Norwegia, 2011)[26]
- Order Orła Białego (Polska, 2014)[27]
- Wielki Łańcuch Orderu Wolności (Portugalia, 2017)[20]
- Order Chryzantemy (Japonia, 2017)[28]
- Sandhurst Medal (Wielka Brytania, 2020)[29]
- Wielki Łańcuch Orderu Chrystusa (Portugalia, 2022)[20]
- Krzyż Wielki Krzyża Uznania (Łotwa, 2023)[30]
Przypisy
- ↑ Książę Luksemburga otrzymał watykańską nagrodę za obronę życia [online], radiovaticana.org [dostęp 2016-04-21] [zarchiwizowane z adresu 2011-05-21].
- ↑ Grand Duke Henri of Luxembourg rejects abdication rumours as he marks 20th anniversary of his reign – Royal Central [online], co.uk [dostęp 2024-04-23] (ang.).
- ↑ An abdication is confirmed – but when and how is being kept secret – Royal Central [online], co.uk [dostęp 2024-04-23] (ang.).
- ↑ Grand Duke Henri of Luxembourg, 69, reveals that he 'intends to retire at some point' - and even knows the date he plans to hand the baton over to his son Guillaume | [online], dailymail.co.uk [dostęp 2024-04-23] (ang.).
- ↑ Namiestnik Wielkiego Księcia. Por. art. 42 ust. 1 (obecnie art. 58 ust. 1) Konstytucji Wielkiego Księstwa Luksemburga, tłum. Agnieszka Wojtyczek-Bonnad, Krzysztof Wojtyczek, Wydawnictwo Sejmowe, 2016. Tłumaczone też jako: porucznik wielkiego księcia [w:] Janusz Karp, System konstytucyjny Luksemburga, Wydawnictwo Sejmowe, Warszawa 2008, ISBN 978-83-7059-893-8, s. 42-43 oraz namiestnik-reprezentant [w:] Isabelle Bricard, Dynastie panujące Europy, tłum. Grażyna i Jacek Schirmerowie, Świat Książki, Warszawa 2007, ISBN 978-83-7391-767-5
- ↑ S.A.R. le Grand-Duc héritier désigné Lieutenant-Représentant | Cour grand-ducale [online], monarchie.lu [dostęp 2024-10-15] (fr.).
- ↑ Kolejny europejski monarcha oddaje władzę synowi. Wielki książę Luksemburga planuje emeryturę [online], Plejada, 24 czerwca 2024 [dostęp 2024-10-15] (pol.).
- ↑ Sworn in as Lieutenant-Representative: Prince Guillaume talks of 'new phase for the whole family' [online], today.rtl.lu [dostęp 2024-10-15] (ang.).
- ↑ Ten europejski kraj ma nowego władcę. Wielki książę abdykował na rzecz syna [online], pap.pl, 3 października 2025 [dostęp 2025-10-03].
- ↑ Wielki książę Luksemburga przekazuje władzę synowi. Swoją decyzję ogłosił w Wigilię [online], plejada.pl, 25 grudnia 2024 [dostęp 2025-01-02].
- ↑ a b c d Wayback Machine [online], gouvernement.lu [dostęp 2025-09-30] [zarchiwizowane z adresu 2017-01-18].
- ↑ Saad719, British State Visit to Luxembourg, 1976 [online], The Royal Watcher, 12 listopada 2020 [dostęp 2025-09-30] (ang.).
- ↑ BOE-A-1981-10350 Real Decreto 3198/1980, de 8 de julio, por el que se concede la Gran Cruz de la Real y Muy Distinguida Orden de Carlos III a Su Alteza Real el Príncipe Enrique de Luxemburgo. [online], boe.es [dostęp 2025-09-30].
- ↑ BOE-A-2001-9151 Real Decreto 525/2001, de 11 de mayo, por el que se concede el Collar de la Real y Muy Distinguida Orden de Carlos III a Su Alteza Real Enrique, Gran Duque de Luxemburgo. [online], boe.es [dostęp 2025-09-30].
- ↑ State Honours, Orders & Decorations | Slovak-Republic.org [online], slovak-republic.org [dostęp 2025-09-30] [zarchiwizowane z adresu 2016-04-13] (ang.).
- ↑ S.A.R. Henri Granduca di Lussemburgo [online], quirinale.it [dostęp 2029-09-30] (wł.).
- ↑ Henri [online], president.ee [dostęp 2025-09-30].
- ↑ Modtagere af danske dekorationer [online], kongehuset.dk [dostęp 2025-09-30] (duń.).
- ↑ Persoane Decorate [online], canord.presidency.ro [dostęp 2024-03-07] (rum.).
- ↑ a b c d ENTIDADES ESTRANGEIRAS AGRACIADAS COM ORDENS PORTUGUESAS - Página Oficial das Ordens Honoríficas Portuguesas [online], ordens.presidencia.pt [dostęp 2025-09-30].
- ↑ Ministerie van Buitenlandse Zaken, Koninklijke onderscheidingen [online], zoek.officielebekendmakingen.nl, 17 lipca 2020 [dostęp 2025-09-30] (niderl.).
- ↑ Wayback Machine [online], president.lv [dostęp 2025-09-30] [zarchiwizowane z adresu 2013-05-02].
- ↑ BOE-A-2007-7919 Real Decreto 474/2007, de 13 de abril, por el que se concede el Collar de la Insigne Orden del Toisón de Oro a Su Alteza Real el Gran Duque Henri de Luxemburgo. [online], boe.es [dostęp 2025-09-30].
- ↑ DOU 03/12/2007 – Pg. 3 – Edição Extra - Seção 1 | Diário Oficial da União | Diários Jusbrasil [online], Jusbrasil [dostęp 2025-09-30] (port.).
- ↑ Suomen Valkoisen Ruusun ritarikunnan suurristin ketjuineen saajat - Ritarikunnat [online], ritarikunnat.fi, 9 października 2020 [dostęp 2025-09-30] (fiń.).
- ↑ Tildelinger av ordener og medaljer [online], kongehuset.no [dostęp 2025-09-30] (norw.).
- ↑ M.P. z 2014 r. poz. 728
- ↑ Svenja, State Visit to Japan, Day 1 [online] [dostęp 2025-09-30] (ang.).
- ↑ Grand Duke, Hereditary Grand Duke Awarded Sandhurst Medal [online], Chronicle.lu [dostęp 2025-09-30].
- ↑ Par apbalvošanu ar Atzinības krustu - Latvijas Vēstnesis [online], vestnesis.lv [dostęp 2025-09-30] (łot.).